فارسی
پنجشنبه 30 خرداد 1398 - الخميس 16 شوال 1440
  590
  0
  0

آثار تربیتی سختی ها

آدمي در گذر عمر و گذار از اين دنياي خاكي، ممكن است دچار رنج­ها و مصائب گوناگوني شود، مهم اين­ است كه چگونه و از چه دريچه­اي به محنت و مصيبت نگاه كند.
اگر مصائب را در خوشبختي­ها بدانيم و اين­كه در شكم گرفتاري­ها و مصيبت­ها، نيك­بختي و سعادت نهفته است، راحت­تر با مشكلات و مصائب روبه رو­ می‌شويم و آن­را به عنوان مقدمه­اي براي تكامل نفس و صيقل روح خود در نظر  می­گيريم. همچنان­ كه گاهي عكس آن ­هم وجود دارد؛ يعني در متن سعادت­ها، بدبختي­ها، تكوين­ می­يابند. خداوند كريم در آيات نوراني وحي فرموده است:
«خدا شب را در شكم روز فرو­ می­­برد و روز را در شكم شب».[1]
درياي خروشان زندگي با طوفان­ها و موج­هاي كوه­آسا همراه است. امواج سهمگين حوادث از پيشرفت انسان­ها در مسير زندگي جلوگيري می­كند، ولي اين انسان­هاي مصمم هستند كه با كشتي تدبير و اراده، تحمل و صبر، سينه امواج حوادث را می­شكافند و با كمك دانش و بينش با مشكلات مبارزه می­كنند؛ و اين فراز و نشيب­ها، و دست و پنجه نرم­ كردن با حادثه­ها كه با طبيعت زندگي عجين گشته موجب شده است تا دنيا را سراي آزمايش بخوانند و هر كس­ كه اين دوره را در آزمايشگاه طي می­كند، در برخورد با پديده­هاي تلخ و شيرين آن،  می­تواند میزان ايمان و مقدار توان خود را بيازمايد. خداوند حكيم در قرآن كريم  می­فرمايد:
«و شما را به چيزي از نوع ترس و گرسنگي و كاهش در اموال و جان­ها و محصولات می­آزمایيم».[2]
خداوند متعال در اين­گونه آيات می­خواهد بگويد:« هركه وصل ما جويد و قرب ما خواهد ناچار است او را بار محنت كشيدن و شربت اندوه چشيدن. "آسيه" زن "فرعون" همسايگي حق طلب كرد و قربت وي خواست. گفت: «خداوندا، در همسايگي تو حجره خواهم كه در كوي دوست حجره، نيكوست.» آري نيكوست ولكن بهاي آن بس گران است. گر هرچيزي به زر فروشند، اين را به جان و دل فروشند.
آسيه گفت: «باكي نيست و گر به جاي جاني هزار جان بودي دريغ نيست.» پس آسيه را چهار میخ كردند، و در چشم وي میخ آهنين فرو بردند، و او در آن شرايط سخت می­خنديد و شادماني می­كرد اين ­چنان است كه گويند:
هر جا كه مراد دلبر آمد           
يك خار به از هزار خرماست[3]
افراد قوي و نيرومند كساني هستند كه در گهواره رنج پرورش يافته­اند. آن­ها  می­توانند در برابر طوفان­هاي مصائب مقاومت كنند، ولي كسي كه در مهد عزت و نعمت، پرورش يافته است با يك نسيم سرد و پژمرده می­شود و با يك باد شديد از جاي كنده می­شود.[4]
مصيبت­ها و شدائد براي تكامل بشر ضرورت دارند. اگر محنت­ها و رنج­ها نباشد بشر تباه می­شود. قرآن كريم در اين مورد می­فرمايد:
«همانا انسان را در رنج و سختي آفرينش داده­ايم».[5]
عاشق در طريق رسيدن به معشوق از سختي نمي­هراسد و از تلخي­ها بيم ندارد، زيرا «بهشت را به بها دهند نه به بهانه» و چنان­كه حضرت­ محمد(ص) فرمود:
«بهشت به سختي­ها و تلخي­ها پيچيده شده است».
آن كس كه توان تحمل ناملايمات را نداشته باشد اميد راه يافتن به حضور حضرت محبوب را بايد از خانه دل بيرون كند، چرا كه در كنار هر گلي خاري وجود دارد و به قول شيخ اجل "سعدي شيرازي":
«بدان­كه هرجا گل است خار است، و با خمر خمار است و برسر گنج مار است و آنجا كه در شاهوار است نهنگ مردم خوار است، لذت عيش دنيا را لدغه­ی اجل در پس است و نعيم بهشت را ديوار مكاره در پيش».[6]
جور دشمن چه كند گر نكشد طالب دوست
گنج و مار و گل و خار و غم و شادي به­ هم­اند
امام علي­(ع) كه به قوت بازو و عظمت روح و ثبات در برابر حوادث معروف است فرمود:
«اگر از من بپرسند كه اين شجاعت جسمي و قدرت روحي شما معلول چيست، درصورتي كه غذاي روزانه شما نان جو و نمك و سركه است. من در پاسخ چنين می­گويم: درختان بياباني كه در سنگلاخ­ها و زير آفتاب سوزان و با صد عوامل تلخ دست به گريبانند از درختان و گياهاني كه در آب جويبار پرورش يافته­اند، محكم­تر و بادوام­ترند».[7]
درختان لب جويبار كه در مهد نعمت و در آغوش نوازش باغبان پرورش يافته اند، با مشكلات و مصائب خوي نگرفته­اند؛ ولي درختان بياباني در آغوش مشكلات بزرگ شده­اند، فرزند مصائب هستند و مربي آن­ها بادهاي سوزان و آفتاب داغ و كم­آبي و بي­باراني است پس محكم و قوي هستند. انسان­هاي بلاديده و زجر كشيده هم، مانند صخره­ها و كوه­هاي سترگ و استواري هستند كه هيچ عاملي قدرت انفجار آن­را ندارد.
به قول "ناصر خسرو":
تا نبيند رنج و سختي مرد، كي گردد تمام
تا نيابد باد و باران، گل كجا پويا شود
مصائب براي انسان يك اندوخته­ی عملي از زندگي است و در آينده وسيله­ی ترقي و پايه تعالي او می­شود و براثر تجارب زيادي كه از مشكلات بدست می‌آورد همواره سختي­ها را به نفع خويش تمام می­كند و از آنجا كه كوه مصائب را زير پاگذارده، در مسير زندگي، مشكلات مانع پيشرفت او نمي­شود و هرگاه مصائب مانند تگرگ ببارد از آن با آغوش باز استقبال كرده و به چهره سختي­ها  می­خندد.
سختي و گرفتاري هم تربيت‌كننده‌ی فرد و هم بيدار‌كننده­ی ملت­ها است. سختي بيدار‌سازنده و هوشيار‌كننده‌ی انسان­هاي خفته و تحريك كننده‌ی عزم­ها و اراده­هاست، شدائد همچون صيقلي كه به آهن و فولاد می­دهند، هرچه بيشتر با روان آدمي تماس گيرد او را مصمم­تر و فعال­تر و برّنده­تر می‌كند.[8]
سختي همچون كيميا است كه جان و روان آدمي را روشن می­سازد و همانند اكسيري موجب تطهير و پاكيزگي روح می­شود. سختي و بلا، شلاق تكامل است و موجودات زنده با اين شلاق راه خود را به سوي كمال می پيمايند. آنان كه در بوستان زندگي به عشق چيدن گل می­روند نه تنها به تحمل خار، تن  می­دهند؛ بلكه آن­ را موجب افزايش درجه و تقرب به معشوق می­دانند.
با توجه به فواید ارزنده­ی بلاها كه در «صفت رضا به قضاي الهي و خوشنودي به آنچه خدا پيش می­آورد» ايجاد می­شود، صبر سپاس‌گزاران صبر تلخ نيست؛ بلكه آن صبر همچون شهد شيرين است. آنان كه می­دانند بلاها تربيت كننده روان و پرورش دهنده روح آدمي است با آغوش باز به استقبال آن می­روند. به گفته "مولوي":
چون صفا بيند بلا شيرين شود
خوش شود دارو چو صحت بين شود
از اين رو نبايد غفلت ورزيد كه مصائب و سختی­ها وقتي نعمت هستند كه انسان از آن­ها بهره­برداري كند و با صبر و استقامت و تلاش و مواجهه با دشواري­ها نفس و روح خويش را كمال بخشد. اما اگر انسان در برابر سختي­ها سر تعظيم فرود آورد و تسليم شود، ناله و شكوه سردهد، در اين­صورت بلا براي او واقعاً بلاست.
آری، مصائب و بلاها نعمت­هاي بزرگي هستند كه بايد در برابر آن­ها سپاسگزار خداوند يكتا بود، نعمت­هايي هستند كه در صورت قهر، تجلي می­يابند، همچنان­كه قهرهایي به صورت لطف ظهور می­كنند، از اين­رو بايد متوجه بود كه نعمت بودن نعمت و نقمت بودن نقمت، بستگي به نوع عكس العمل و واكنش ما در برابر آن دارد.
ما می­توانيم همه نقمت­ها را تبديل به نعمت كنيم، خود را دراين دنياي خاكي و جهان فاني بيازماييم و در جهت قرب الهي و خشنودي خداي بزرگ مرحله­به مرحله گام برداريم.
منبع :
[1] . سوره حج، آيه61
[2] . سوره بقره، آيه 154
[3] . كشف الاسرار و وعده الابرار، ج1،  ص 423
[4] . رمز پيروزي مردان بزرگ، جعفر سبحاني، ص 149
[5] . سوره بلد، آيه 4
[6] . گلستان سعدي، باب هفتم،  آخرين حكايت
[7] . نهج البلاغه، نامه 45
[8] . عدل الهي، شهيد مطهري، ص 180



منبع : پژوهشکده باقر العلوم (ع)
  590
  0
  0
امتیاز شما به این مطلب ؟

آخرین مطالب

      نتایج پیروی از امام هدایت
      تمرین‌های معنوی
      ارزش اندیشه
      وفات حضرت عبدالعظیم حسنی(ره)
      عذاب دنیایی!
      اوصاف و ویژگی‌های نیکان
      کوچک شمرده گناهان!
      حساب و کتاب
      تخریب قبور ائمه بقیع، سند رسوایی وهابیت
      سرزمین نور (سالروز تخریب بقاع متبرکه ائمه بقیع علیهم ...

بیشترین بازدید این مجموعه

      عيد فطر، عيد بخشش و مغفرت
      فضیلت ماه مبارک رمضان
      عظمت شب قدر
      وداع با ماه مبارک رمضان
      اسم اعظمی که خضر نبی به علی(ع) آموخت
      یک آیه و این همه معجزه !!
      شاه کلید آیت الله نخودکی برای یک جوان!
      حاجت خود را جز نزد سه نفر نگو!
      کنترل شهوت از نگاه قرآن
      واکنش امام خمینی(ره) به سخنرانی استاد انصاریان

 
نظرات کاربر
پر بازدید ترین مطالب سال
پر بازدید ترین مطالب ماه
پر بازدید ترین مطالب روز