فارسی
يكشنبه 02 آبان 1400 - الاحد 18 ربيع الاول 1443
قرآن کریم مفاتیح الجنان نهج البلاغه صحیفه سجادیه
70
0
نفر 0
0% این مطلب را پسندیده اند

روزى آسان با قناعت‏

 

 منابع مقاله:

کتاب  : تفسير و شرح صحيفه سجاديه، جلد دهم

نوشته: حضرت استاد حسین انصاریان

 

جيره خواران سفره هستى حضرت رزّاق، دو دسته اند:

الف- عدّه اى در زندگى خويش به سادگى و آرامش به مركز رزق و روزى مى رسند و خط زندگيشان مانند قطارى بر روى ريل بسيار ساده و روان حركت مى كند و به خوبى سامان مى يابد. در دنياى اينان قناعت و رضايت نفس، كارى آسان و لذّت بخش است. اگر بلا يا فقرى در مسير راه آنان قرار بگيرد به راحتى مى پذيرند و با نيايش و سپاسگزارى به درگاه خداوند به رضاى الهى تن در مى دهند؛ از اين دسته، انبياء و ائمه اطهار و اولياى الهى و صالحان و فقيران و انسان هاى نيكوكارى هستند كه در بين مردم به صورت گمنام و بى نشانه در خدمت خلقند.

ب- عدّه اى ديگر در زندگى داراى مال و مكنت بسيارند ولى از مال خود بهره اى ندارند و در تمام مدّت عمر يك روز خوش، غذاى دل چسب، خواب آرام، سفر تفريحى مناسب براى آنان فراهم نمى شود، به ظاهر دانا و راضى به نظر مى آيند ولى بيمارى ها و دلهره هاى مادّى و هوس هاى زودگذر، مانع آرامش و آسايش آنان است.

پيوسته در تب و تاب و پيچ و خم زندگى در ديگر آرزوها و خيالات هستند.

نشاط و محبّت حقيقى در چهره و زندگيشان ديده نمى شود و اندوه ها و درد دل هاى فراوانى دارند. مال اندوزان و حاكمان ستمگر و منافقان خيانت كار و كافران نگون بخت از اين دسته هستند.

و اينها نمونه هايى از دستاوردهاى دنياست كه خداوند به انسان مى آموزد:

دست اندركار همه امور، غير از آن چيزى است كه شما مى دانيد؛ بايد به حق ايمان آوريد.

خداوند در اين زمينه در دو آيه جداگانه به آن دو دسته اشاره مى فرمايد:

وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى ءَامَنُواْ وَاتَّقَوْاْ لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكتٍ مّنَ السَّمَآءِ وَالأْرْضِ وَلكِن كَذَّبُواْ فَأَخَذْنهُم بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ» «1»

و اگر اهل شهرها و آبادى ها ايمان مى آوردند و پرهيزكارى پيشه مى كردند، يقيناً [درهاىِ ] بركاتى از آسمان و زمين را بر آنان مى گشوديم، ولى [آيات الهى و پيامبران را] تكذيب كردند، ما هم آنان را به كيفر اعمالى كه همواره مرتكب مى شدند [به عذابى سخت ] گرفتيم.

فَلَمَّا نَسُواْ مَا ذُكّرُواْ بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَ بَ كُلّ شَىْ ءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُواْ بِمَآ أُوتُواْ أَخَذْنهُم بَغْتَةً فَإِذَا هُم مُّبْلِسُونَ» «2»

پس چون حقايقى را كه [براى عبرت گرفتنشان ] به آن يادآورى شده بودند، فراموش كردند، درهاى همه نعمت ها را به روى آنان گشوديم، تا هنگامى كه به آنچه داده شدند، مغرورانه خوشحال گشتند، به ناگاه آنان را [به عذاب ] گرفتيم، پس يكباره [از نجات خود] درمانده و نوميد شدند.

 

حقيقت ايمان و نزول بركات

 

بركات، در برگيرنده بركت هاى مادى و معنوى است مانند بركات در مال و فرزند و علم و خدمت و ... انسان به طور غريزى به دريافت بركات و خيرات علاقمند است و انبيا عليهم السلام از همين تمايلات طبيعى براى رسالت خود استفاده مى كردند.

براى دريافت الطاف و بركات اجتماعى خداوند كريم، ايمان و تقواى فردى كافى نيست بلكه بايد بيشتر مردم جامعه اهل ايمان و پرهيزگار باشند.

بر اين اساس پرسش هايى براى بعضى از مردم مؤمن مطرح است كه اگر ايمان و تقوا سبب نزول بركات است، پس چرا كشورهاى كافر وضع بهترى دارند و كشورهاى اسلامى با مشكلات فراوانى رو به رو هستند.

اهل فن جواب داده اند كه:

1- ملّت هايى كه از نظر دانش و صنعت پيشرفته هستند، از نظر روحى و روانى آرامش ندارند پس از اين جهت از مشكلات بسيارى رنج مى برند.

2- رفاه مادى نشان رحمت و عزّت نيست، بلكه نوعى قهر الهى است. كسانى كه تذكّر و دستورهاى خداوند را فراموش كردند، درهاى همه چيز به رويشان گشوده شده تا سرمست گرديده و به آنچه دارند دلخوش باشند، ناگهان حالشان گرفته مى شود و با اندوه فراوان نااميد و سرخورده مى شوند؛ زيرا چون مجرمان در دادگاه، هنگام نيافتن پاسخ مأيوس مى شوند. چه بسا چيزهايى را دوست دارند در حالى كه شرّ و گرفتارى است.

حضرت على عليه السلام مى فرمايد:

يَا بْنَ آدَمَ! إذا رَأَيْتَ رَبَّكَ سُبْحانَهُ يُتابِعُ عَلَيْكَ نِعَمَهُ وَ أَنْتَ تَعْصِيهِ فَاحْذَرْهُ. «3»

اى پسر آدم! هرگاه ببينى خداوند نعمت هايش را پى در پى به سوى تو مى فرستد در حالى كه او را نافرمانى مى كنى، از وى برحذر باش.

يعنى اين لطف هاى پيوسته الهى، عاقبت خوشى براى تو ندارد.

و نيز مى فرمايد:

خُذْ مِنَ الدُّنْيا ما اتاكَ وَ تَوَلَّ عَمَّا تَوَلَّى عَنْكَ فَإِنْ انْتَ لَمْ تَفْعَلْ فَأَجْمِلْ فِى الطَّلَبِ. «4»

آنچه از دنيا پيش تو آيد برگير، و آنچه از تو روى بگرداند روى بگردان، اگر چنين نكردى در طلب روزى، زياده روى مكن.

و نيز فرمود:

كُلُّ مُقْتَصَرٍ عَلَيْهِ كافٍ. «5»

به اندازه اى كه بتوان قناعت نمود، بس است.

و نيز فرمود:

الْقِناعَةُ مَالٌ لايَنْفَدْ. «6»

قناعت، گنجى است كه تمام نمى شود.

3- بيشتر كشورهاى اسلامى، تنها نام اسلام را با خود دارند ولى قوانين و رهنمودهاى دين اسلام در آنجا حاكم نمى باشد.

بنابراين قرآن كريم دو نوع گشايش را براى دو گروه در نظر مى گيرد:

الف- رفاه و آسايش براى خوبان كه همراه با بركات است.

ب- رفاه و گشايش براى كافران كه خالى از بركات است.

نعمت هاى ناپايدار سبب غفلت و غرور و گردنكشى مى شود. خداوند اين رفاه مادى و زياده طلبى را، وسيله پرشدن مهلت پيمانه آنان قرار داده است و درِ لطف را به روى آنان بسته است؛ زيرا زياده خواه و آزمند؛ نيازمند حقيقى است هر چند مالك همه دنيا باشد؛ و قناعت پيشه بى نياز حقيقى است هر چند محتاج ديگران گردد.

امام صادق عليه السلام مى فرمايد:

حُرِمَ الْحَرِيصُ خَصْلَتَيْنِ وَ لَزِمَتْهُ خَصْلَتانِ: حُرِمَ الْقَناعَةَ فَافْتَقَدَ الرَّاحَةَ، وَ حُرِمَ الرِّضا فَافْتَقَدَ الْيَقينَ. «7»

آزمند از دو ويژگى بى بهره است و دو صفت همراه او شده است. از قناعت محروم گشته پس آسايش را از دست داده است، از رضايت بى نصيب گشته در نتيجه يقين را از كف داده است.

 [ «29» اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ نَارٍ تَغَلَّظْتَ بِهَا عَلَى مَنْ عَصَاكَ وَ تَوَعَّدْتَ بِهَا مَنْ صَدَفَ عَنْ رِضَاكَ وَ مِنْ نَارٍ نُورُهَا ظُلْمَةٌ وَ هَيِّنُهَا أَلِيمٌ وَ بَعِيدُهَا قَرِيبٌ وَ مِنْ نَارٍ يَأْكُلُ بَعْضَهَا بَعْضٌ وَ يَصُولُ بَعْضُهَا عَلَى بَعْضٍ «30» وَ مِنْ نَارٍ تَذَرُ الْعِظَامَ رَمِيماً وَ تَسقِي أَهْلَهَا حَمِيماً وَ مِنْ نَارٍ لَا تُبْقِي عَلَى مَنْ تَضَرَّعَ إِلَيْهَا وَ لَا تَرْحَمُ مَنِ اسْتَعْطَفَهَا وَ لَا تَقْدِرُ عَلَى التَّخْفِيفِ عَمَّنْ خَشَعَ لَهَا وَ اسْتَسْلَمَ إِلَيْهَا تَلْقَى سُكَّانَهَا بِأَحَرِّ مَا لَدَيْهَا مِنْ أَلِيمِ النَّكَالِ وَ شَدِيدِ الْوَبَالِ «31» وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَقَارِبِهَا الْفَاغِرَةِ أَفْوَاهُهَا وَ حَيَّاتِهَا الصَّالِقَةِ بِأَنْيَابِهَا وَ شَرَابِهَا الَّذِي يُقَطِّعُ أَمْعَاءَ وَ أَفْئِدَةَ سُكَّانِهَا وَ يَنْزِعُ قُلُوبَهُمْ وَ أَسْتَهْدِيكَ لِمَا بَاعَدَ مِنْهَا وَ أَخَّرَ عَنْهَا]

خدايا! به تو پناه مى برم از آتش كه به سبب آن بر هر كه از تو سرپيچى كرده، سخت گرفته اى، و هر كه را از خشنوديت روى گردانده تهديد به عذاب كرده اى، و از آتشى كه نورش تاريكى، و ملايمش دردناك، و دورش نزديك است، و از آتشى كه برخى از آن برخى ديگر را مى خورد، و بخشى از آن به بخشى ديگر حمله مى كند، و از آتشى كه استخوان ها را مى پوساند، و اهل خود را از آب جوشان سيراب مى كند، و از آتشى كه به هر كس در نزدش زارى كند، تخفيف نمى دهد، و به هر كس از او مهر جويد، مهر نمى ورزد، و قدرت بر تخفيف نسبت به كسى كه برايش فروتنى كند و مقابلش تسليم شود ندارد؛ آتشى كه با ساكنانش با عذاب دردناك و فرجامى سخت برخورد مى كند، و به تو پناه مى برم از عقرب هاى دهان گشوده اش، و مارهاى نيش زننده به وسيله دندان هايش، و از آشاميدنيش كه احشاء و دل هاى ساكنانش را پاره پاره مى كند، و قلوبشان را از جا مى كند، و براى آن امورى كه انسان را از آتش دور مى كند، و آدمى را از آن به عقب مى اندازد، از تو راهنمايى و توفيق مى خواهم.

 

پی نوشت ها:

 

 

______________________________

 

(1)- اعراف (7): 96.

(2)- أنعام (6): 44.

(3)- نهج البلاغه: حكمت 25.

(4)- نهج البلاغه: حكمت 393.

(5)- نهج البلاغه: حكمت 395.

(6)- نهج البلاغه: حكمت 475.

(7)- بحار الأنوار: 70/ 161، باب 128، حديث 6؛ الخصال: 1/ 69، حديث 104.

 

 

 


منبع : پایگاه عرفان
70
0
0% (نفر 0)
 
نظر شما در مورد این مطلب ؟
 
امتیاز شما به این مطلب ؟
اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی:

آخرین مطالب

راهکار امام صادق(ع) برای عاقبت بخیری
فضیلتی که ثمره اش دوام نعمت است!
نگاهی به اوصاف پیامبر اکرم علیه السلام
اهمیت فوق العاده صلوات بر پیامبر (ص)
مبعث حضرت رسول اکرم(ص)
آیا جلوگیری از سب و لعن دشمنان ، عناد با امام زمان علیه ...
حق پیامبر(ص) بر مردم
حجاب از نگاه استاد انصاریان
بهترین هدیه خدا به انسان
خدا جدا نکند... از مرتضی عصیانی

بیشترین بازدید این مجموعه

از عبوديّت تا ربوبيّت‏
عوامل غم و اندوه‏ و راه رهایی از آن
شب نیمه شعبان هیچ دعای رد نمی شود!
مبعث حضرت رسول اکرم(ص)
اهمیت فوق العاده صلوات بر پیامبر (ص)
سیری در سیره فردی و اجتماعی امام حسن عسکری (ع)
نگاهى به مقام حضرت خديجه(ع)
از خدا بترسید، من به شما ابلاغ كردم
راهکار امام صادق(ع) برای عاقبت بخیری
کنایه جوان مسیحی که رئیس دیوان عالی مصر را شیعه کرد

 
نظرات کاربر
پر بازدید ترین مطالب سال
پر بازدید ترین مطالب ماه
پر بازدید ترین مطالب روز

گزارش خطا