فارسی
سه شنبه 17 تير 1399 - الثلاثاء 16 ذي القعدة 1441

  9
  0
  0

عوامل مانايي و پايايي نهضت کربلا (2)

عوامل مانايي و پايايي نهضت کربلا (2)

3-1. حاکميت بينش قوي و بصيرت نافذ در قيام کربلا
 

امام حسين عليه السلام با درک عميق فضاي فرهنگي- سياسي و اجتماعي عصر خويش و درد دين و دينداري و فهم موقعيت امويان در نابودي ارزش هاي اسلامي و به فروپاشي کشاندن جهان بيني و ايدئولوژي اسلامي در نقاب اسلام و پرده ي خلافت اسلامي و غفلت و جهالت مردم و عدم مسئوليت شناسي و مسئوليت پذيري خواصّ جامعه در يک حرکت هدفدارانه، روشمند، منقطي و وظيفه شناسانه « قيامي» را عليه حکومت جور و جبر، انحراف و ارتجاع، فساد و تباهي آغاز کرد تا درس ها و عبرت هايي را به همه تاريخ نشان دهد و راه دينداري توأم با دانايي و درک و درد ديني را با جهاد، عشق، شور و شيدايي، ايثار و نثار، خون دل خوردن و خون دادن بازنمايد و بصيرت و صبر، شکيبايي و شکر، شيدايي و شرح صدر، شناخت و شکوفايي و شور و شعور را توأمان در قيام کربلا نشانه رفته و نشان دهد و آيينه اي در کربلا نشاند که همه ي انسان ها در طول تاريخ، خويش را در آن ديده و نقد و تأويل نمايند... چون امام حسين عليه السلام مي دانست چرا و چگونه، با چه هدف و سرانجامي قيام مي کند. او آن روز که پس از پيشنهاد بيعت با « يزيد»( آن جرثومه فساد فکري و فعلي و نمونه انحراف عقيدتي و انحطاط اخلاقي) فرمود:« و علي الاسلام السلام اذ قد بليت الامّة براع مثل يزيد»(1)، کاملاً آگاه بود که چه مي کند و چه حوادث تلخي در پيش روي اوست؛ يا با درک و از سر سوز دل فرياد زد که « اني لا اري الموت الا السعادة و لا الحيوة مع الظالمين الا برما»(2): من مردن را براي خودم سعادت و زندگي با ستمگران را موجب ملامت مي بينم؛ همچنين فرمود:« الا و ان الداعي ابن الداعي قد رکز بين الثنتين بين السلة و الذلة و هيهات منا الذلة»(3).
حضرت عليه السلام به شرايط و اوضاع و احوال کاملاً وقوف داشت و تمام خطبه ها، نامه ها، مذکرات و مناظرات امام عليه السلام شاهد بصيرت نافذ و درک فراگير او در قيامي که به وجود آورده است، مي باشد؛ و نهضتي که از سر آگاهي و بينش ژرف صورت بگيرد و هدف هاي الهي و انگيزه هاي مقدس داشته باشد، در همه ي اعصار و امصار کارآمد و ماندگار خواهد بود.
امام عليه السلام حتي در خصوص اهل البيت عليه السلام فرمود:« استعدوا للبلاء و اعلموا ان الله حافظکم و منجيکم من شر الاعداء و يعذب اعاديک بانواع البلاء»(4) که به تعبير استاد شهيد مطهري:« از اينها معلوم مي شود که امام حسين عليه السلام، توجه داشت که خونش بعد از خودش خواهد جوشيد و شهادتش سبب بيداري مردم مي شود...»(5)

4-1. جامعيت قيام کربلا
 

نهضت حسيني از جامعيت ويژه اي برخوردار بود. استاد مطهري در اين زمينه مي فرمايند:« وقتي بخواهيم به جامعيت اسلام نظر بيفکنيم، بايد نگاهي هم به نهضت حسيني بکنيم. مي بينيم امام حسين عليه السلام کليات اسلام را در کربلا به مرحله ي عمل آورده، مجسم کرده است؛ ولي تجسّم زنده و جاندار حقيقي و واقعي، نه تجسم بي روح. انسان وقتي در حادثه ي کربلا تأمل مي کند، اموري را مي بيند که دچار حيرت مي شود و مي گويد اينها نمي تواند تصادفي باشد و سرّ اينکه ائمه ي اطهار عليه السلام اين همه به زنده نگه داشتن و احياي اين خاطره توصيه و تأکيد کرده و نگذاشته اند حادثه ي کربلا فراموش شود، اين است که اين حادثه يک اسلام مجسم است. نگذاريد اين اسلام مجسم فراموش شود.»(6)
جامعيت قيام کربلا هم از جهت فرهنگي- معرفتي است؛ زيرا همه ي ابعاد عقيدتي، اخلاقي و احکام عملي اسلام در مواضع گونه گون ظهور داشت و هم داراي محتوا و پيام تربيتي همه جانبه و عدالت خواهي و عدالت گستري فراگير بود و هم از حيث اجتماعي و طبقات جامعه، زن، مرد، کوچک، بزرگ، نوجوان، جوان، سفيدپوست، سياه پوست و... در آن حضور داشتند و مسئله ي « وظيفه گرايي» و « تکليف شناسي» در آن اصل بود؛ مظهر انسانيت بود و اسلاميت، جلوه ي توحيد بود و عدالت، ظهور آگاهي و آزادي، نمايش اجتهاد و جهاد با مال و جان و ... و از سوي ديگر، ابعاد حماسي و غم انگيز، نمايش فضايل و ارزش هاي اخلاقي، عرفاني، نماد هم گرايي، خرد گرايي و خرابات نشيني و سمبل عقل و عشق توأمان در افقي والا و برين نيز بود؛ يعني از چنان جامعيتي برخوردار است که مورخ متکلم، عالم اخلاق، حکيم، عارف، محدث و فقيه، مفسر و مدير و همه و همه مي توانند از منظرهاي خويش و رويکردهاي تکثر به آن بنگرند و آن را تفسير نمايند و جامعيت و فراگيري نهضت کربلا را براي همه و هميشه زنده نگه دارند؛ چه اينکه اين نهضت هرگز سرد و ملالت زا و بي خاصيت نمي شود، بلکه با طراوت و بالنده، پويا و پايا حضور و ظهور دارد و شايد يکي از معاني حديث:« ان للحسين محبة مکنونة في قلوب المؤمنين»(7) همين باشد که قيام کربلا از جامعيت و کمال، فطرت پذيري و عقلانيت ويژه اي برخوردار است و عقل و عاطفه، احساس و اشراق و ادراک را نيز اشباع مي نمايد و همه تشنگان معرفت و حريت و حقيقت و عدالت را سيراب مي نمايد؛ چه اينکه قرائتي علمي و عملي از اسلام ناب و منطق محمدي (ص)است.

5-1. حق و حقيقت محوري
 

قيام کربلا از حقانيت ويژه اي برخوردار بود و چون ضيائي در ظلمت فکري و اخلاقي و نوري در تاريکي عقايد و اعمال، درخشيدن گرفت و دل هاي مرده را زنده و چشم هاي خفته را بيدار و عقل هاي از کار افتاده را فعال ساخت و حسين عليه السلام که مظهر حقّ محض بود، در حاکميت باطل جوشيد و خروشيد و از عدم عمل به حق و رواج باطل سخن گفت و عليه اين جريان نقابدار و منافقانه مبارزه کرد تا خط نفاق و کيفر نقابدار را با افشاگري نظري و عملي رسوا سازد و اسلام بدلي و يزيدي را مهجور و منزوي و اسلام اصيل و حسيني را شاهد بازار کند که فرمود:« الا ترون ان الحق لا يعمل و ان الباطل لا يتناهي عنه»(8). حضرت روش و سيره ي قيام و نهضتش را روش و سيره نبوي و علوي معرفي کرد و فرمود:« اسير بسيرة جدي و ابي علي بن ابيطالب عليه السلام...»(9)
تا فاصله ي نيم قرني که از سال يازدهم تا شصت و يکم هجرت ايجاد شد و هزاران انحراف، تحريف و تزوير در ترور معنايي- معرفتي و عملي- رفتاري اسلام توسط امويان ايجاد شد، در يک حرکت حق شناسانه و حق مدارانه از بين برود و معرفت اصيل اسلامي و معنويت حقيقي از دست رفته، بازشناسي و بازتابي گردد که امام حسين عليه السلام خود فرمودند:« اللهم انک تعلم انه لم يکن ما کان منافسة في سلطان و لا التماس شيء من فضول الحطام و لکن لزي المعالم من دينک و نظهر الاصلاح في بلادک»(10) تا انگيزه ي مبارزه و جهاد را« حقيقت» قرار دهد نه منفعت؛ « دين» را هدف نمايد نه دنيا؛ ارزش هاي الهي- توحيدي مقصد باشد نه شخص و نان و نام.
همچنين نشانه هاي دين خدا حاکم و اصلاح اجتماعي صورت گيرد نه قدرت طلبي و شهرت جويي و ...؛ چنان که در بخشي ديگر امام حسين عليه السلام فرمود:« و بذل مهجته فيک ليتنقذ عبادک من الجهالة و حيرة الضلالة»(11)؛ يعني قيام کربلا براي نجات و رهايي بشريت از بردگي هاي فکري- عقيدتي و اجتماعي و آزادگي از چنگال عفريت جهل و ضلالت و هيولاي ظلم و ظلمت و سايه ي شوم زلّت و ذلّت بود و نهضتي که خداپرستي را به جاي خودپرستي، معرفت به جاي جهالت، عزت به جاي ذلت و نور به جاي ظلمت قرار دهد، پايدار و جاودانه خواهد بود؛ پس قيام کربلا رستاخيزي در عقيده، اخلاق و اعمال و انقلابي در دل و ديده ها ايجاد کرد و در حقيقت بار ديگر « بعثت» و « غدير»، يعني نبوت و امامت را زنده کرد و اسلام ناب را بيمه ساخت و با گره خوردن به حق و حقيقت ماندني و ابدي شد... .

 

6-1. عدالت خواهي و عدالت گستري
 

يکي از عوامل ماندگاري قيام کربلا، روح عدالت خواهانه و عدالت گسترانه ي آن بود؛ چه اينکه امام عليه السلام در يک تحليل جامع و بينش دقيق اسلامي و جامعه شناسي همه جانبه، به اين نتيجه رسيدند که پيام عملي و اجتماعي اسلام، يعني « عدالت اجتماعي» در معرض نابودي و تهديد جدي است و مديريت ديني و حکومت اسلامي عدالت اجتماعي را به دليل تکاثر طلبي، نژادپرستي، شهوت راني و انحراف اخلاقي، ارتجاع به جاهليت فکري- رفتاري قبل از اسلام و ... نه تنها از دست داده، بلکه يک گوهر فراموش شده تلقي کرده است و « عدالت اسلامي» از حيث مفهوم و مصداق تحريف و ترور شده است؛ لذا جهادي با هدف تحقق عدالت فکري، اخلاقي و اجتماعي را شروع کردند و با مظاهر ظلم و استبداد، تبعيض و شکاف طبقاتي مبارزه کردند؛ پس قيام کربلا در برابر ارزش هاي تغييريافته، عدالت فراموش شده، سيستمي نهادينه شدن فساد، فقر و تبعيض، شيوع رذايل اخلاقي، فقدان معنويت و عدالت خواهي، زنده شدن معيارهاي جاهلي، نژادپرستي، تکاثرطلبي و اشرافيت و ... صورت گرفت.(12)

 

نويسنده: محمدجواد رودگر

پي نوشت ها :
 

1. همان؛ ص 11.
2. بحارالانوار؛ ج 44، ص 381.
3. اللهوف؛ ص 47.
4. مقتل الحسين مقرم؛ ص 348.
5. مرتضي مطهري؛ مجموعه آثار؛ ج 17، ص 483.
6. همان؛ ص 382.
7. بحارالانوار؛ ج 43، ص 272 و مستدرک؛ ج 10، ص 378.
8. همان.
9. بحارالانوار؛ ج 44، ص 321.
10. محمدصادق نجمي؛ خطبه ي امام حسين عليه السلام در مني؛ ص 63.
11. تحف العقول؛ ص 168 و بحارالانوار؛ ج 100، ص 79.
12. ر.ک به: بحارالانوار؛ ج 44، ص 381 و ج 100، ص 79. نيز: موسوعة کلمات الامام حسين عليه السلام؛ ص 349-404.


منبع : نشريه كنگره امام حسين عليه السلام و مقاومت ج 3
  9
  0
  0
امتیاز شما به این مطلب ؟

آخرین مطالب

    تحليلي درباره اهداف قيام امام حسين
    انسان زنده
    آیا امام حسین (ع) خود را به هلاکت انداخت؟
    حادثه عاشورا در گذر تاریخ
    نقش اهل کوفه در شهادت امام حسین علیه السلام
    قیام امام حسین علیه السلام از دیدگاه شیعیان
    امام حسین و چرایى انتخاب کوفه
    اربعین حسینی واسرای کربلا
    بن مایه ها و درون مایه هاى رخداد عاشورا (بررسى تاریخى)
    فرهنگ عاشورایی انقلاب

بیشترین بازدید این مجموعه

      محرم و فرصت تبلیغ دین در بیانات مقام معظم رهبری
      روشنگری و رسوا گری یاران امام حسین ( علیه السلام )
      عوامل ماندگاري و گسترش دائمي امواج نهضت کربلا (2)
      تأمّلی بر جریان شناسی کربلا
      علت عدم حضور سليمان بن صرد در کربلا
      زیارت ناحیه مقدسه
      حریت و آزادگی در مکتب حسینی
      عاشورا از نگاه قرآن، سوره ی مبارکه الصافات: آيات 88 - 89
      عاشورا همه جا همين بساط است
      فرهنگ عاشورایی انقلاب

 
نظرات کاربر
پر بازدید ترین مطالب سال
پر بازدید ترین مطالب ماه
پر بازدید ترین مطالب روز