اگر عمر در راه خدا هزينه شود؛ بدنى، مالى، جانى، اخلاقى، تواضع كردن در برابر حق و امثال اينها، عبادت است. وجود مبارك حضرت موسى بن جعفر عليهما السلام از قول لقمان حكيم نقل مىكنند كه:لقمان به فرزندش نصيحت مىكرد، به او مى...
314 مطلب یافت شد
تواضع در قبال حق
اگر عمر در راه خدا هزينه شود؛ بدنى، مالى، جانى، اخلاقى، تواضع كردن در برابر حق و امثال اين‏ها، عبادت است.
وجود مبارك حضرت موسى بن جعفر عليهما السلام از قول لقمان حكيم نقل مى‏كنند كه:لقمان به فرزندش نصيحت مى‏ك...
تواضع در قبال حق
اگر عمر در راه خدا هزينه شود؛ بدنى، مالى، جانى، اخلاقى، تواضع كردن در برابر حق و امثال اين‏ها، عبادت است.
وجود مبارك حضرت موسى بن جعفر عليهما السلام از قول لقمان حكيم نقل مى‏كنند كه:
لقمان به فرزندش نصيحت...
تواضع در قبال حق
اگر عمر در راه خدا هزينه شود ؛ بدنى ، مالى ، جانى ، اخلاقى ، تواضع كردن در برابر حق و امثال اينها ، عبادت است .
وجود مبارك حضرت موسى بن جعفر عليهماالسلاماز قول لقمان حكيم نقل مىكنند كه : لقمان به فرزندش نصيحت مىكر...
از شهر خودمان امام رضا علیه السلام را زیارت کنیم!
لذا رسول مکرم اسلام صلی الله علیه و آله در قبال اجر و مزد رسالت خویش تنها مودت در حق ذی القربی را تعیین فرمودند و در این درخواست نکتهای مهم نهفته … لذا رسول مکرم اسلام صلی الله علیه و آله در قبال اجر و مزد رسالت خویش تنها مودت در حق ذی القربی را تعیین فرمودند و در این درخواست نکتهای مهم نهفته … حق منعم سوق میدهد که همان پیروی از راه و اندیشه این بزرگواران میباشد. روش دین اسلام در وادار کردن مردم به تقدیر از ولی نعمت خویش تربیتی و دور از اجبار است. در این دین به کرامت انسانها توجه شده و تمرکز بر روی رشد و انجام عمل از روی انتخاب آزادانه است. لذا رسول مکرم اسلام صلی الله علیه و آله در قبال
هنر خوبی کردن در برابر بدی ها
از جمله آیات ۷۲ بقره اینها وظایف ما است درمقابل کسی که وظیفه خودش را ترک کرده است.● وظیفه در قبال ظالم در حق مافرض عکس العمل درمقابل ظلم دیگران … در حق مااما یک سلسله از رفتارهای ناپسند متوجه من می شود. من در مقابل چنین رفتارهائی چه عکس العملی باید نشان دهم؟ اینگونه از رفتارها را می توان به سه دسته تقسیم کرد ۱ وظیفه دیگری است که رفتاری را در حق من انجام ندهد؛ ولی انجام داده است. مثلا همسایه است و نباید به همسایه اش ظلم کند ولی ظلم کرده است.۲ وظیفه دیگری است که رفتاری را در حق من انجام دهد؛ ولی انجام نداده است؛ مثلا باید صله رحم کند ولی نکرده است.۳ وظیفه ای است که اخلاق اجتماعی اقتضای انجام آن را دارد؛ گرچه نه انجام آن واجب است و نه ترک آن حرام. مثلا به کمک دوستی احتیاج دارم؛ ولی او علیرغم توانائی از این کمک دریغ می کند.دسته اول از اهمیت بیشتری برخوردار است. اینکه کسی نسبت به انسان ظلم کند حقش را تضییع کند مالش را تلف کند به او توهین کند آبرویش را بریزد به طور کلی در حق او ظلم کند در این موارد چه باید کرد؟ این مورد به توضیح بیشتری نیاز دارد لذا بعد از دسته دوم و سوم به آن می پردازیم.● وظیفه در قبال … در قبال رفتارهای ناهنجار اشخاص و گذشت نشان دادن در برابر بی مهری های دیگران است که بر طبق آموزه های قرآنی و اهل بیت ع این شیوه از بهترین خصلتهای یک انسان مسلمان بشمار می رود.امیرالمومنین ع در بیان یکی از اوصاف شیعیان و متقیان می فرمایند ... یعفو عمن ظلمه و یعطی من حرمه و یصل من قطعه... ... اگر کسی بر او ستم کند او را عفو کند و اگر کسی او را از بخشش خود محروم کند او در مقابل از آنچه دارد نسبت به او دریغ نکند و اگر کسی از نزدیکان رابطه اش را با او قطع کند او رابطه را وصل کند... ● وظیفه ما در قبال دیگرانمی توان وظایفی که برعهده هر یک از ما نهاده شده است را به دو قسم کلی تقسیم کرد سلسله وظایفی که مربوط به خود ماست. یعنی خود ما باید چگونه رفتار کنیم؟ و سلسله وظایفی که نسبت به دیگران داریم. قسم دوم خود به چند بخش تقسیم می شود. بخشی از این وظایف مربوط به کسانی است که رفتارهای ناپسندی دارند. ما در مقابل آن ها چگونه باید رفتار کنیم؟ این رفتارهای ناپسند را به چند دسته می شود تقسیم کرد. یک دسته رفتارهای ناپسندی است که مستقیما در حق
هنر خوبی کردن در برابر بدی ها
وظیفه در قبال ظالم در حق ما فرض عکس العمل درمقابل ظلم دیگران از چهار صورت خارج نیست ۱ انسان عکس العمل شدیدتری درمقابل آن انجام دهد. … در حق ما اما یک سلسله از رفتارهای ناپسند متوجه من می شود. من در مقابل چنین رفتارهائی چه عکس العملی باید نشان دهم؟ اینگونه از رفتارها را می توان به سه دسته تقسیم کرد ۱ وظیفه دیگری است که رفتاری را در حق من انجام ندهد؛ ولی انجام داده است. مثلا همسایه است و نباید به همسایه اش ظلم کند ولی ظلم کرده است. ۲ وظیفه دیگری است که رفتاری را در حق من انجام دهد؛ ولی انجام نداده است؛ مثلا باید صله رحم کند ولی نکرده است. ۳ وظیفه ای است که اخلاق اجتماعی اقتضای انجام آن را دارد؛ گرچه نه انجام آن واجب است و نه ترک آن حرام. مثلا به کمک دوستی احتیاج دارم؛ ولی او علیرغم توانائی از این کمک دریغ می کند. دسته اول از اهمیت بیشتری برخوردار است. اینکه کسی نسبت به انسان ظلم کند حقش را تضییع کند مالش را تلف کند به او توهین کند آبرویش را بریزد به طور کلی در حق او ظلم کند در این موارد چه باید کرد؟ این مورد به توضیح بیشتری نیاز دارد لذا بعد از دسته دوم و سوم به آن می پردازیم. وظیفه در قبال … در قبال رفتارهای ناهنجار اشخاص و گذشت نشان دادن در برابر بی مهری های دیگران است که بر طبق آموزه های قرآنی و اهل بیت علیهم السلام این شیوه از بهترین خصلتهای یک انسان مسلمان بشمار می رود. اینک با هم آن را از نظر می گذرانیم امیرالمومنین ع در بیان یکی از اوصاف شیعیان و متقیان می فرمایند ... یعفو عمن ظلمه و یعطی من حرمه و یصل من قطعه... ... اگر کسی بر او ستم کند او را عفو کند و اگر کسی او را از بخشش خود محروم کند او در مقابل از آنچه دارد نسبت به او دریغ نکند و اگر کسی از نزدیکان رابطه اش را با او قطع کند او رابطه را وصل کند... وظیفه ما در قبال دیگران می توان وظایفی که برعهده هر یک از ما نهاده شده است را به دو قسم کلی تقسیم کرد سلسله وظایفی که مربوط به خود ماست. یعنی خود ما باید چگونه رفتار کنیم؟ و سلسله وظایفی که نسبت به دیگران داریم. قسم دوم خود به چند بخش تقسیم می شود. بخشی از این وظایف مربوط به کسانی است که رفتارهای ناپسندی دارند. ما در مقابل آن ها چگونه باید رفتار کنیم؟ این رفتارهای ناپسند را به چند دسته می شود تقسیم کرد. یک دسته رفتارهای ناپسندی است که مستقیما در حق
دكترين سياسي- اجتماعي امام حسين(علیه السلام)
حق و باطل بر دوش دارد و نیز اهمیت مسئله حکومت و رهبری و دخالت مردم در سرنوشت اجتماعی خویش و نظارت بر روند کار حاکمان و مسئولان امور از ابعاد وسیع این بعد سیاسی اسلام می باشد. در حقیقت قیام عاشورا حرکتی انقلابی بر ضد انحراف سیاسی و دینی حکام مستبد به شمار می رود و پاسخی به اینگونه سؤال ها است که حاکم شایسته کیست؟ صفات رهبر مسلمانان کدام است؟ وظیفه حکومت در قبال … در مسائل شخصی و فردی خلاصه می نمودند. این درحالی بود که فقط کسانی که از طرف خدا ماذون به حکومت و فرمان روایی باشند حق حاکمیت بر مردم را خواهند داشت و هر کسی به غیر از این اولیا الهی بخواهد حکمرانی نماید ماهیتی جز طاغوت نخواهد داشت. قرآن کریم تمامی خلافت ها را مخصوص انبیا و اوصیای آنان معرفی می کند و حق حاکمیت و قانون گذاری را از آن ایشان می داند چنانکه در مورد حضرت داوود ع می فرماید یا داوود انا جعلناک خلیفه فی الارض فاحکم بین الناس بالحق و لاتتبع الهوی فیضلک عن سبیل الله ص26 ای داوود ما تو را خلیفه و حاکم در روی زمین قرار دادیم پس بین مردم به حق و حقیقت حکم و قانون گذاری کن و از هوی و هوس تبعیت مکن که تو را از راه خدا بازدارد. امام حسین ع با عملکرد مثبت و عظیم خود ثابت کرد که اسلام دینی است که بعد سیاسی آن بسیار نیرومند است احکامی که جنبه اجتماعی و سیاسی دارد و نقشی که یک مسلمان در قبال
درخواست عالم برجسته لبنان از مسلمانان
سید علی فضل الله در پایان گفت امت اسلامی باید به مسئولیت و رسالتی که در قبال فلسطین دارد عمل کند و حق چشم پوشی از این مساله را ندارد.
حقوق زن نسبت به شوهر
چیزی جز حق زناشویی نیست ؛ یعنی مرد نمی تواند بگوید من خوراک پوشاک و مسکن تو را تامین می کنم در عوض تو هم باید در خانه خدمت کنی فرزند را شیر بدهی لباس بشویی و... بلکه برای مرد صرفا حق زناشویی است . شرع در قبال … حق را ادا کند ادامه زندگی مقدور است و بین آنها جدایی ایجاد نخواهد شد؛ اما اگر نتوانست حاکم او را ملزم به طلاق می کند و زن نیز می تواند تقاضای طلاق کند . در هر حال این وظیفه مرد هیچ ارتباطی به فقر و غنای همسر و نیاز و عدم نیاز وی ندارد این وظیفه ای است که در شرع مقدس و در چهارچوب قانون ازدواج بر عهده مرد قرار داده شده است و حتی اگر طلاق صورت گیرد به حکم آیه شریفه سوره مبارکه طلاق که می فرماید اسکنوهن من حیث سکنتم من وجدکم و لا تضاروهن لتضیقوا علیهن 276 . زنان مطلقه را هرجا خودتان سکونت دارید و در توانایی شما است سکونت دهید؛ و با تنگ گرفتن بر آنها زیان نرسانید . فراهم کردن مسکن حتی در ایام عده طلاق از وظایف مرد است ؛ یعنی حق ندارد قبل از این که عده او تمام شود او را از خانه خود بیرون کند. حتی در عده وفات چنین است که اگر شوهر از دنیا برود ورثه شوهر حق ندارند تا پایان عده همسر را از خانه بیرون کنند. همچنین اگر همسری که طلاق داده شده است صاحب حمل باشد تا مدتی که زایمان انجام می گیرد مسکن و نفقه او بر عهده مرد است . این حقوق و تفاوت های قابل دقتی است که در طبقات واجب النفقه میان همسر و سایر مصادیق مثل فرزند فقیر و یا پدر و مادر نیازمند وجود دارد. نکته قابل توجه و مهم دیگر این که ممکن است بعضی تصور کنند که حق نفقه محدود است . شهاب بن عبد ربه روایتی از امام صادق علیه السلام نقل می کند که خدمت امام علیه السلام رسیدم و پرسیدم ما حق المراه علی زوجها قال یسد جوعتها و یستر عورتها و لا یقبح لها وجها فاذا فعل ذلک فقد والله ادی حقها قلت فالدهن قال غبا یوم و یوم لا قلت فاللحم قال فی کل ثلاثه فیکون فی الشهر عشر مرات لا اکثر من ذلک قلت فالصبغ قال و الصبغ فی کل سته اشهر و یکسوها فی کل سنه اربعه اثواب ثوبین للشتا و ثوبین للصیف و لا ینبغی ان یفقر بیته من ثلاثه اشیا دهن الراس و الخل و الزیت و یقوتهن بالمد فانی اقوت به نفسی و عیالی و لیقدر لکل انسان منهم قوته فان شا اکله و ان شا وهبه و ان شا تصدق به و لا تکون فاکهه عامه الا اطعم عیاله منها و لا یدع ان یکون للعید عندهم فضل فی الطعام ان یسنی من ذلک شیئا لا یسنی لهم فی سائر الایام 277 . زن چه حقی بر شوهرش دارد؟ حضرت می فرمایند حقوق زن بر مرد عبارتند از تامین خوراک غذا و پوشاک ؛ و نیز از لحاظ عاطفی نباید هرگز ترش رویی کند؛ پس وقتی مرد این کارها را انجام داد حق زن را به جای آورده است . پرسیدم روغن چه مقدار باید به او داده شود؟ حضرت علیه السلام فرمودند یک روز در میان . پرسیدم گوشت چقدر؟ حضرت علیه السلام فرمودند هر سه روز یک بار؛ یعنی در هر ماه ده مرتبه و بیشتر لازم نیست . از رنگ سوال کردم . امام علیه السلام فرمودند هر شش ماه یکبار. باید در هر سال چهار لباس برای او تهیه کنی ؛ دو لباس برای تابستان و دو لباس برای زمستان . مرد نباید خانه اش را از سه چیز خالی نگه دارد روغن برای آرایش سرکه و روغن و اینها را دایما برای قوت خانواده اش تهیه کند که من برای خود و خانواده ام از اینها استفاده می کنم و باید مرد قوت عیال خود را به اندازه تهیه کند؛ اگر خواستند آن را می خورند و اگر خواستند می بخشند یا آن را صدقه می دهند. نباید میوه ای باشد که در دسترس همگان قرار گرفته باشد و او عیالش را از آن محروم کند و در ایام عید هم باید نزد خانواده غذایی حاضر کند که نسبت به بقیه ایام تفاوتی داشته باشد . مثل این که مطلب برای او روشن نمی شود بنابراین توصیه شده است که باید مرد را در فشار اخلاقی یا عاطفی قرار داد یا از طرق دیگر او را در زحمت انداخت که هر چه همسرش می خواهد فراهم کند. هر حال این یک حق مسلم است که خداوند متعال برای زن ها قرار داده است . مرد باید در حد متعارف مسکن لباس و خوراک زن را تامین نماید. حد متعارف و شرایط اجتماعی در هر زمانی متفاوت است ؛ زمانی سفره ها با مقداری نان جو و سرکه تامین می شد؛ اما امروز شرایط اجتماعی متفاوت است ؛ بنابراین مرد باید با توجه به شرایط اجتماعی در حد متوسط این حقوق را رعایت کند. توجه داشته باشیم که همه این وظایف در قبال
حكم قبول اسلام بعد از اسارت
بعضی از بزرگان متقدمین فتوایشان بر عدم سقوط اسارت است ولی ممکن است از نظر فنی با مناقشه در مستند این فتوا بتوانیم ادعا کنیم که حق اسارت این تازه مسلمان ساقط می شود و حتی بگوییم که حاکم اسلامی در قبال
امام علی علیه السلام و زیاده خواهی کارگزاران
اما سیاست علی علیه السلام در قبال مدیران ارشد نظام چنین بوده است خداوند بر پیشوایان حق واجب کرده است که خود را با مردم ناتوان همسو کنند تا فقر … در قرآن یکی از اهداف بعثت انبیا برقراری عدالت بیان شده است. و همه مسلمانان و مومنان به این عنصرو پدیده مهم ارزشی دعوت شده اند ان الله یامر بالعدل و الاحسان نحل٩٠ یا ایهاالذین آمنوا کونوا قوامین بالقسط ... النسا١٣٥ . یکی از اهداف و آرمان بلند علی علیه السلام برقراری عدالت و ظلم ستیزی است. از این رو است که آن حضرت یکی از اهداف حکومت خویش را برقراری عدالت که مصداق بارز آن احقاق حق محرومان است; بیان کرده است.همچنین آن حضرت خطاب به فرزندان خود فرمود دشمن ستمکاران و یاور ستمدیدگان باشید ... از منظر علی علیه السلام حکومت باید مبتنی بر رفع تبعیض و مساوات نگری باشد.از این رو کارگزاران او هم باید عادل باشند و هم مساوات نگر; که هیچ گاه از مسیرعدالت منحرف نشده و در سیاستگزاریهای کشور عدالت را رعایت کنند. چه بسا به خاطرعدم رعایت عدالت حق محرومی ضایع شده و انسانی بی گناه به پای دار برود. به خاطراهمیت و حسن عدالت و قبح ظلم است که از دیدگاه علی علیه السلام رهبر عادل برترین بندگان خدا و حاکمان ظالم برترین انسانها معرفی شده است. چنانکه آن حضرت فرمود فاعلم ان افضل عبادالله امام عادل هدی و هدی فاقام سنه معلومه و امات بدعه مجهوله بدان که فاضل ترین بندگان خدا نزد او امامی است دادگر هدایت شده و راهبر که سنتی را که شناخته است برپا دارد و بدعتی را که ناشناخته است بمیراند.و یا ولاه الجور شرار الامه و اضداد الائمه پادشاهان جورپیشه بدان امت و دشمنان ائمه عدل و رحمت اند.همچنین آن حضرت در باره کارگزاران برتر فرمود افضل الولاه بالعدل ذکره برترین کارگزاران کسانی هستند که نام و خاطره اش به عدل یاد شود.کارگزاران جوامع اسلامی باید بدانند که رسیدگی به وضعیت محرومان و احقاق حق آنها یکی از وظایف مهم آنان است. سیاستگزاران سعی کنند که در جهت رفع تبعیض وبهبود توده مردم که معمولا محرومان و پابرهنگان هستند سیاستهای اصولی و منطقی اتخاذ کنند که آنان ستون فقرات جامعه و پشتوانه محکم حکومتها هستند. علی علیه السلام خطاب به مالک اشتر فرمود ... و انما عماد الدین و جماع المسلمین و العده للاعدا العامه من الامهفلیکن صغوک لهم و میلک معهم ... بی شک فقط توده های مردمند که ستون فقرات جامعه دینی و وسیله شکست دشمنان می باشند. تو با آنها باش و بر آنها تکیه زن و به خواست و نیاز آنان توجه کن.تاریخ انقلاب اسلامی ایران نشان داد که محرومان و پابرهنگان جامعه انقلاب راحفظ کردند; نه مرفهین بی درد. از این رو از نگاه علی علیه السلام جامعه ای که در آن حق محرومان نادیده گرفته شود قداست ندارد. چنانچه آن حضرت خطاب به مالک اشتر ازقول رسول الله صلی الله علیه و آله فرمود لن تقدس امه لا یوخذ للضعیف فیها حقه من القوی هرگز امتی که حق ضعیفان در میان آنان پایمال می شود ازقداست برخوردار نخواهد شد.وضع معیشتی کارگزاران مهم استسیاست مالی امام علی علیه السلام در قبال
در جمع طلاب بیان شد: واكنش لاریجانی به پخش شب نامه علیه وی/ تكذیب تبریك به موسوی
راسخون به نقل از مهر علی لاریجانی شامگاه پنج شنبه در جمع طلاب فارس مقیم قم در پاسخ به پرسش یکی از طلاب در خصوص سکوت رئیس مجلس در قبال برخی از اتفاقات گفت ما از حق
حقّ بنده آزادشده بر مولا
در زمره وراث او قرار می گیرد و اگر وارثی نداشته باشد حق ارث مولا بر بیت المال مقدم است اگر کسی از دنیا برود و وارثی نداشته باشد اموال او متعلق به بیت المال است و به اصطلاح فقهی امام وارث او است اما نفع اخروی که برای مولا مقرر شده این است که با این اقدام در برابر عقاب و آتش برای او حجاب و سپری ایجاد می شود. شاید بتوانیم بگوییم که چون این عمل به حکم عاطفه انسانی و رافت و تلطف انجام گرفته ذات اقدس پروردگار شایسته تر است که به اهل رافت رحمت فرسد و پاسخ نیکی را به نیکی بدهد. او انسان ها را به ملاطفت با یکدیگر توصیه می کند و از سویی هم خود را به رحمت ستوده است و به یقین به رفتار کریمانه سزاوارتر است . وقتی انسانی تفضل کند خدا سزاوارتر به تفضل است و طبیعی است که اگرچه این کار کوچک است اما چون نشات گرفته از یک وصف ارزشمند انسانی است طبعا پاسخ هم کریمانه خواهد بود.ذلک فضل الله یؤ تیه من یشا والله ذوالفضل العظیم 738 . این فضل خدا است که بر هر کس بخواهد می بخشد. و خداوند صاحب فضل عظیم است .معامله فضل و کرامت در قالب قاعده و قانون نمی گنجد. پس حق این است که در قبال
چگونه می توان عاشق خدا شد؟ و اشاره های مستقیم او را مشاهده کرد؟
در راه خدا 6- خشنودی و رضایت کامل از حضرت حق 7- حریص بودن بر خلوت و مناجات با پروردگار 8- انس با کلام خدا قرآن 9- در همه اوقات مستغرق در یاد پروردگار بودن 10- حقیر شمردن هر چیز دیگر در برابر محبت خداوند 11- دوست داشتن و مهربان بودن با همه بندگان مطیع و دشمنی با همه کافران و گنهکاران از آن جا که در عشق حقیقی معشوق یگانه است انحصار معشوق در خداوند متعال از شرایط اصلی و اصیل حصول عشق به خدا است .عاشقان را شادمانی و غم اوستدستمزد و اجرت خدمت هم اوستغیر معشوق ار تماشایی بودعشق نبود هرزه سودایی بودعشق آن شعله است کاو چون برفروختهر چه جز معشوق باقی جمله سوختتیغ لا در قتل غیر حق برانددرنگر ز آن پس که بعد لا چه ماندماند الا الله باقی جمله رفتشاد باش ای عشق شرکت سوز رفت با توجه به آن که عشق امری دو سویه است در قبال
خلافت حق حسین(علیه السلام) بود
" خلافت حق حسین بود یا یزید؟ من فقط میخوام بدونم حق با کدامشون بود کاری به مذهب ندارم در حکمیت خلافت از علی گرفته شد و به معاویه داده شد. علاوه بر اون امام حسن در قبال
اقسام خودسازی
در برابر غیر او خضوع کند یا از غیر او بترسد یا از غیر او امید داشته باشد یا به غیر او به چیز دیگری سر گرم شده و از چیزدیگری لذت و بهجت بگیرد یا به غیر او توکل و اعتماد نماید و یا تسلیم چیزی غیر او شود و یاامور خود را به چیزی غیر او وا بگذارد.و سخن کوتاه اینکه چنین کسی اراده نمی کند و طلب نمی نماید مگر وجه حق باقی را حقی که بعد از فنای هر چیز باقی است چنین کسی اعراض نمی کند مگر از باطل و فرارنمی کند جز از باطل باطلی که عبارت است از غیر خدا چون آنچه غیر خداست فانی و باطل است و دارنده چنین ایمانی برای هستی آن در قبال
برترى تقوا بر ساير حقوق
خودداری از گناه از اجرای حقوق الهی در حق فرزندان و حق پدر و مادر بهتر است؟ بله.آنها را مواظب باشیم که کم نگذاریم خدا دارد میگوید آنها را از تو میخواهم اگر انجام هم دادی دستت را میگیرم و از طبقه اول بهشت تو را به طبقه بالای بهشت میبرم.سه برنامه خدا در قبال
بهترین دعا برای والدین
در حق والدین خود داشته باشند. در قرآن و روایات نیز نمونه های برای آن بیان شده است؛ مانند با طلب مغفرت و آمرزش برای پدر و مادر و پرداخت دیون و قرض های آنان و به جا آوردن قضای عباداتشان و انجام کارهای خیر و صدقه برای آنان و تمام کارهایی که باعث رسیدن ثواب به ایشان می شود به آنان نیکی کن1- رب ارحمهما کما ربیانی صغیرا ؛ 1 پروردگارا همان گونه که آنها مرا در کوچکی تربیت کردند مشمول رحمتشان قرار ده.خداوند در این آیه که درباره پدر و مادر است می فرماید که تنها به رحمت و مهربانی خود اکتفا نکن؛ بلکه برای آنان رحمت واسعه الهی را بخواه و بگو پروردگارا همان گونه که آنها مرا در کودکی تربیت کردند به آنان رحم و عطوفت خویش را فرو فرست.2- ربنا اغفر لی و لوالدی و للمؤمنین یوم یقوم الحساب ؛ 2 پروردگارا من و پدر و مادرم و همه مؤمنان را در آن روز که حساب برپا می شود بیامرز.3- رب اغفر لی و لوالدی 3 پروردگارا مرا و پدر و مادرم را بیامرز.4- امام سجاد علیه السلام در یکی از دعاهای خود در صحیفه سجادیه توصیف جامعی از موقعیت برجسته پدر و مادر منزلت والای ایشان و حقوق و تکالیفی که فرزندان نسبت به آنان دارند بیان نموده اند. یکی از نکات ارزشمندی که از این دعای شریف به دست می آید این است که باید در حق والدین خود دعا کنیم. حضرتش در فرازی از این دعا چنین می فرماید 4 خداوندا پس از هر نماز من و در هر وقت دیگر از اوقات شب و در هر ساعت از ساعات روز پدر و مادرم را از یاد من مبر. بار خدایا درود فرست بر محمد و خاندانش و مرا به سبب دعایی که در حق ایشان می کنم بیامرز و آن دو را به سبب نیکی و مهربانی که در حق من کرده اند از مغفرت خویش بهره مند فرما و به شفاعت من از ایشان خشنود شو و نیک خشنود شو. و آنان را گرامی دار و به جاهای امن و آسایش بهشت رسان.خداوندا آن دو را شفیع من گردان اگر آنها را پیش از من آمرزیده ای و مرا شفیع ایشان گردان اگر مرا پیش از ایشان آمرزیده ای تا من و پدر و مادرم در سایه لطف و رافت تو در سرای کرامت و جایگاه مغفرت و رحمت تو همنشین هم گردیم که تو را بخشایش بزرگ است و نعمت قدیم. و تو مهربان ترین مهربانانی.ب در وجوب نیکی به والدین و دعای خیر برای آنان فرقی بین زنده بودن و بعد از مرگشان نیست؛ یعنی فرزند وظیفه دارد همیشه از درگاه پروردگار برای آنان دعا و استغفار نماید.امام صادق علیه السلام در زمینه نیکی به پدر و مادر می فرمایند 5 چه چیز مانع از آن می شود که به پدر و مادرتان در دنیا و پس از مرگ نیکی کنید؟ برای آنها نماز بخوانید صدقه دهید حج بگذارید روزه بگیرید و...؛ زیرا خداوند به نیکی شما خیر زیاد می دهد.در روایت آمده است روزی فردی به پیامبر صلی الله علیه و آله گفت مرا نصیحت کنید. پیامبر فرمودند 6 تو را به پدر و مادرت سفارش می کنم که به آنان در زنده بودن و بعد از مرگشان نیکی کنی و اگر به تو امر کردند که از خانواده و مالت بگذری چنین کن؛ زیرا این جزئی از ایمان است.علامه مجلسی ره در شرح نیکی به پدر و مادری که از دنیا رفته اند می گوید با طلب مغفرت و آمرزش برای پدر و مادر و پرداخت دیون و قرض های آنان و به جا آوردن قضای عباداتشان و انجام کارهای خیر و صدقه برای آنان و تمام کارهایی که باعث رسیدن ثواب به ایشان می شود به آنان نیکی کن . 7 بنابر این به طور خلاصه از جمله بهترین کارهایی که فرزند می تواند برای پدر و مادر خویش بعد از مرگشان انجام دهد عبارتند است از 1- انجام واجباتی که آنها در حال زنده بودنشان از انجام آن بازمانده اند؛ مانند حج نماز روزه و پرداخت بدهی مالی که داشته اند.2- عمل به آنچه وصیت نموده اند.3- فراموش نکردن آنها تا آخر عمر؛ یعنی به نیابت از آنها صدقه دهد و اعمال مستحبی را به قصد ایشان انجام دهد و تا می تواند برایشان خیرات بفرستد و... .یکی از راههای به دست رضایت والدین این است که در حق آنها چه زنده و چه مرده دعا کنیم. بنابراین باید بدانیم کدام دعاها بهترین دعا برای پدر و مادر است؟ و بهترین فرزند بعد از فوت پدر و مادر کیست؟ و چه وظایفی بعد از مرگ والدین بر عهده فرزند است؟4- طلب مغفرت برای والدین یکی دیگر از وظایف مهم فرزند در قبال
مسئولیت اخلاقی یا مسئولیت فقهی!!
در برابر خالق خویش را حق الله گویند که انسان موظف و مکلف به انجام برخی افعال و ترک برخی دیگر است. مسئولیت های انسان در برابر خود را حق النفس می نامند. و بارزترین مسئولیت انسان در برابر دیگران وظایفی است که در برابر دیگر انسان ها دارد که به حق الناس تعبیر می شود.مسئولیت در جایی معقول است که مسئول نسبت به امر مورد سوال وظیفه و تکلیفی داشته باشد. به همین جهت؛ مفهوم مسئولیت در قبال … در قبال محیط زیست وسعت می یابد.ضمانت اجرای مسئولیت اخلاقی بیشتر جنبه اخروی یا درونی دارد در حالی که مسئولیت فقهی از ضمانت اجرای دنیوی و مادی و خارجی برخوردار است و زیان دیده در برابر دادگاه می تواند جبران خسارت وارده بر خویش را خواستار شوداما در اخلاق دینی و با حضور ایمان و شرع تکالیف اخلاقی فرد از سه حوزه دیگر فراتر رفته و فرد علاوه بر وظایف اخلاقی در برابر سه حوزه پیشین؛ در برابر خداوند نیز دارای تکالیف اخلاقی می شود. از این جا است که بین مسئولیت اخلاقی و شرعی ارتباط تنگاتنگ ایجاد می شود؛ چرا که خدای متعال هرگونه مسئولیت انسان در برابر خالقش را در قالب شریعت قرار داده است.مسئولیت فقهی مسئولیت در معنای فقهی و حقوقی؛ مترادف با عبارت ضمان به کار گرفته شده است و کسی را که مسئولیت بر ذمه و عهده او قرار می گیرد مسئول یا ضامن می نامند. شخص در این صورت ملزم است که به جبران خساراتی بر بیاید که به دیگری وارد کرده است. و در حقوق به آن مسئولیت مدنی می گویند. طاهری حبیب الله حقوق مدنی ج 2 ص 213 -214 ضمان و مسئولیت فقهی در شریعت به سه دسته کلی مسئولیت در برابر خدا در برابر خود و در برابر دیگران تقسیم شده است. مسئولیت های انسان در برابر خالق خویش را حق
English