فارسی
چهارشنبه 09 آذر 1401 - الاربعاء 6 جمادى الاول 1444
قرآن کریم مفاتیح الجنان نهج البلاغه صحیفه سجادیه
0
نفر 0
تاریخ انتشار : 14 دى 1392 ساعت 11:34 بعد از ظهر

«خوف و خشیت» و «رغبت و شوق»؛ نتیجه استماع آیات قرآن

 «خوف و خشیت» و «رغبت و شوق»؛ نتیجه استماع آیات قرآن

 

گروه اندیشه: مستمعین دانا و بصیر پس از شنیدن آیات قرآن، با توجه به معنای و میزان فهم آیات، به یکی از دو حالات «خوف و خشیت» و «رغبت و شوق» می‌رسند.

«وَإِذَا قُرِىءَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُواْ لَهُ وَأَنصِتُواْ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ؛ و چون قرآن خوانده شود گوش بدان فرا دارید و خاموش مانید امید که بر شما رحمت آید»(اعراف/204). قرآن کریم پدیده‌ای از سنخ کلام و زبان است و راه درک و فهم آن، از راه گوش و زبان است.

 

درباره آثار استماع قرآن، ابتدا لازم است، گفته شود که ممکن است گاهی «استماع» اثر مورد انتظار را در پی نداشته باشد، و این از آنجا ناشی می شود که «استماع» همراه با شرایط خاص خود صورت نگرفته است. از این آیه، چنین بر می‌آید که «استماع» و «انصات» لازم و ملزوم هم هستند و چون با هم دیگر مقارن شوند، تأثیر لازم را بر جان فرد می‌گذارد.

 

معنای «استماع» و «انصات»

 

سمع عبارت است از حس شنوایی در گوش که صداها را درک می‌کند و سماع یعنی صرف شنیدن، هر چند بدون اراده باشد، اما استماع گوش سپردن همراه با پذیرش قلبی است که بدون اعمال اراده حاصل نمی‌شود. انصات،  نوعی گوش فرا دادن و خاموشی و سخن نگفتن در هنگام شنیدن است. به بیان دیگر، انصات مترادف کلمه سکوت است که مقدمه استماع و گوش دادن به شمار می‌رود و در واقع همان سکوت جهت استماع است.

 

تحریم استماع قرآن؛ سیاست مبارزاتی قریشیان

 

قریش در راه مبارزه با اسلام و قرآن از هیچ راهی روی‌گردان نبودند و چون دانستند که قرآن پیام آزادی و رهایی را در خود دارد، به استماع توجه بیشتری نشان دادند. در این باره در قرآن آمده «وَقَالَ الَّذِینَ کَفَرُوا لَا تَسْمَعُوا لِهَذَا الْقُرْآنِ وَالْغَوْا فِیهِ لَعَلَّکُمْ تَغْلِبُونَ؛ و کسانى که کافر شدند، گفتند به این قرآن گوش مدهید و سخن لغو در آن اندازید شاید شما پیروز شوید»( فصلت/26). قریشیان، مردم را از شنیدن آیات قرآنى منع و به عبارت دیگر استماع قرآن را تحریم می‌کردند تا از این راه جلو پیشرفت اسلام و نفوذ قرآن و مسلمانان شدن افراد خود را بگیرند.

 

یکی از اعجاز‌های قرآن سخن گفتن با فطرت افراد است و برای همین بود که  عرب جاهلی با همه تعصبات قومی‌ای که داشت، با استماع قرآن بر جانش لرزه‌ می‌افتاد و دائما به زمزمه آن می‌پرداخت. علامه طباطبایی می‌گوید «اگر قرآن با لهجه زیبا و نظم شیوای خود به شکار دل‌ها می‌پردازد، این خاصیت زیبایی طبیعی آن است».

 

«خوف و خشیت» و « رغبت و شوق»؛ ماحصل استماع

 

شنوندگان صوت قرآنی پیامبر اکرم(ص) پس از شنیدن آیات قرآن به حالات دوگانه «خوف و خشیت» و « رغبت و شوق» می‌رسیدند. یعنی شنونده پس از شنیدن آیات، با توجه به معنای آن و فهم آیات، به این دو حال می‌‌‌‌‌‌‌‌رسید. البته برای رسیدن به این حالات نیاز به بصیرت و دانایی است و شنونده دانا و بصیر، بعد از دانش یافتن بر قرآن است که به این حالات می‌رسد.

 

مؤلفان مسلمان بر ویژگى ادبى قرآن به منزله عاملى قطعى و مؤثر براى انتشار اسلام اشاره مى‌کنند. این ویژگی ادبی تأثیر فوق‌العاده قرائت قرآن بر شنوندگان را نشان مى‌دهد. در سیره‌هایی که نوشته شده و هم‌چنین در تواریخ، داستان‌ها و روایت‌هایی آمده است که مردم با شنیدن آیات الهی، دچار تحولات روحی‌ای می‌شدند که به واسطه آن، فریاد می‌کشیدند، به خلسه می‌افتادند و بیهوش می‌شدند یا حتى از دنیا می‌رفتند.

 

از دنیا رفتن در کتا‌ب‌های تذکره صوفیان از مواردی است که بسیار به آن اشاره شده است. در کتاب صوفیان، درک و دریافت متمایز آن‌ها از قرآن آمده است و بیشتر این دریافت‌ها مبتنی بر زیبایی‌شناسی، شوق و ترس بوده است و خصوصا در دوره‌ای که صوفیه حالت زاهدانه بیشتری را داشت، این حالات حزن حاصل از قرائت قرآن بیشتر دیده می‌شد.

 

واکنش شنوندگان قرآن در ادبیات اسلامی، واکنشی واحد است و بیشتر مستمعین و عربی‌دان‌ها بر وحدت موضوع، تناسب آیات، عدم وجود تناقض، زیبایی، بلاغت، شیوایی و استواری کلام توجه کرده‌اند. از این روست که عالمان دینی بر اعجاز ساختاری و کلامی آن تکیه کرده‌اند و در این باره متون زیادی را به تحریر و تقریر در آورده‌اند.


منبع : iqna
0
0% (نفر 0)
 
نظر شما در مورد این مطلب ؟
 
امتیاز شما به این مطلب ؟
اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی:

آخرین مطالب

ارسال رایگان آثار استاد انصاریان به مناسبت هفته ...
پروردگار دست اجبار روی کسی ندارد
دعای مخلوط با آلودگی، مستجاب نمی‌شود
تسلیت مدیر موسسه دارالعرفان در پی درگذشت مرحوم ...
برگزاری مراسم بزرگداشت حاج محمدتقی انصاریان در ...
حاج محمدتقی انصاریان درگذشت
متن حکم انتصاب مدیرعامل موسسه فرهنگی دارالعرفان
برنامه سخنرانی استاد انصاریان در دهه نخست ...
برگزاری مراسم پرفیض دعای عرفه با قرائت استاد ...
سخنرانی استاد انصاریان در مسجد اعظم قم

بیشترین بازدید این مجموعه

استقبال از ماه مبارک رمضان به شیوه نژادپرستان ...
آیت الله العظمی صافی گلپایگانی؛ توسعه حرم رضوی ...
تاتارستان؛ ميزبان همايش منطقه‌ای «دين و هويت ...
دانشگاه غنا؛ ميزبان نخستين نشست همايش مكتب علمی ...
باگذشت یک ماه؛دستگیری زنان روبنده‌پوش در فرانسه ...
تصاویر: بحرینی ها سرانجام آل خلیفه را به دار ...
هتك حرمت قبور اسلامی در فرانسه
اعتراض به تشکیل گروهک تروریستی "جیش محمد" برای ...
عکس خبری/ مسلمانان جهان در ماه رمضان
گردهمایی تشکل‌‌های شیعی به مناسبت عید غدیر در ...

 
نظرات کاربر

پر بازدید ترین مطالب سال
پر بازدید ترین مطالب ماه
پر بازدید ترین مطالب روز



گزارش خطا  

^