فارسی
شنبه 15 آذر 1399 - السبت 19 ربيع الثاني 1442

  70
  0
  0

رعايت حق رمضان‏

براى شناخت حق ماه مبارك رمضان و اهتمام در اداى حق آن بايد بينديشيم هدف از روزه چه بوده و چرا خداوند اين ماه را گرامى داشته است.
اين طور كه از بيان معصومان عليهم السلام پيداست، همه حيثيت و منفعتى كه براى روزه متصوّر است، همان جنبه ايجاد مصونيت و ملكه تقوا نسبت به همه اعضا و جوارح انسان است، چرا كه هر يك از اعضا و جوارح، به نحوى در معرض تهديد گناه قرار دارند.
زبان، گوش، چشم، شكم و غريزه جنسى، همه در معرض خطر هستند و روزه يك عمل عبادى تمرينى است كه ابتدايى‌ترين شكل آن، با پرهيز و خوددارى از آشاميدن و خوردن تحقّق پيدا مى‌كند، و زمانى اين عمل به مرحله كمال مى‌رسد كه تورّع و پرهيز، به همه تمايلات و خواهش‌ها تسرّى پيدا كند، يعنى همانگونه شخص براى مدّتى دهان و شكم را از لذايذ، حتى خوردنى‌ها و نوشيدنى‌هاى حلال محروم مى‌كند، بايد چشم و گوش را از ديدن و شنيدن ناروا و حرام باز دارد و غريزه جنسى را مهار كند، در اين صورت نتيجه روزه كه همان توفيق در مالكيت نفس و غرايز است براى انسان حاصل مى‌شود و اگر انسان توانست مالك نفس خود شود، خويش را از خطرات و عواقب سوء دنيوى و اخروى شهوت پرستى حفظ كرده است.
امام على عليه السلام مى‌فرمايد:
فازَ مَنْ غَلَبَ هَواهُ وَ مَلِكَ دَواعِىَ نَفْسَهُ. 

كسى كه زمام تمايلات خود را به دست گرفت و مهار كرد، رستگار است.
آرى، اگر انسان موفّق شد به وسيله روزه و ممارست در اطاعت، دشمن درونى را مهار كند، به روزه واقعى نايل شده است.
پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله در اين باره مى‌فرمايد:
الصَّوْمُ جُنَّةٌ مِنَ النَّارِ. «1»

روزه، سپر آتش است.
و اين همان معناى سپر بودن و حايل شدن روزه در برابر آتش است يعنى: روزه ميان انسان و آتش حايل مى‌شود و او را از ابتلاى به آتش شهوات و تمنّيات غرايز باز مى‌دارد.
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‌فرمايند:
اعْدى‌ عَدُّوِكَ نَفْسُكَ الَّتِى بَيْنَ جَنْبَيْك. «2»

دشمن‌ترين دشمنان همان دشمن درونى است كه بين دو پهلوى تو مى‌باشد.
اگر توانستى حق روزه را به درستى و با تمام و كمال به جا آورى، در حقيقت به ثمره روزه و دستاورد آن، نيز خواهى رسيد.
جالب اين است كه ثمره تقوا كه خداوند بر روزه مترتّب مى‌فرمايد، ريشه در نگهبانى و پاسدارى از هويّت انسانى دارد و به طور كلى هر ثمره و خصوصيّتى براى روزه ذكر شده، براى تقوا هم ذكر شده است، چون روزه طريق تحصيل همان ملكه است.
امير المؤمنين عليه السلام مى‌فرمايد:

فَانَّ التَّقْوى‌ فِى الْيَوْمِ الْحِرْزُ وَ الْجَنَّةُ وَ فى‌ غَدٍ الطَّريقُ الَى الْجَنَّةِ. 

به طور قطع امروز، تقوا، سپر از بلا و فردا، راه بهشت الهى است.
اگر در دنيا سپر را به دست آوردى و اين حائل را در ميان خود و آتش قرار دادى، نتيجه‌اش اين است كه در قيامت هم راه بهشت به سوى تو باز خواهد بود. يعنى بايد تقواى فرد به مرحله‌اى برسد كه احساس نفرت و گريز از پليدى، حرام، گناه و نامشروع را در او، به وجود آورد.
براى به دست آوردن حق ماه رمضان، بايد همه حقوقى كه پيرامون گوش، چشم، زبان، دست و پا، شكم و غريزه جنسى مى‌باشد و همچنين درمان همه دردها و رنج‌ها و خطراتى كه هر يك از اين اعضا و جوارح را تهديد مى‌كند را با عبادت روزه به جا آورد؛ چرا كه با ملكه‌اى كه در سايه اين عبادت براى انسان حاصل مى‌شود، مى‌توان به مبارزه با خطرات برخاست و بر همه آنها پيروز شد، اين از خواص روزه حقيقى است.
امام صادق عليه السلام مى‌فرمايد:
اذا صُمْتَ فَلْيَصُمْ سَمْعُكَ وَ بَصَرُكَ وَ شَعْرُكَ وَ جِلْدُكَ وَ عَدَّدَ اشْياءَ غَيْرَ هذَا وَ قالَ: لايَكُونُ يَوْمُ صَوْمِكَ كَيَومِ فِطْرِكَ. 

تو زمانى روزه دارى، كه گوش و چشم و موى و پوست و ديگر اعضاى بدنت روزه باشد، بايد روزى كه روزه دارى با روزهاى ديگرت متفاوت باشند.
انسان روزه دار بايد وقار و طمأنينه روزه در او پيدا شود به گونه‌اى كه نه تنها زبان، چشم، گوش او بايد روزه باشد، بلكه اين ملكه و ممارست بايد به حدّى از كمال برسد كه علاوه بر اين‌ها، قلب روزه دار هم روزه باشد.

اگر انسان موفّق شود قلب را از انديشه گناه پاك و مطهّر نگاه دارد بهتر از آن است كه فقط شكم را از خوردن و آشاميدن باز دارد.

هنگامى دستيابى به چنين مرحله‌اى، ميسّر است كه انسان بتواند بر پليدى و پستى گناهان، چنان اشراف پيدا كرده، و به عوارض سوء آن‌ها آگاه شود، كه هرگز فكر و ذهن او به سوى گناه نرود، از طرفى آن چنان اقتدارى بر انديشه خود پيدا كند كه راه گناه را بر خيال و تصوّر خود ببندد.
با وجوب چنين واجبات عبادى، در واقع خداوند منتّى بر انسان گذاشته كه راه و رسم صحيح زندگى را به او بياموزد و در سايه اين واجبات عبادى، ملكه تقوى براى او حاصل شود و روح او در سايه اين تقوى لطافت پيدا كند.

تفسير و شرح صحيفه سجاديه، ج‌11، ص: 391


منبع : پایگاه عرفان
  • حق
  • رمضان
  • رعايت حق رمضان‏
  •   70
      0
      0
    امتیاز شما به این مطلب ؟

    آخرین مطالب

    بهشت یا جهنم به دست خود انسان است
    کلید مشکلات
    سعادت انسان ناشی از چیست
    برکت حضرت معصومه(س)
    مقام حضرت معصومه (س)
    همه‌چیز پیش پروردگار حاضر است
    خدا به اندازۀ هستی به ما حق دارد
    ناراحت چیزی که از دست رفته نباشید
    ارزش مؤمن در کلام امام عسکری(ع)
    همه ما از خدا هستیم

    بیشترین بازدید این مجموعه

    سبّ و ناسزا
    نتيجه شوم مستى‏
    زنان و مردان تندخو و بداخلاق‏
    حضرت ام البنین سلام الله علیها
    حق قرآن
    اشرف مخلوقات
    استقامت لازمه سیر الی الله
    مخالفت با خدا
    نصیحت خدا
    ابی عبدالله محور عشق

     
    نظرات کاربر
    پر بازدید ترین مطالب سال
    پر بازدید ترین مطالب ماه
    پر بازدید ترین مطالب روز