فارسی
يكشنبه 17 اسفند 1399 - الاحد 23 رجب 1442
قرآن کریم مفاتیح الجنان نهج البلاغه صحیفه سجادیه
186
0
نفر 0
0% این مطلب را پسندیده اند

واژه شناسی (توحید)

واژه ای عربی، از ریشه (و . ح . د) مصدر باب تفعیل است . و در لغت به معنای یکی کردن و هم یکی دانستن (1) آمده است . ولی هر گاه برای خداوند متعال استعمال شود، به معنای یکی دانستن است . (2) این واژه، در عرف و اصطلاح دینی یکی از اصول اسلامی بلکه از مهمترین اصول دین به شمار می رود . و به معنای «یگانه دانستن خدا» است نه یگانه دانستن هر چیز و هر کسی . توحید، از حیث مفهوم و معنایی دارای انواعی است:
واژه شناسی (توحید)
مجله: دیدار آشنا -شماره 20
 
 

توحید

واژه ای عربی، از ریشه (و . ح . د) مصدر باب تفعیل است . و در لغت به معنای یکی کردن و هم یکی دانستن (1) آمده است . ولی هر گاه برای خداوند متعال استعمال شود، به معنای یکی دانستن است . (2)

این واژه، در عرف و اصطلاح دینی یکی از اصول اسلامی بلکه از مهمترین اصول دین به شمار می رود . و به معنای «یگانه دانستن خدا» است نه یگانه دانستن هر چیز و هر کسی .

توحید، از حیث مفهوم و معنایی دارای انواعی است:

الف . توحید ذاتی

توحید ذاتی عبارت است از اعتقاد به این که ذات خدای متعال یگانه است و برای او مثل و شریکی وجود ندارد . چنانچه ذات الهی بسیط است و از هر گونه ترکیب درونی نیز منزه است . پس ذات خداوند متعال نه دارای تعدد و کثرت بیرونی است; یعنی خدایان متعدد وجود ندارد و نه دارای اجزاء و تکثیر درونی است; یعنی مرکب نیست . بلکه خداوند متعال «واحد» و «احد» است . «قل هوالله احد» ، بگو خدا یکتاست و برای او هیچ گونه تعددی و تکثری و ترکیبی نیست . «لیس کمثله شی » ، برای خدا مثلی وجود ندارد . «و لم یکن له کفوا احد» برای خدا مثلی نیست . (3)

توحید صفاتی

یعنی صفات خداوند از قبیل علم، قدرت، حیات، اراده، ادراک و . . . عین ذات او است . و خارج از ذات او نیست . به عبارت دیگر، مقصود از توحید صفاتی آن است که صفات خداوند متعال زائد بر ذات او نیست که موجب تکثر شود بلکه همه صفات خدا در وجود، عین یکدیگر و عین ذات الهی است . (4)

توحید افعالی

در اصطلاح فلاسفه و متکلمین به این معناست که خدای متعال در انجام کارهای خود نیازی به هیچ کس و هیچ چیز ندارد و هیچ موجودی نمی تواند هیچ گونه کمکی به او کند . به عبارت دیگر، خداوند در تدبیر امور و انجام کارها، مثل و مانند و شریکی ندارد .

توحید در خالقیت

اعتقاد به این که جهان هستی آفریده یک آفریدگار است و آن خدای متعال است . بسیاری از مشرکین نیز این مرتبه از توحید را باور داشتند: اگر از بت پرستان بپرسی چه کسی آسمان ها و زمین را آفرید به حتم خواهند گفت: خدا . (5)

توحید در ربوبیت تکوینی

آن است که تدبیر و اراده جهان در واقعیات هستی را به دست خدای متعال بدانیم و معتقد باشیم که گردش ماه و خورشید و پدید آمدن روز و شب و حیات و مرگ انسان ها و نگهداری مخلوقات و جهان از تصادمات و برخوردهای تباه کننده با خداست و اوست که آسمان و زمین را نگهداری و حفظ می کند . و همین طور هر موجودی از این جهان که وجود بیاید، رشد کند، تولیدمثل کند و بمیرد و یا هر آثار وجودی از او ظاهر شود، همگی یک جا تحت تدبیر و اراده الهی است . و هیچ پدیده ای خارج از حوزه بوبیت خدای متعال وجود ندارد . (6)

توحید در ربوبیت تشریعی

عبارت است از آن که انسان دستورالعمل زندگی را تنها از خدا بگیرد . حق قانون گذاری را تنها برای او قائل باشد و هیچ موجود دیگری را به طور مستقل مستحق وضع قانون نداند; به این معنا که قانونی برای او معتبر باشد که به اذن الهی تشریع شده باشد، همان اذنی که خدا به پیامبر و امام معصوم داده و این اذن از سوی معصوم به طور صریح به فقیهان واجد شرایط منتقل شده است . (7) و این مصداق آیه شریفه «اگر کسی به غیر از آنچه خداوند نازل کرده حکم کند، از دسته کافران است .» می باشد . (مائده: 44)

توحید در عبادت

آن است که انسان موحد بر این باور باشد که جز ذات پروردگار هیچ موجودی شایسته عبادت و پرستش نیست; همان خدایی که رب و قانونگذار مطلق است سزاوار پرستش و عبادت نیز هست . (8)

پی نوشتها

1 . فرهنگ معین، المعجم الوسیط

2 . وحد الله سبحانه: اقرو آمن بانه واحد - و الشی: جعله واحدا (المعجم الوسیط)

3 . ر . ک . به: استاد مصباح، آموزش عقائد، حدیث 1، ص 162/مرتضی مطهری، آشنایی با علوم اسلامی، ج 2، ص 33

4 . ر . ک . به: مرتضی مطهری، پیشین، ج 2، ص 33، آموزش عقاید، ج 1، ص 164/سبحانی، الهیات، ج 1، ص 382

5 . استاد مصباح، پیشین، ح 1، ص 164/مرتضی مطهری، پیشین، ج 2، ص 33

6 . استاد مصباح، توحید، ص 21

7 . همان، ص 22 و 23/الهیات، ج 1، ص 425

8 . همان، ص 26، آشنایی با علوم اسلامی، ج 2، ص 34، الهیات، ج 1، ص 429


منبع : پایگاه حوزه
  • خدا
  • خدای مهربان
  • خدای متعال
  • ذات
  • توحید
  • خداشناسی
  • خداگرایی
  • خداوند جلّ و علا
  • توحید ذاتی
  • واژه
  • ذات خدا متعال یگانه
  • 186
    0
    0% (نفر 0)
     
    نظر شما در مورد این مطلب ؟
     
    امتیاز شما به این مطلب ؟
    اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی:

    آخرین مطالب

    مبعث پیامبر اکرم (ص)
    موجبات شهادت امام موسی کاظم علیه السلام  
    اسم اعظمی که خضر نبی به علی(ع) آموخت
    مبعث حضرت رسول اکرم(ص)
    سوالاتی درباره حضرت زینب کبری(س)
    رحلت حضرت زینب
    اسارت اهل بیت امام حسین (ع) و بردن ایشان به کوفه
     پرتويى از اخلاق حضرت امام محمد تقی عليه السلام‏
    حضرت علی اصغر (ع) طفل شیرخوار امام حسین علیه السلام
    معناشناسي ليله الرغائب

    بیشترین بازدید این مجموعه

    دعا و استجابت آن
    شاکیان قیامت
    مرگ در روايات‏
    بصیرت دینی و راه های کسب آن
    اسم اعظمی که خضر نبی به علی(ع) آموخت
    این معنای حقیقی استغفار است!
    موجبات شهادت امام موسی کاظم علیه السلام  
    مبعث حضرت رسول اکرم(ص)
    نسخه ای از پیامبر اکرم (ص) برای ادای قرض و بدهی
    نحوه شاگرد پروری امام کاظم (ع)

     
    نظرات کاربر
    پر بازدید ترین مطالب سال
    پر بازدید ترین مطالب ماه
    پر بازدید ترین مطالب روز