Azəri
Saturday 14th of December 2019
Kəlam və inanclar
ارسال پرسش جدید

IKI DÜNYA ARASINDAKI ӘLAQӘ

IKI DÜNYA ARASINDAKI ӘLAQӘ
IKI DÜNYA ARASINDAKI ӘLAQӘ Keçən söhbətimizdən bu dünya ilə axirət dünyasının quruluşu arasındakı fərqlər aydınlaşdı. Indi isə bu iki dünya arasındakı əlaqənin nədən ibarət olmasına baxaq. Dünya ilə axirət arasında əlaqə bərqərar olmasında heç bir şəkk-şübhə yoxdur. Onların arasında çox möhkəm bağlılıq və əlaqə vardır. Dünya ilə axirət arasındakı əlaqə bir ömürün iki hissəsi ...

ӘMӘLIN CӘZASI

ӘMӘLIN CӘZASI
ӘMӘLIN CӘZASI Ilahi ədalət bəhsində barəsində danışılmalı olan məsələlərdən biri də axirətdə əməllərə cəza verilməsi məsələsidir. Məad, yaxşı və pis əməllərə baxılması, yaxşı və pis iş görmüş insanlara əməllərinə müvafiq olaraq cəza verilməsinin özü ilahi ədalətin təzahürlərindəndir. Adətən məadın isbat edilməsi üçün gətirilən dəlillərdən biri də «Allah adil və həkim ...

ÖLÜM HӘYATIN GENIŞLӘNMӘSIDIR

ÖLÜM HӘYATIN GENIŞLӘNMӘSIDIR
ÖLÜM HӘYATIN GENIŞLӘNMӘSIDIR Ölüm barəsində danışanda bu məsələyə də diqqət etmək lazımdır ki, «ölüm və həyat» hadisələri, varlıq aləmində ardıcıllıq və dəyişmə sistemi yaradırlar. Həmişə bir qrupun ölümü digər bir qrupun həyatına şərait yaradır. Ölən canlıların, bədənləri istifadəsiz qalmır və onlardan bitgilər və ya yeni və təravətli canlılar yaradılır. Sədəf sınır və ...

DÜNYA INSANLIQ MӘKTӘBIDIR!

DÜNYA INSANLIQ MӘKTӘBIDIR!
DÜNYA INSANLIQ MӘKTӘBIDIR! Dünya, insan üçün axirətə nisbətdə hazırlıq və təkmilləşmə məktəbidir. Dünya axirətə nisbətdə bir gənc üçün məktəb və universitet dövrü kimidir. Dünya doğrudan da məktəb və tərbiyə ocağıdır. Nəhcül-bəlağənin qısa kəlmələr bölməsində deyilir ki, bir nəfər həzrət Әlinin (ə) yanına gəlir və dünyanı pisləməyə başlayaraq «dünya zalımdır, dünya ...

ÖLÜM ANLAYIŞI

ÖLÜM ANLAYIŞI
ÖLÜM ANLAYIŞI Bəşəriyyəti həmişə narahat edən fikirlərdən biri, ölüm düşüncəsi və həyatın sona çatması məsələsidir. Insan özündən «Dünyaya nə üçün gəlmişəm və nə üçün gedirəm?», «Bu tikib sökməkdən məqsəd nədir?», «Bu iş bihudə və boş bir iş deyilmi?» suallarını soruşur. Xəyyama mənsub olan bir şe`rin məzmunu belədir: Məst adam hazır qədəhin sınmasını rəva bilməz; ...

ZIDDIYYӘTLӘR TOPLUMU

ZIDDIYYӘTLӘR TOPLUMU
ZIDDIYYӘTLӘR TOPLUMU Biz, bu fəsldə olan söhbətlərimizdən belə nəticəyə gəldik ki, yaradılışın əsas formulu ziddiyyətlər formuludur və dünya ziddiyyətlər toplumundan başqa bir şey deyil. Bu dünyada varlıqla yoxluq, həyat və ölüm, sağlamlıq və xəstəlik, gənclik və qocalıq və xoşbəxtliklə bədbəxtlik bir-birlərinin kənarında və birgədirlər. Sə`dinin sözü ilə desək «dəfinə ilə ilan, gül ...

ALLAHIN TӘQDIRINӘ RAZILIQ

ALLAHIN TӘQDIRINӘ RAZILIQ
ALLAHIN TӘQDIRINӘ RAZILIQ Ilahi təqdirə razılıq və Allah istəyən şeyə şad olmaq sifəti bəlaların dəyərli faydalarını nəzərə alanda yaranır. Sə`di belə deyir: Şe`rin məzmunu belədir: Dar düşüncəlilər həmişə rahatlıq axtararlar, arif bəla istəyir ki, bəlanın özü onun üçün rahatlıqdır; başının üstünü ölüm kəsdirmiş bu beş günlük ömürdə hər nəyin varsa qoy keç ki, heç nə yoxdur; ...

ÖVLIYALAR ÜÇÜN BӘLA

ÖVLIYALAR ÜÇÜN BӘLA
ÖVLIYALAR ÜÇÜN BӘLA Buna görə də Allah-taala, bəndələrindən birinə xüsusi lütf göstərəndə onu çətinliklərə salır. «Bəla övliyalar üçündür» məşhur cümləsi də həmin məsələni bəyan edir. Imam Baqirdən (ə) nəql edilmiş bir hədisdə belə deyilir: «Kişi səfərdən ailəsinə hədiyyə göndərdiyi kimi, Allah da mö`min bəndəsini axtararaq ona bəla hədiyyə edir.» Imam Sadiqdən (ə) nəql ...

BӘDBӘXTLIKLӘR XOŞBӘXTLIKLӘRIN ANASIDIR

BӘDBӘXTLIKLӘR XOŞBӘXTLIKLӘRIN ANASIDIR
BӘDBӘXTLIKLӘR XOŞBӘXTLIKLӘRIN ANASIDIR Pisliklərin gözəllikləri cilvələndirmək və ali bir toplum yaratmaqda mühüm rol oynamalarından əlavə, yaxşı və pisliklər barəsindəki mühüm mətləblərdən biri də budur ki, bizim bədbəxtlik və pislik, kamal və xoşbəxtlik adlandırdığımız şeylər arasında səbəb-nəticə əlaqəsi vardır. Pisliklər yaxşılıqların anası və onların yaradıcısıdır. Bu, ...

CӘMIYYӘT, YOXSA FӘRD?

CӘMIYYӘT, YOXSA FӘRD?
CӘMIYYӘT, YOXSA FӘRD? Alimlər «cəmiyyət, yaxud fərdin əsaləti» adı ilə fərd və ya kütlənin əsas olması barəsində bəhs edirlər. Bu barədə bə`zən fəlsəfi cəhətdən bəhs edilir və bu sual irəli sürülür ki, fərd və şəxs həqiqi, kütlə isə e`tibari və intizaidir? Yoxsa, məsələ bunun əksinədir və fərd e`tibari və intizai, cəmiyyət isə həqiqidir? Әlbəttə burada üçüncü bir forma da fərz ...

ŞӘRLӘRIN FAYDASI

ŞӘRLӘRIN FAYDASI
DÖRDÜNCÜ FӘSIL ŞӘRLӘRIN FAYDASI 1. Ümumi quruluş; 2. Çirkinlik gözəlliyin aynasıdır; 3. Kütlə, yoxsa fərd? 4. Tutumların fərqi; 5. Bədbəxtliklər xoşbəxtliklərin anasıdır; 6. Övliyalar üçün bəla; 7. Bəla və çətinliklərin tərbiyəvi tə`siri; 8. Allahın təqdirinə razılıq; 9. Bəla və ne`mət nisbidir; 10. Ziddiyyətlər toplumu; 11. Ziddiyyətlərin fəlsəfi ...

ŞӘRLӘR - ӘDALӘT PRINSIPI BAXIMINDAN

ŞӘRLӘR - ӘDALӘT PRINSIPI BAXIMINDAN
ŞӘRLӘR - ӘDALӘT PRINSIPI BAXIMINDAN Beləliklə, «dualizm» iradı, varlığın iki mənşə və kökə malik olma xülyası aradan gedir. Çünki, söhbətimizdə sübut etdik ki, aləmdə iki cür mənşənin olmasını tələb edən iki cür varlıq yoxdur. Amma bundan əvvəl dediyimiz kimi, şərlərin yoxluq olmaları məsələsi, təkcə, ilahi ədalət məsələsinin həll edilməsi üçün kifayət etmir. Bu ilkin mərhələdir ...

ŞӘR NISBIDIR

ŞӘR NISBIDIR
ŞӘR NISBIDIR Әşyaların vəsf edildiyi sifətlər iki qismdir. Onların bə`ziləri həqiqi, bə`ziləri isə nisbidirlər. Hər hansı bir sifət, əşyalar üçün bütün hallarda sabit olaraq heç bir şəraitdə ondan ayrılmayanda biz onu «həqiqi» sifət adlandırırıq. Həqiqi sifət odur ki, bir zatın həmin sifətlə vəsf edilməsi üçün həmin sifətin özünün fərz edilməsi kifayət etmiş olsun. Nisbi sifət isə odur ...

XÜLASӘ

XÜLASӘ
XÜLASӘ Bu fəsldə, uzun və bəlkə də yorucu olan söhbətimizdən, ayrı-seçkilik və fərqlərə tutulan iradlara verilən cavabların xülasəsi belə oldu: 1. Varlıq aləmi bir sıra zati və dəyişməz qanunauyğunluqlarla idarə edilir və ona əsasən hər bir şey və hadisə müəyyən məqam, mərtəbə və mövqeyə malikdir və onun dəyişməsi mümkün deyil. 2. Varlığın müxtəlif məqam və dərəcələrinin ...

QANUN NӘDIR?

QANUN NӘDIR?
QANUN NӘDIR? Bura qədər söylədiklərimizdən mə`lum oldu ki, dünyada baş verən hadisələr bir sıra sabit qanunlar və dəyişməz ilahi sünnələr çərçivəsindədir. Başqa sözlə desək, Allahın dünyada bir sıra iş üsulları var və O öz işlərini heç vaxt həmin üslublardan xaricdə həyata keçirmir. Indi isə qanunun nə olmasına baxaq. Qanun nədir? Sünnə nə deməkdir? Görəsən ilahi qanun və sünnə, ...

EN DAIRӘSI VӘ YA ÜFÜQI SISTEM

EN DAIRӘSI VӘ YA ÜFÜQI SISTEM
EN DAIRӘSI VӘ YA ÜFÜQI SISTEM Təbiət aləmində varlıqların faillik, yaradılış və icad olma baxımından yerlərini müəyyənləşdirən şaquli sistemdən əlavə, digər bir sistem də hakimdir ki, o hər hansı bir şeyin maddi şəraitini tə`yin edir. (Maddi və zəmani səbəblərə misal olaraq, ata-ananın uşağın yaranması üçün səbəb olmalarını göstərmək olar. Filosofların fikrincə, bu qism səbəblər ...

BURADA AYRI-SEÇKILIKDӘN YOX, FӘRQLILIKDӘN DANIŞMAQ LAZIMDIR!

BURADA AYRI-SEÇKILIKDӘN YOX, FӘRQLILIKDӘN DANIŞMAQ LAZIMDIR!
BURADA AYRI-SEÇKILIKDӘN YOX, FӘRQLILIKDӘN DANIŞMAQ LAZIMDIR! Yaradılışda olan şey ayrı-seçkilik deyil, fərqlilikdir. Ayrı-seçkilik bərabər şərait və yeksan haqlılıqda, şeylər arasında fərq qoyulması deməkdir. Amma fərqliliyin mə`nası, bərabər olmayan şəraitdə şeylər arasında fərq qoyulmasıdır. Başqa sözlə desək, ayrı-seçkilik bəxş edənin tərəfindən, fərq isə qəbul edənin ...

DÜNYANIN QURULUŞU ONUN ZATIDIRMI?

DÜNYANIN QURULUŞU ONUN ZATIDIRMI?
DÜNYANIN QURULUŞU ONUN ZATIDIRMI? Indi cavabın əsas hissəsinə daxil olacağıq. Mühüm məsələ bizim dünyanın quruluşunu tanımağımızdır. Görəsən dünyanın quruluşu şərti bir quruluşdur, yoxsa zati? Bu baxımdan xilqət və yaradılışın mə`nası nədir? Görəsən onun mə`nası budurmu ki, Allah, aralarında heç bir gerçək və zati əlaqə və bağlılıq olmayan şeylər və hadisələr toplumu yaradır, onları ...

ISLAM FӘLSӘFӘSI

ISLAM FӘLSӘFӘSI
ISLAM FӘLSӘFӘSI «Әn yaxşı quruluş» və «şərlər» məsələsi fəlsəfənin ən mühüm bəhslərindəndir və birinci fəsldə dediyimiz kimi, bu məsələ şərq və qərbdə «dualizm», «materialist» və «bədbinlik» fəlsəfələrinin yaranmasına səbəb olub. Bu məsələyə diqqət etməyən və ya onun barəsində söhbət etməyən çox az adam tapmaq mümkündür. Şərq və qərb filosofları «şərlər» ...

NAZ YA E`TIRAZ?

NAZ YA E`TIRAZ?
NAZ YA E`TIRAZ? Şərlər məsələsi və bə`zi vaxtlar onlara qarşı e`tiraz bəhsi bizim ədəbiyyatımızın nisbətən mühüm bir hissəsini təşkil edir. Şairlər bə`zən ciddi və bə`zən də əyləncəli şəkildə bu mövzuya çox toxunublar. Bu barədə deyilənləri ciddilik, yə`ni yaradılışın tənqidi, yaxud ona e`tiraz kimi qiymətləndirmək olmaz. Həmin şe`rlərin əksəriyyəti zarafat və əyləncə xarakteri ...