فارسی
سه شنبه 21 مرداد 1399 - الثلاثاء 21 ذي الحجة 1441
  12
  0
  5
(1 نفر )

تأثیر علم و سواد در آخرت

تأثیر علم و سواد در آخرت

در مورد ثواب و فضيلت اخروي علم و عالم، بايد گفت كه در اين زمينه مطالب و احاديث در كتب علماء و جوامع روائي بسيار فراوان است ما به نمونه اي از اين روايات ائمه اشاره مي كنيم. قبل از آن به چند نكته بايد توجه داشت. در عظمت و ارزش علم و تعليم، همين بس كه خداوند متعال در قرآن، علم و دانش را يكي از اهداف و علل اساسي آفرينش همه پديده هاي هستي، معرفي كرده است، آنجا كه مي فرمايد: خدايي كه هفت آسمان را آفريد و زمين را همسان با آن خلق كرد، هدف اين است كه از علم و بصيرت برخوردار گرديد، بصيرتي كه شما را به قدرت و توانائي همه گير و گسترده خداوند رهنمون باشد.»(1)

با دقت در مضامين اين آيه متوجه مي شويم كه خداوند متعال، آن علم و دانش را يكي از اهداف خلقت معرفي مي كند كه در آن آگاهي و بصيرتي حقيقي باشد و آدمي را به اين مطلب رهنمون سازد كه خدائي قادر و توانا دارد كه بر همه چيز محيط است. پس علومي داراي شرافت و فضيلت خاص هستند كه مستقيم، مثل علم توحيد و علم اخلاق و ... و يا غير مستقيم(2) انسان را در رسيدن به سعادت و كمال حقيقي، كه همان قرب الهي است، رهنمون سازند. لذا خداوند در جايي ديگر، از علم، به حكمت، كه به معناي استواري در انديشه و سنجيدگي در گفتار و رفتار و كردار است تعبير آورده و آن را داراي خير و بركت فراوان دانسته تا آنجا كه مي فرمايد: و من يؤت الحكمه فقد اوتي خيرا كثيرا(3) و كسي كه از حكمت و دانش برخوردار باشد بايد بداند تحقيقاً به خير و بركت فراواني دست يافته است.

در برخي ديگر از آيات، برخي از مصاديق اين خير و بركت را بر مي‌شمارد و علماء را با چند امتياز و ويژگي از ساير گروه ها مشخص مي سازد:

  1. ۱. ايمان حقيقي و واقعي: والراسخون في العلم يقولون آمنا(4) آنان كه گامهاي راسخ و نافذي را در پهنه علم برداشتند و به درون محيط دانش راه يافتند، مي گويند: ما ايمان آورديم.
  2. ۲. اعتقاد به توحيد و يگانگي خداوند: شهد الله انه لا اله الا هو و الملائكه و اولو العلم(5) خدا بر وحدانيت و يگانگي خود گواهي مي دهد و نيز فرشتگان و دانشمندان گواهند كه جز خداوند معبودي ديگر نيست.
  3. ۳. خشوع و تواضع و سجود در برابر خداوند متعال: «حقا مردمي كه پيش از آن، از علم بهره مند گشتند، آن گاه كه آيات خداوند بر آنها خوانده شود، با چانه هاي خويش بر زمين فرو افتند و گريستن را آغاز مي كنند و خواندن قرآن كريم بر خشوع و زاري و خشوع و فروتني آنها بيفزايد.
  4. ۴. ترس و بيم از خدا: انما يخشي الله من عباده العلماء(6) در بين بندگان الهي فقط علماء هستند كه خدا شناس اند، و ترس و بيم از او در دل آنها راه دارد.

از مجموع آنچه تا كنون از آيات ذكر شد، معلوم مي شود كه از نظر دين، علمي مورد تاييد و سفارش خاص قرار گرفته و داراي فضيلت و ارزش است كه در جهت سعادت ابدي و كمالات معنوي انسان قرار گيرد و در عمل، آدمي را به خدا نزديك تر سازد. پس ملاك در فضيلت هر علم و عالمي، همين است و بس. گرچه بعضي علوم مثل علم كلام(اصول اعتقادات و ..) و علم اخلاق اسلامي و علم فقه و احكام شرعي في ذاته ممدوح و داراي ارزش هستند. لكن اگر همين علوم گرچه، علم توحيد و خداشناسي باشد، در جهت كسب مقام و شهرت دنيوي باشد و فرد به علم خود عمل نكند، چنين علمي، شيطاني و مضر است و هرچه انسان بيشتر بداند همچون نردباني است در چاه كه بيشتر پايين مي رود و همچون بلعم باعورا(7) خواهد بود كه خداوند به بدترين وجه، او راسرزنش مي كند و وي را به سگي كه زبانش بيرون است و پارس مي كند تشبيه كرده است.(8) در مقابل اگر تعليم و تعلم، در علوم معمولي امروزي باشد، گرچه في نفسه، داراي فضيلتهاي خاصي نيست، اما اگر اين علوم هم باز در جهت رضاي حق قرار گيرند، مثلا براي خدمت به خلق الله و رفع مشكلات مردم مومن باشد، باز هم مورد تاييد اسلام و داراي ارزش و ثواب اخروي قرار خواهد گرفت.

با توجه به اين مطالب به چند روايت نوراني ائمه عليهم السلام در باب ثواب اخروي علم اشاره مي كنيم:

1.امام باقر ـ عليه السّلام ـ : دانشمندي كه از دانش خويش بهره مند است از هفتاد هزار عابد(فاقد بينش ديني) برتر و ارجمندتر است».(9)

2.پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله: دانشجوئي كه هدف او از علم آموختن، احياء دين و آئين الهي اسلام است، اگر به هنگام تحصيل علم مرگش فرا رسد، فاصله ميان او و ميان پيامبران از لحاظ مقام و منزلت بهشتي در حد يك پايه و يك درجه است»(10)

3.پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله: دانش جو و شاگرد دوستدار علم، همانند كسي است كه روزها روزه دار و شبها بيدار و سرگرم عبادت بوده و هر بابي از علم كه دانشجو بدان دست مي يابد و آن را فرا مي گيرد، از كوه ابو قبيس كه اگر سراسر آن طلا باشد و آن را در راه خدا انفاق كند بهتر و سودمندتر است.(11)

4.پيامبر گرامي اسلام مي فرمايند: آنگاه كه عالم و دانشمند گام بر مي دارد و به طرف آموختن علم و دانش حركت مي كند، خداوند متعال او را در راهي كه مقصد آن بهشت است سوق مي دهد. و فرشتگان به منظور اعلام شادماني خود نسبت به طالب علم، پرو بال خويش را فرو مي نهند و همه آنچه كه در آسمان و زمين است حتي ماهيان دريا، از خداوند متعال براي چنين فردي طلب استغفار و آمرزش گناهان مي كنند. امتياز و برتري عالم و دانشمند بر عابد همانند امتياز و برتري بدر و ماه تمام بر ساير ستارگان آسمان است. علماء و دانشمندان وارثان پيامبران الهي هستند، چون انبياء هيچ دينار و درهمي پس از خود به ارث نگذارد و ميراث آنها عبارت از علم و دانش است ...»(12)

5.در يك حديث نسبتاً طولاني امام حسين عليه السلام در مورد فضيلت و برتري عالم و معلم ديني، مطالبي مي فرمايد سپس در آخر به ثواب اخروي آن اشاره مي كند و مي فرمايد: اي فرشتگان برابر هر حرف و سخني كه اين بندة من به ديگران تعليم داده است، هزار هزار كاخ و منزل‌گاه‌هاي متنوع و آرام بخش را در بوستانهاي بهشت براي او فراهم و مقرر سازيد و هر گونه نعمتهايي را كه در خور اين كاخها و پناهگاههاي آسايش بخش مي باشد، بدانها ضميمه نمائيد.(13)

6.امير المومنين ـ عليه السلام ـ در روايتي در وصف دانشمند ديني كه خود و ديگران از علمش بهره مي برند مي فرمايد: «... در روز رستاخيز با جلال و شكوه زايد الوصفي در ميان مردم مي آيد، در حالي كه تاجي نوراني و درخشان بر سر دارد، تاجي كه بر تمام مردم پهنه قيامت پرتو افكن مي باشد و آن را روشن مي كند، و لباس و پوششي در برابر او قرار گيرد كه يك رشته ناچيز از تار و پود آن را نمي توان به بهاي تمام دنيا و آنچه كه در آن است تقديم و ارزيابي كرد. سپس منادي بانگ و ندائي بگوش مردم مي رساند و به آن ها چنين اعلام مي كند كه اين شخص، عالم و دانشمندي است كه بايد او را يكي از شاگردان خاندان محمد ـ صلي الله عليه و آله وسلم ـ بر شمرد.»(14)سپس در ادامه مي افزايد كه هر كس از علم اين عالم نفعي برده، در روز قيامت از نور اين علم عالم، بهره برده و همراه او به بهشت مي روند. البته در برخي از روايات مقام علماء را بالاتر از شهداء در راه خدا مي دانند و در برخي از احاديث، به مقام بلند شفاعت علماء اشاره مي كند.(15) كه هر كه را بخواهند به اذن الهي مورد شفاعت قرار مي دهند و با خود به بهشت مي برند.

پی نوشت:

1.طلاق: 12.                                           

2.علومي كه مقدمه يا واسطه براي رسيدن به علوم برتر هستند مثل علم منطق و فلسفه براي فهم مسائل اعتقادي عقلي و يا علم اصول فقه براي فهم و استنباط و احكام شرعي و ... .

3.بقره: 269.

4.آل عمران: 7.

5.آل عمران: 18.

6.فاطر: 9.

7.از دانشمندان خيلي معروف زمان حضرت موسي كه در وصف آن گفته اند در محضر درس او دوازده هزار نفر قلم به دست براي نگارش سخنانش فراهم بود.

8.اعراف: 175.

9.كليني، اصول كافي، ترجمه سيد جواد مصطفوي و سيد هاشم رسولي، طبع تهران، 1387 هـ.ق، ج 1، ص 40.

10.مجلسي، بحارالانوار، كتابخانه اسلاميه، چاپ 1376 ه.ق، ج 2، ص 184.

11.بحارالانوار، ج 2، ص 184.

12.اصول كافي، ج 1، ص 42.

13.كتاب تفسير العسكري ـ عليه السلام ـ ، طبع تهران، چاپ سنگي، 1268، هـ.ق، ص 342.

14.همان، ص 339.

15.همان، ص 344.

 


منبع : پایگاه حوزه
  12
  0
  5
امتیاز شما به این مطلب ؟

آخرین مطالب

    ماجرای ولادت امام موسی کاظم علیه السلام  
    رابطه متقابل امیرمؤمنان(ع) و حق - بخش اول
    رابطه متقابل امیرمؤمنان(ع) و حق - بخش اول
    رابطه متقابل امیرمؤمنان(ع) و حق - بخش اول
    رابطه متقابل امیرمؤمنان(ع) و حق - بخش دوم
    رابطه متقابل امیرمؤمنان(ع) و حق - بخش دوم
    خلافت بلافصل امیرمؤمنان علی(ع)
    خلافت بلافصل امیرمؤمنان علی(ع)
    دو شاخصه برای پیروان مولای غدیر!
    دو شاخصه برای پیروان مولای غدیر!

بیشترین بازدید این مجموعه

      اسرار امامت / آشکار شدن اسرار در عصر ظهورش
      قابل توجه زنان آزاردهنده به همسر
      زهد و پارسایی
      حقیقت یک عبادت
      برگى از فضايل امام حسن(ع)‌
      رمضان، بهار انتظار
      رمضان، ماه دعا و استغفار
      روزه سبب جلب رحمت‏
       اميد سیدالشهدا (ع)  به تحقّق وعده‌هاي الهي
      ماجرای ولادت امام موسی کاظم علیه السلام  

 
نظرات کاربر
پر بازدید ترین مطالب سال
پر بازدید ترین مطالب ماه
پر بازدید ترین مطالب روز