فارسی
سه شنبه 29 مرداد 1398 - الثلاثاء 18 ذي الحجة 1440

  1199
  0
  0

قرآن، سلام و صلح جهانى

 

‌نویسنده: حجة‌الاسلام والمسلمین محسن غرویان

نکته اول:

جنگ و صلح دو واژه متضاد و یا متناقض‌اند. سؤال این است که چرا جنگ، و نه صلح؟ و یا چرا صلح، و نه جنگ؟ حق این است که مبدأ جنگ و صلح در عالم طبیعت است، چرا که قلمرو تضاد و تعارض و تزاحم، عالم ماده است و الا در عالم ماوراء‌الطبیعه و مجردات، تضاد و تعارضى نیست. خداوند موجودى فاقد هوى و هوس و امیال طبیعى است. نیز خداوند موجود مادى و جسمانى نیست که محل عروض عوارض متضاد باشد. عالم مجردات نیز عارى از تزاحم امیال و کشاکش هوس‌هاست. و اما در عالم طبیعت و ماده، انرژى‌هاى متضاد و امیال متعارض وجود دارند. حیوانات و از جمله انسان، از آن حیث که موجوداتى وابسته به عالم طبیعت و ماده‌اند، محکوم به قوانین این عالم بوده، لاجرم گرفتار تضاد و تزاحم هستند؛ بنابراین در عالم الوهى و در قلمرو ربوبى، صلح مطلق حاکم است. صفات خدا هیچ‌یک با یکدیگر در جنگ و تضاد نیستند و هیچ وجهى از وجوه خداوند با وجوه دیگر تضاد ندارد. حیطه وجودى حق جلّ‌وعلى به‌گونه‌اى است که اسما و صفات او در صلح و آرامش مطلق قرار دارند و هیچ‌گونه تعارض و تناقضى در صقع (جایگاه)  ربوبى نیست.

 

نکته دوم:

 

آدمیان هر یک مظهر اسمى از اسماى حسناى الهى و صفتى از صفات علیاى ربانى هستند و هیچ‌یک نمى‌توانند مظهر جمیع اسما و صفات باشند و لذا »کون جامع« نمى‌باشد. تضاد و تعارض و جنگ بین آدمیان نیز از همین عدم جامعیت نشئت مى‌گیرد. اگر انسان‌ها مى‌توانستند وجود جامع باشند و هر یک به جامعیت مطلق مى‌رسیدند، هرگز جنگ و نزاعى رخ نمى‌داد و عالم انسانیت نیز مانند عالم الوهیت و ربوبیت، در صلح مطلق بود. پس براى کاهش نزاع و جنگ در میان آدمیان، مى‌بایست هر چه بیشتر به خدا نزدیک‌تر شد و از شیطان بیشتر فاصله گرفت. خدا و شیطان به ترتیب مظهر وحدت و کثرت‌اند و هر‌چه شما از کثرت فاصله بیشترى بگیرید، به اوج وحدت نزدیک‌تر مى‌شوید؛ از این‌روست که مقام کثرت، جایگاه نزاع و کشمکش است و مقام توحید، خاستگاه صلح و آرامش: الابذکر اللّه تطمئن‌القلوب. دنیاى آدمیان اگر مظهر امیال شیطانى باشد، هرگز روى صلح و آرامش را نخواهد دید و دائماً در آتش جنگ و نزاع خواهد سوخت. صلح کل وقتى است که انانیت‌ها از بین برود و بساط کثرت برچیده شود و روح واحد در کالبدهاى متعدد متجلى گردد و ملت‌هاى کثیر، ملت واحد شوند و دولت‌هاى گوناگون، تحت حکومت واحده جهانى درآیند!

 

نکته سوم:

 

آنان که در فضاى فلسفه الهى تنفس کرده‌اند و تعقل را در کنار معارف وحیانى برگزیده‌اند، هرگز نگفته و نمى‌گویند که: انسان‌ها گرگ یکدیگر هستند؟ این‌گونه سخنان نزاع‌آفرین و تئورى‌هاى خشونت‌بار، محصول دستگاه فکرى کسانى است که اسیر شهوات و امیال زمینى هستند. چرا انسان‌ها گرگ یکدیگر باشند؟ چه کسى گفته است که انسان‌ها باید گرگ یکدیگر باشند؟ آیا این سبعیت و درندگى، امرى دستورى است؟ آیا گزاره فوق، توصیفى است؟ اگر توصیفى است، باید دید بر چه مبانى و مبادى تصورى و تصدیقى پیشین استوار است؟ هرگونه اظهار‌نظر در باب انسان و در باب جنگ و صلح آدمیان، بر پیش‌فرض‌هاى فلسفى و انسان‌شناختى خاصى استوار است و آن پیش‌فرض‌ها نیز خود محصول تراوشات فکرى همین انسان دوپاست. و لذا قابل تأمل و تحول و دگرگونى است. ما بر مبناى فلسفه اسلامى، هرگز چنین نمى‌اندیشیم که انسان‌ها گرگ یکدیگرند. قرآن مى‌فرماید: یا ایها الانسان انک کادح الى ربک کدحا فملاقیه. اى انسان تو به سوى پروردگارت در تلاش و حرکتى و سرانجام او را ملاقات خواهى نمود.

 

آیا انسان‌هایى که همه به سوى یک هدف و یک مقصد در حرکت‌اند، گرگ یکدیگرند؟ ما به این سخن »هابز« که آدمیان گرگ یکدیگرند، شدیداً انتقاد داریم و آن‌را ترسیم نادرستى از انسان‌شناسى مى‌دانیم و در زمره فلسفه‌هایى تلقى مى‌کنیم که مبدأ و منشأ خشونت و نزاع شمرده مى‌شوند.

 

نکته چهارم:

 

خداوند موجودى »حى« است و حیات را دوست دارد. چه این‌که خداوند جمیل است و جمال را دوست دارد: ان‌اللّه جمیل و یحب ‌الجمال.

 

پس مى‌توان گفت: ان‌اللّه حى و یحب‌ الحیات. از سویى، جنگ و نزاع باعث از بین رفتن حیات است؛ و لذا جنگ و نزاع نمى‌تواند محبوب خداوند باشد، چراکه سبب زوال حیات است. و اگر خداوند عدم‌الحیات را نمى‌پسندد، قطعاً سبب زوال حیات را نیز نمى‌پسندد. بر پایه این مبناى فلسفى و عرفانى در اندیشه اسلامى، ما معتقدیم که اصالت در دعوت الهى، با صلح است و نه با جنگ! نیز در همه کتب آسمانى و از جمله در قرآن، اصالت با صلح است و نه با قتال و جنگ. دعوت، بر قتال و جنگ مقدم است و با دقت در مفهوم دعوت، به این نکته مى‌رسیم که همواره بین همه آدمیان، یک نقطه مشترکى براى تفاهم هست که دعوت بر اساس آن شکل مى‌گیرد. و الا اگر بین انسان‌ها، تنازع و تباین مطلق بود، دعوت معنایى نداشت.

 

 لذا قرآن کریم مى‌فرماید: ادع الى سبیل ربک بالحکمة والموعظة الحسنة و جادلهم بالتى هى احسن. پس مى‌توانیم نتیجه بگیریم که در ادیان الهى «اصالة‌الدعوة» حاکم است و «اصالة‌الدعوة» مبتنى بر «اصالة‌الصلح» و هم‌سوى با آن است و این‌ دو بر «اصالة‌الجهاد» تقدم رتبى دارند.

 

دعوت جهانى و کلى اسلام، به صلح و سلم و آرامش است: ادخلوا فى‌السلم کافة. همگى در صلح و آرامش داخل شوید.

 

از این‌رو آن‌چه در جهان معاصر هم‌اینک مطلوب قرآن است، این است که همه جوامع و ملل در کمال آرامش و امنیت، در کنار یکدیگر زندگى کنند و در راستاى ارزش‌هاى اخلاقى و انسانى هم‌چون احترام متقابل و حفظ حقوق یکدیگر حرکت کنند و عقل و تدبیر خویش را به‌کار گیرند و هیچ دولت و ملتى به خود اجازه و حق زورگویى و چپاول و سلطه بر ملت‌هاى دیگر را ندهد. ملت‌ها و جوامع نیز هم‌چون افراد انسانى، داراى استعدادهاى مختلف و ظرفیت‌هاى گوناگون‌اند و از دیدگاه اسلام و قرآن، به مصداق «لیس للانسان الا ما سعى»، هر ملتى باید زمینه رشد داشته باشد تا به آن‌چه ظرفیت و استعدادش را دارد نایل گردد.

 

همه آیات جهاد و قتال که در قرآن شریف آمده است، پس از دعوت و گفت‌وگو مطرح مى‌شوند و از دیدگاه قرآن، جنگ بدون دعوت، و قتال بدون گفت‌وگوى منطقى، مطلوب نیست. هدف اصلى انبیا همواره هدایت است و نه جنگ و قتال؛ و قرآن نیز کتاب هدایت انسان‌هاست: شهر رمضان الذى انزل فیه ‌القرآن هدى للناس: ماه رمضان ماهى است که در آن قرآن براى هدایت انسان‌ها نازل شده است.

 

 پس، اساس هدایت، دعوت است و دعوت مبتنى بر صلح و آشتى و تفاهم بین آدمیان است.


منبع : افق حوزہ
  1199
  0
  0
امتیاز شما به این مطلب ؟

آخرین مطالب

      اولین مخالف غدیر چگونه عذاب شد؟
      نقش غدیر در هدایت بشر
      خلافت بلافصل امیرمؤمنان علی(ع)
      غدیر چشمه جوشان حق  
      نگرش قرآنی امام هادی (ع) در زیارت جامعه کبیره به امام ...
      دو شاخصه برای پیروان مولای غدیر!
      متن کامل خطبه غدیر خم با ترجمه فارسی
      رابطه متقابل امیرمؤمنان(ع) و حق - بخش دوم
      رابطه متقابل امیرمؤمنان(ع) و حق - بخش اول
      تجلّی نیکان در عبادت و خدمت به خلق

بیشترین بازدید این مجموعه

      نظر امام رضا(ع) درباره ازدواج موقت متأهل‌ها
      شاه کلید آیت الله نخودکی برای یک جوان!
      حاجت خود را جز نزد سه نفر نگو!
      هر جا کم آوردی، 100 مرتبه این ذکر را بگو
      رفع گرفتاری با توسل به امام رضا (ع)
      پنج کلید طلایی برای نجات از فقر
      اگر از فشار قبر می ترسید بخوانید!!
      افزایش رزق و روزی با نسخه‌ امام جواد (ع)
      امام حسين (ع) و دعاى عرفه‏ در آثار استاد انصاریان
      قضا نشدن نماز ها با این راه حل

 
نظرات کاربر
پر بازدید ترین مطالب سال
پر بازدید ترین مطالب ماه
پر بازدید ترین مطالب روز