فارسی
سه شنبه 01 آبان 1397 - الثلاثاء 13 صفر 1440

حق خداوند متعال بر بنده

حق خداوند متعال بر بنده

امام سجاد(ع) می‌فرماید: «حق الله الاكبـرُ ان تَعبُدَه و لا تُشـرك بِه شيئا؛ حق بزرگ خداوند این است که او را پرستش و بندگی کنی و هیچ چیز را با او شریک قرار ندهی.»[1] خداوندی که تمام هستی ما از اوست، بزرگ ترین حق را بر گردن ما دارد. چرا که او خالق و مالک و مبداء و معید و رب است و از مادر مهربان‌تر و از پدر دلسوز‌تر است. به تعداد نعمت‌های مادی و معنوی که به ما عنایت کرده است، حقی به گردن ما دارد. و این همه حق خلاصه می‌شود در اطاعت و بندگی و این‌که تنها عبد او باشیم و چیزی را شریک او نسازیم.

بندگی پروردگار نیز یک امر پیچیده و مبهمی نیست؛ عمل به فرامین الهی و به دنبال رضای او بودن یعنی بندگی خداوند متعال. پروردگار عالم نیز از ما عمل شاق و طاقت‌فرسا نمی‌خواهد. به عنوان مثال یکی از حقوق پروردگار نسبت به بنده‌اش، حق خمس است.

در برابر این همه نعمت و روزی که به بندهٔ خود عنایت کرده است، از او خواسته یک پنجم مازاد مخارج سال خود را به عنوان خمس و سهم امام(عج) پرداخت کند. از رزقی که خداوند به او داده است، نیاز‌های زندگی‌اش را تامین کند؛ هزینه خرید مسکن، اتومبیل، خوراک، پوشاک، تحصیل فرزندان، زیارت و سفر، لوازم منزل، جهیزیه دختر و آنچه مورد نیاز اوست را از محل درآمدش پرداخت کند و خمس آن چه را که اضافه آمد در راه احیای دین خدا پرداخت کند. آیا این تکلیف کمرشکن و سختی است؟!

کسانی که حاضر نیستند حق خدا را از اموال خود بپردازند، تا چه اندازه نا‌جوانمرد و نمک نشناس هستند! مگر خداوند خالق انسان و مالک حقیقی تمام اموال و دارایی او نیست؟! از میان آن‌همه ثروتی که نصیب انسان کرد، سهم بسیار کوچکی از آن را درخواست کرد. آیا نپرداختن این سهم بسیار کوچک، دور از مروت نیست؟! اگر کسی مالک چند هکتار باغ میوه باشد و آن را به مدت یک سال در اختیار شخص دیگری قرار دهد و به او بگوید: تمام این باغ با درختان میوه‌اش و آب چاه عمیق آن در اختیار توست و هر گونه بهره برداری از این باغ را می‌توانی داشته باشی، فقط در پایان سال از میان چند هزار سبد میوه که برداشت می‌کنی، تنها چند سبد میوه برای ما کنار بگذار. در اینجا اگر این شخص در پایان سال از دادن این چند سبد میوه امتناع ورزد، آیا این عملش خلاف مروت و مردانگی نیست؟!

از خمس سخن به میان آمد لازم می‌بینم به نکته‌ای مهم اشاره کنم؛ خمس در فقه اهل‌تسنن تنها به غنائم جنگی تعلق می‌گیرد.[2] اما در فقه شیعه به هفت مورد تعلق می‌گیرد که مهم‌ترین آن‌ها منفعت کسب است؛ یعنی مازاد بر مخارج سال انسان و خانواده‌اش، خمس آن باید پرداخت شود. موارد مصرف آن هم دو مورد است: «نصف آن را که سهم امام زمان(عج) است، به مجتهد جامع الشرایطی که از او تقلید می‌کند، یا نماینده او می‌پردازد و نصف دیگر را باید یا به مجتهد جامع الشرایط بدهد، یا با اجازه او به سادات دارای شرایط بپردازد.»[3]

سهم امام(عج) را مراجع تقلید صرف امور خیریه می‌کنند: بخش عمده‌ای از آن را برای اداره حوزه‌های علمیه، معیشت طلاب علوم دینی و نشر معارف اسلامی اختصاص می‌دهند. در واقع منابع مالی حوزه‌های علمیه شیعه موقوفات و وجوهات شرعیه مردم تامین می‌شود و حوزه‌های علمیه نیز نیازهای دینی مردم را تأمین می‌کنند. بر این نیاز و رابطه متقابل میان حوزه و مردم فواید و اثرات زیادی مترتب است. یکی از ثمرات آن استقلال حوزه‌ها و علمای شیعه در طول تاریخ از حکومت‌ها و دولت‌ها بوده است. لذا علما و روحانیون همواره در کنار مردم در ستیز با حکومت جور بوده اند. البته ظلم‌ستیزی و مردمی‌بودن علما ناشی از انگیزه‌های الهی و عمل به وظایف دینی بوده است نه به انگیزه جذب وجوهات شرعیه از مردم. ولی در هر صورت تأمین منابع مالی حوزه‌های علمیه از این وجوهات در استقلال حوزه‌ها و علما نقش داشته است.

ولی حوزه‌های علمیه و علمای اهل تسنن غالبا در طول تاریخ وابسته به حکومت‌ها بوده‌اند. به همین جهت در برابر ظلم و فساد حکام جور سکوت اختیار کرده، و در‍‌مواردی به ظلم آن‌ها مشروعیت می‌بخشیدند. این عدم استقلال از یک طرف و از طرفی دیگر رواج این فکر غلط که حاکم جامعه واجب الاطاعه است، اگر‌چه ظالم باشد، منجر به این شد که همواره در مقابل حکومت‌ها دست بسته باشند. به عنوان نمونه؛ ریاست دانشگاه الازهر مصر بزرگترین مرکز علوم دینی اهل‌تسنن در جهان اسلام است می بایست با تایید رئیس جمهور مصر انتخاب شود. نتیجه این وابستگی این شد که در قیام مردم مصر علیه حاکمان فاسد آن کشور، دانشگاه الازهر به جای حمایت از مردم، آن‌ها را به توقف قیام دعوت کرد. همه این حوادث تلخ برای جهان اسلام ناشی از دوری از مکتب اهل بیت(ع) می‌باشد.

از جمله حقوق خداوند، حق جهاد در راه اوست. { وَ جَاهِدُوا فِي اللهِ حَقَّ جِهَادِهِ }[4] مردان جوانمرد اهل جهاد و مبارزه هستند. عنصر مردانگی است که روحیه جهاد را در انسان بارور می‌کند. جهاد در راه خدا، چنان حقی است که برای ادای آن حضرت سید الشهداء(ع) حماسه کربلا را می‌آفریند و طفل شیر‌خوار برای ادای این حق قربانی می‌شود. جهاد چنان ارزشمند و مهم است که خداوند اجر عظیم برای مجاهدان تدارک دیده است. { فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْراً عَظِيماً }[5]

نکته قابل توجه این‌که ثمره و نتیجه تلاش بندگان برای ادای حقوق خداوند، به طور مضاعف به خودشان بر‌می‌گردد. خداوند آن را برای خود نگه نمی‌دارد و هیچ نیازی به آن ندارد. { تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْـرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللهِ }[6] حسنه را خداوند چند برابر به بنده خود برمی‌گرداند؛ یک حسنه را ده برابر، یک دانه گندم را هفتصد دانه گندم و قرض‌الحسنه را هجده برابر به بنده خود بازمی‌گرداند.

پی نوشت

----------------------------------------------------------------
[1] . الفقیه: 2/ 618 .
[2] . روح المعانی فی تفسیر القرآن: 5/201؛ مفاتیح الغیب: 15/485.
[3] . کنزالعرفان فی فقه القرآن: 1/25؛ مسالک الأفهام الی آیات الأحکام: 2/81؛  توضیح المسائل، امام خمینی(ره)، مساله1834.
[4] . حج (22): 78؛ «و در راه خداوند جهاد کنید آن‌چنان که شایستهٔ جهاد است.»
[5] . نساء(4):95؛ «جهادکنندگان را بر خانه نشینانِ [بی عُذر] به پاداشی بزرگ برتری داده است.»
[6] . بقره (2): 110؛ «آنچه از کار نیک برای خودتان از پیش بفرستید، آن را نزد خدا خواهید یافت.»

 

مطالب فوق برگرفته شده از کتاب:
حسنات و سیئات 
نوشته استاد حسین انصاریان

 


منبع : پایگاه عرفان
  • بنده
  • عبادت
  • حق خدا
  • حقوق خدا
  • پرستش خدا
  • آخرین مطالب

          مقایسه بین مقام حضرت اباالفضل(ع) و آرزوی انبیای عظام
          جایگاه والای حضرت زینب کبری(س) در میان خاندان ...
          جهاد سیدالشهدا(ع) در کلام امام عصر(عج)
          خبر حضرت زينب(س) درباره ساختن بارگاه برای سیدالشهدا(ع)
          عنصر مردانگی و جوانمردی در بیان امام حسن مجتبی(ع)
          مقام منیع سیّدالشهدا(ع)
          ثبات‌قدم سیدالشهدا(ع) در هجرت به سوی حق
          جهاد در مکتب سیدالشهدا(ع)
          امر به معروف و نهی از منکر در سیره سیدالشهدا(ع)
          تجلی مقام حریّت و آزادگی در سیدالشهدا(ع)

    بیشترین بازدید این مجموعه

          شهادت حضرت رقیه (س)
          ارزش خرج كردن در راه اباعبدالله الحسین (ع)
          مال حلال و حرام در قرآن و روايات‏
          نظر امام رضا(ع) درباره ازدواج موقت متأهل‌ها
          قرآن و طمع‏
          یک آیه و این همه معجزه !!
          شاه کلید آیت الله نخودکی برای یک جوان!
          حاجت خود را جز نزد سه نفر نگو!
          رفع گرفتاری با توسل به امام رضا (ع)
          خداوند اولين عزادار ابی عبدالله(ع)

    نظرات کاربر

    پر بازدید ترین مطالب سال

    حاجت خود را جز نزد سه نفر نگو!

    داستانى عجيب از برزخ مردگان‏

    نظر امام رضا(ع) درباره ازدواج موقت متأهل‌ها

    یک آیه و این همه معجزه !!

    سِرِّ نديدن مرده خود در خواب‏

    حکایت خدمت به پدر و مادر

    شاه کلید آیت الله نخودکی برای یک جوان!

    طلبه ای که به لوستر های حرم امیر المومنین ...

    فلسفه نماز چیست و ما چرا نماز می خوانیم؟ (پاسخ ...

    چگونه بفهميم كه خداوند ما را دوست دارد و از ...

    پر بازدید ترین مطالب ماه

    کمپین بزرگ منم اربعین کربلام

    فرق كلّي حيوان با انسان در چیست ؟

    رضايت و خشنودي خدا در چیست و چگونه خداوند از ...

    اگر نمی‌توانید به زیارت امام حسین(عليه ...

    مرگ و عالم آخرت

    چرا باید حجاب داشته باشیم؟

    حكايت سعدى درباره حرص مال دنيا

    سرانجام كسي كه نماز نخواند چه مي شود و مجازات ...

    نعمت‌ هایی که جایگزینی براي آن‌ ها نیست.

    راز شش گوشه بودن ضریح امام حسین(ع)

    پر بازدید ترین مطالب روز

    ملاّ آقاى دربندى و درخواست از حضرت امام حسين ...

    عاقبت دشمني با امام حسين (ع)‌ در اين دنيا

    بخشش گناهان با زیارت امام حسين (علیه السلام)

    روضه امام حسین(ع) شیعه‌‏ام کرد

    امام مهدی(علیه السلام)، منتقم خون امام حسین ...

    غيرت امام حسين عليه‏ السلام در روز عاشورا

    رفع گرفتاری با توسل به امام رضا (ع)

    آيا فكر گناه كردن هم گناه محسوب مي گردد، عواقب ...

    استاد انصاریان: رنجیدگی و آزردگی از دیگران را ...

    نفس با روح چه فرقي دارد؟