فارسی
جمعه 29 تير 1397 - الجمعة 6 ذي القعدة 1439

شاگردان امام عسکری چه کسانی بودند؟

عقیق: نگارش جوامع حديثى در ميان اصحاب ائمه عليهم السّلام بسيار طولانى است، به ويژه، پس از دوران امام صادق (عليه السّلام، افراد زيادى در جامعه شيعه مصمم شدند تا روايات را جمع آورى كرده و آنها را براى شيعيان ساكن در كشورهاى دور و نزديك به منظور راهيابى به افكار و انديشه هاى اهل بيت، بفرستند. با گذشت زمان بر شمار اين مؤلفان افزوده شد و كتابهاى بيشتر و مفصلتر تأليف شد.
 
حسين بن اشكيب سمرقندى
يكى از چهره هاى مؤلف در روزگار امام عسكرى عليه السّلام حسين بن اشكيب سمرقندى است. كسى كه مدتى در قم خادم مقبره حضرت معصومه (عليها السّلام) بود، بعدها به سمرقند رفت و در آنجا ماندگار شد. وى بايد يكى از حلقه های پيوند تشيع قم با حوزه سمرقند، كه در اواخر قرن سوم و اوائل قرن چهارم نضج گرفت، باشد. نجاشى تأليفات او را بر شمرده كه در ميان آنها كتابى با عنوان «الرد على الزيدية» به چشم مى خورد.1 نظر به شدت فعاليت زيديها در اين دوران و قيامهاى مكرر آنها احتمال آن مى رفت كه شمارى از شيعيان تحت تأثير آنان قرار گيرند. بدين سبب اين دست كتابها كه بيشتر با استناد به روايات صادره از امامان معصوم عليهم السّلام تدوين مى شد، وسيله خوبى براى كنترل اين گونه انحرافات بود.
محمد بن خالد برقى
 
او از چهره هاى برجسته اين دوران بوده و آثارى تأليف كرده است. فرزند وی احمد (م 274 يا 280) شهرتى بيش از پدر داشته و يكى از شيعيان معاصر با امام هادى و امام عسكرى (عليهما السّلام) بود كه كتاب «المحاسن» وى دائرة المعارفى مشتمل بر احاديث امامان در تمامى زمينه هاى مختلف معارف دينى از قبيل: اخلاق، تفسير و جز آن بوده است.4 وى تأليفات ديگرى هم داشته كه از جمله آنها كتاب التبيان فى اخبار البلدان در جغرافياى تاريخى دنياى اسلام بوده است.
 
حسن بن موسى خشاب
 
از اصحاب امام عسكرى (عليه السّلام) تأليفاتى از خود باقى گذاشته كه كتاب «الرد على الواقفيه» از آن جمله است.5 اهميت اين نوشتار، با توجه به مشكلاتى كه در آن دوران واقفه ايجاد مى كردند، روشن است. افزون بر كتابهايى كه به عنوان رد بر فرق و يا در موضوعات فقهى نوشته مى شد، كتابهايى هم در دانش تاريخ اسلام نوشته مى شد.
 
محمد بن على بن حمزه
 
از اصحاب امام عسكرى (عليه السّلام) كتابهاى فراوانى از خود به يادگار گذاشت.6 عياشى درباره او مى نويسد: هيچ كتابى در موضوعات مختلف از امامان بر جاى نمانده بود جز آن كه پيش او وجود داشت.7 اين روايت به ويژه بر وجود روايات ائمه و حتى مكتوبات آنان در دسترس اصحاب تأكيد داشته و نشانه يك جنبش قابل تقدير علمى است كه خود پشتوانه اصلى دانش شيعى به حساب مى آيد. اصولى كه تا اين دوره تأليف شد، پايه هاى اصلى جوامع حديثى بزرگترى مانند «كافى» و «كتاب من لا يحضر» و ديگر آثار حديثى شيخ صدوق و شيخ طوسى است كه با استفاده از همين مدوّنات اصحاب تدوين شده است.
 

پی نوشت:
1. الغيبه، طوسى، ص 213؛

2. اعيان الشيعة، ج 4، جزء 2، ص 186

3. رجال النجاشى، ص 44، ش 88

4. متأسفانه تنها بخشى از اين كتاب بر جاى مانده كه در دو جلد به تصحيح مرحوم محدث ارموى (و اخيرا با تصحيح سيد مهدى رجايى) چاپ و منتشر شده است.

5. همان، ص 31

6. رجال طوسى، ص 433؛

7. رجال كشى، ص 530، حديث 1014

 

کدخبرنگار:212006

آخرین مطالب

      چرا امام رضا(ع) ولایت عهدی مأمون را پذیرفت؟
      چه دلایلی باعث شد تا مأمون از اقامه نماز عید فطر توسط ...
      شیوه‌های مبارزه امام رضا(ع) با افکار منحرف چگونه بود؟
      آیا امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) فرزندانی به نام حسن ...
      برای در امان ماندن از جن زدگی چه باید کرد؟
      کسی که حضرت معصومه(س) را زیارت کند بهشت بر او واجب است، ...
      چرا حجاب لازم است؟
      آیا امام صادق (ع) مؤسس مذهب شیعه است؟
      آیا کتابی در مورد "امام صادق" از دیدگاه دانشمندان ...
      چگونه امام صادق چهار هزار شاگرد پرورش دادند؟

بیشترین بازدید این مجموعه

      منظور از ولایت فقیه چیست ؟
      فلسفه نماز چیست و ما چرا نماز می خوانیم؟ (پاسخ استاد ...
      چرا باید حجاب داشته باشیم؟
      تقيه چيست و انجام آن در چه مواردي لازم است؟
      آيا فكر گناه كردن هم گناه محسوب مي گردد، عواقب آن چیست؟
      چگونه بفهميم كه خداوند ما را دوست دارد و از كارهاي ما ...
      سرانجام كسي كه نماز نخواند چه مي شود و مجازات او چيست؟
      رضايت و خشنودي خدا در چیست و چگونه خداوند از انسان راضي ...
      چرا پیامبران در منطقه خاورمیانه بوده اند؟
      چرا خداوند ابلیس را زنده نگاه داشت تا انسان‌ها را به ...

نظرات کاربر

پر بازدید ترین مطالب سال

حاجت خود را جز نزد سه نفر نگو!

داستانى عجيب از برزخ مردگان‏

شاه کلید آیت الله نخودکی برای یک جوان!

سِرِّ نديدن مرده خود در خواب‏

چگونه بفهميم كه خداوند ما را دوست دارد و از ...

حکایت خدمت به پدر و مادر

طلبه ای که به لوستر های حرم امیر المومنین ...

با این کلید، ثروتمند شوید!!

سرانجام كسي كه نماز نخواند چه مي شود و مجازات ...

رضايت و خشنودي خدا در چیست و چگونه خداوند از ...

پر بازدید ترین مطالب ماه

فرهنگ دختر دارى‏( به مناسبت روز دختر)

یک آیه و این همه معجزه !!

راز عدم ازدواج حضرت معصومه (س)

حقیقت توبه

اثر بی‌حجابی

مرگ و عالم آخرت

کسانی که فشار قبر ندارند !!!

توبه ی این گناه خیلی سخت است

فلسفه نماز چیست و ما چرا نماز می خوانیم؟ (پاسخ ...

من دختر بد حجابی بودم با آرایش های زیاد

پر بازدید ترین مطالب روز

نمازخوان های بی نماز!

فضیلت شب جمعه را از دست ندهیم!

رفع گرفتاری با توسل به امام رضا (ع)

چند روايت عجيب در مورد پدر و مادر

چگونه پیش خدا عزیز شویم؟

پشت سر مردگان غیبت نکنید!

ذکری برای رهایی از سختی ها و بلاها

آيا فكر گناه كردن هم گناه محسوب مي گردد، عواقب ...

نظر امام رضا(ع) درباره ازدواج موقت متأهل‌ها

بهترین دعا برای والدین!