فارسی
چهارشنبه 27 شهريور 1398 - الاربعاء 18 محرم 1441

  914
  0
  0

مكتب‏هاى مدّعى عرفان

در سطور گذشته بيان شد كه عرفان واقعيّتى است الهى كه به صورت جذبه و حال در نهاد انسان ريشه دارد و سرچشمه آن رحمت و عنايت خداست و رشد دهنده‏اش نبوّت انبيا و امامت امامان  عليهم‏السلام و نصايح و مواعظ عالمان ربّانى است ، عالمانى كه شاگردان مخلص مكتب نبوّت و امامت‏اند . متأسّفانه در تاريخ حيات گروهى از اين جذبه و كشش و حال درونى انسان سوء استفاده كرده و جداى از قواعد الهى و حكمت ربّانى ، قواعد و دستورها و مسائلى از پيش خود ساخته و بشر جستجوگر را به سوى خود دعوت نموده و او را به راهى غير از راه حضرت محبوب انداختند و از حريم نبوّت و امامت دور كرده ، به ضلالت و گمراهى كشيده و بين آنان و حقيقت تفرقه ايجاد كردند .

من فكر نمى‏كنم مدّعيان عرفان در يونان و هند و ايران قديم از انبياى الهى خبر نداشتند ، چنان چه رؤساى صوفيّه اهل تسنّن در عصر بنى اميّه و بنى عبّاس بى خبر از امامت امامان معصوم شيعه نبودند . ولى هواى نفس مدّعيان مكاتب عرفانى اجازه نداد مردم نيازهاى باطنى خود را به وسيله وحى برطرف كنند ، چنان چه سردمداران صوفى گرى در عصر ائمه  عليهم‏السلام اجازه ندادند مردم متوسّل به ولايت شده و از آن منبع تغذيه كنند . تأسّف بارتر اين كه هر روز در گوشه‏اى هوى پرستى ، با علم به نبوّت انبيا ، ادّعايى سر داد و در نتيجه گرايش گروهى به او مكتبى به وجود آمد . تعداد اين مكتب‏ها به اندازه‏اى است كه تا كنون شماره دقيقى از آن‏ها به دست نيامده . در يك مجلّه علمى خواندم كه در هندوستان فعلى بيش از پانزده ميليون مكتب كه قسمت عمده‏اى از آن مدّعى عرفان است وجود دارد ! ! اگر مكاتب قديم يونان و اسكندريّه و ايران را هم به آن‏ها اضافه كنيم معلوم نيست چه عددى شود .

قواعد آن مكتب‏ها از آن جا كه ساخته و پرداخته فكر محدود بشرى است نه اين كه سود چندانى براى دنيا و آخرت مردم نداشت بلكه از جهاتى براى انسان و انسانيّت ضرر به بار آورد . آگاهان راه ، علماى عامل ، سالكان طريق ، عارفان عاشق و خلاصه آنان كه صد در صد مورد قبول شرع مطهّرند ، اگر از عرفان دم مى‏زنند ، اگر به عارفان دعوات مى‏كنند ، مقصود عرفان محصول يونان و هند و ايران و اسكندريّه نيست ، بلكه عرفانى كه آنان مى‏گويند حقايق قرآنيّه و دعاهاى ملكوتيّه و روايات باب معارف است كه از هر جهت كامل و جامع و قابل عمل و مهذّب نفس و تضمين كننده سعادت دنيا و آخرت و رشد دهنده انسان در تمام امور ظاهرى و باطنى است . اين عارفان بر مبناى الهيّت اللّه و نبوّت انبيا و امامت امامان  عليهم‏السلام است . كتاب اين مدرسه قرآن ، معلّمش عالم ربّانى و مكانش مسجد و حاصلش بندگى خالصانه انسان در تمام شؤون حيات در برابر حضرت ربّ العزّه است .
در اين مدرسه عارف حقيقى كسى است كه آگاه از مسائل الهى و عامل به آن‏ها و متخلّق به اخلاق حق و مجرى سنن انبيا و ائمه  عليهم‏السلاماست . برادران مؤمن و علماى دين و خدمت گزاران به اسلام نبايد از اسم عارف و مسئله عرفان وحشت داشته باشند و نبايد تصوّر كنند كه منظور از عرفان ، يافته‏هاى يونانيان و مصريان و هنديان و ايرانيان قديم است كه قسمتى از آن‏ها با رنگ و آب اسلامى وارد حوزه دين شده ! بلكه منظور از عرفان در زبان پاكان و عارفان حقيقى ، حال باطنى انسان نسبت به مبدأ هستى و عشق و علاقه او به حضرت محبوب و قرآن و نهج البلاغة و دعاهاى مهم از قبيل كميل ، عرفه ، ابوحمزه ، خمس عشر ، امين اللّه و مناجات حضرت مولا در مسجد كوفه است . عارف در مكتب اسلام كسى است كه از هر جهت تسليم حق و راضى به قضاى الهى است .

عارف كسى است كه از تمام پيشامدهاى روزگار براساس قواعد الهى استفاده كرده و خود را در حوادث ايّام ، انسانى مى‏داند كه حضرت حق وى را در معرض امتحان آورده است . آنان كه در طلب طهارت قلب و جان و روح و نفس و روانند ، آنان كه در جستجوى عالى‏ترين مراحل اخلاقند ، آنان كه مشتاق تخلّق به اخلاق حقّند ، آنان كه مى‏خواهند به حقيقت خليفة اللّه باشند و علاقه‏مندند تمام حركات و سكنات آنان برابر با دستورهاى مولا باشد و عاشق اين حقيقتند كه معنا و معنويّت بر تمام وجودشان حكومت داشته باشد و براى رسيدن به تمام اين حقايق متوسّل به قرآن و انبيا و امامان  عليهم‏السلام و دعاهاى وارده مى‏شوند و از مناجات نيمه شب و استغفار در سحر غفلت ندارند ، عارفند . كسى كه مى‏خواهد دلش از همه قيود مادّى آزاد شود و دنيا و عناصرش او را محكوم خود نكنند بلكه در زندگى وسيله‏اى براى رسيدن به مقام قرب باشد ، كسى كه نمى‏خواهد به هيچ چيز دنيا به عنوان هدف بنگرد ، آن كه عاشق بهره گرفتن از تمام نعمت‏ها براى رسيدن به حق است و از هيچ مجاهده‏اى در اين راه دريغ ندارد ، كسى كه مى‏خواهد در همه زمينه‏ها تسليم حق باشد و قلبش آراسته به مقام رضا گردد و جز به پروردگار تكيه نكند ، عارف و آراسته به عرفان است.

 جلوه توحيد در قلب بدان گونه است كه ترديد و شكّ و وسوسه و شيطنت و نفاق و شرك در آن راه نداشته باشد ، بدان صورت كه اگر صاحبش با ارّه او را ذرّه ذرّه كند و با آتش بسوزاند ، در عشقش به خدا خلل وارد نشود و هم چنين مسائلى از قبيل : تسليم ، رضا ، توكّل ، زهد ، ورع ، تقوا ، تضرّع ، انابه ، توبه ، اتّصال به نبوّت ، پيوند با ولايت ، طهارت باطن ، خشوع ، خضوع ، بندگى خالصانه ، خدمت به خلق ، رعايت حقوق همه و . . .  از پايه‏ها و مسائل اصيل عرفان و آراسته به اين واقعيّت‏ها عارف است . عنايت داريد كه اين‏ها مسائلى نيست كه از آن‏ها به عنوان مسائل وارداتى ياد كرد . شناخت واقعى حق ، آگاهى به اهداف انبيا و امامان  عليهم‏السلام ، اجراى فرامين الهى و آراسته شدن به حسنات اخلاقى محض عرفان و عرفان محض است . بايد دانست كه توجّه به اين برنامه‏ها و سير به سوى اين واقعيّت‏ها فقط بستگى
به حال خالص و احوالات الهى درون دارد ، آن حالى است كه سراسر جذبه و كشش و خواستن و عشق و محبّت است . از آن جا كه حال براى تمام اين امور به منزله ريشه است ، انبيا و امامان  عليهم‏السلام قسمت عمده‏اى از همّ خود را در جهت تزكيه باطن مصروف داشتند . سر خيل انبيا و قافله سالار هاديان راه فرموده‏اند : بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَكارِمَ الاَْخْلاقْ . برانگيخته شدم تا مكارم اخلاق را به پايان كار رسانده و تكميل نمايم . بنابراين سير عارفانه ، از تزكيه درون و تصفيه نفس و تحقق دادن حال و آراستن دل به جذبه و محبّت و عشق شروع مى‏شود و با انجام تكاليف شرعيّه و سپس اتّصال به ملكوت و رسيدن به مقام حاكميّت بر نفس و منزل قرب و لقاى حق در پايان زندگى و شروع حيات آخرتى خاتمه پيدا مى‏كند .

 

برگرفته ازکتاب عرفان اسلامی


منبع : پایگاه عرفان
  914
  0
  0
امتیاز شما به این مطلب ؟

آخرین مطالب

      حقيقت ماه رمضان‏
      همنشينى بهشتيان با چهار گروه‏
      معيار شناخت خير
      مكتب‏هاى مدّعى عرفان
      مرگى تأسف ‏بار به واسطه گناه‏
      اسلام آيينى جهان شمول‏
      اثرگذارى و اثرپذيرى‏ در معاشرت
      معاشرت در جهت هدايت‏
      معاشرت در اسلام‏
      اثرگذارى محبوب در محب‏

بیشترین بازدید این مجموعه

      نفس و هفت مرحله آن
      فرق خوف و خشيت
      صفات حق در ادعيه
      آثار خطرناك مال حرام
      عظمت نماز شب
      استغفار در سحر
      شهوت شكم يا تنور جهنم
      عقوبت ترك نماز
      ثنا و ستايش الهى قبل از دعا
      مفهوم و چگونگى برزخ‏

 
نظرات کاربر
پر بازدید ترین مطالب سال
پر بازدید ترین مطالب ماه
پر بازدید ترین مطالب روز