فارسی
يكشنبه 03 مهر 1401 - الاحد 28 صفر 1444
قرآن کریم مفاتیح الجنان نهج البلاغه صحیفه سجادیه
0
نفر 0

ادب میزبانی و مهمانی در آموزه های قرآن

قرآن، دینی جامع و کامل است. همین ویژگی قرآن است که چیزی از جزئیات زندگی آدمی را فرو نگذاشته است. در حقیقت، قرآن و اسلام، سبک زندگی سالم و درست را به مردم ارایه می دهد. حتی در شرایع آسمانی و ابراهیمی دیگر غیر از اسلام نمی توان این جامعیت را پیدا کرد. در غیر شرایع آسمانی، این سبک زندگی بشری است که دین و شریعت را می سازد و با بازسازی قانونی دوباره در شکل گسترده تر به کار گرفته می شود. از این رو، سبک زندگی بسیار متحول و متأثر از فرهنگ صاحبان زر و زور و تزویر است که قدرت رسانه و افکارسازی را در اختیار دارند و سبک زندگی در مسیری تعریف و تعیین می شود که طبقات ممتاز جامعه می خواهند.
● اسلام و سبک زندگی
اما سبک زندگی در اسلام براساس اهداف متعالی آفرینش هستی و انسان تعریف و تبیین شده و لذا براساس محورهائی چون فطرت بشری، عدالت و عقلانیت و مانند آن سامان یافته است و در کلیات دستخوش تغییر و تحول نمی شود؛ زیرا این امور، جزو امور ثابتی است که زمان و مکان در آن تاثیری ندارد و تنها اموری تغییر می یابد که در دام مقتضیات زمان و مکان قرار می گیرند.
اسلام باتوجه به فطرت بشر گاه در جزئیات نیز دخالت می کند و این گونه نیست که سبک زندگی را در بخش کلیات و سطوح عالی تبیین کند، بلکه به حوزه های کوچک تر و جزئی تر نیز وارد می شود و حتی در حوزه آداب افزون بر اخلاق دستورهایی را ارایه می دهد. از اینرو سبک زندگی در اسلام از کلی ترین و اصولی ترین ها آغاز و به مباحث و موضوعات بسیار ریز و دقیق چون آداب ادامه می یابد.
یکی از این موضوعات بسیار ریز و دقیق و لطیف در سبک زندگی، آداب مهمانی است که در آیات قرآنی به اشکال گوناگون به این پرداخته شده است.
● آداب مهمانی و میزبانی
مهمانی همانند هر کار دیگر، آدابی دارد که اگر بدان عمل شود، کمک بسیاری به انسان ها در رسیدن به مقصد و قرار گرفتن در مسیر درست خدایی شدن می کند؛ زیرا انسان در روابط اجتماعی است که خود را به طور کامل تعریف می کند و اصولا هویت، تنها در سایه شناسایی دیگری معنا می یابد و هویت یابی در سایه آن محقق می شود، شخصیت هر کسی در جامعه شکل کامل پیدا می کند. از این رو حوزه مسایل و مباحث اجتماعی و تعاملات انسانی بیش تر مورد توجه و اهتمام قرآن و اسلام است. برخی از آداب مهمانی و میزبانی به قرار زیر است:
۱) دعوت: انسان اگر بخواهد ادب مهمانی را رعایت کند، از همان آغاز نباید بی دعوت جایی برود.(احزاب، آیه ۵۳)
۲) استقبال از مهمان: میزبان به استقبال و پیشوازی تا سر در خانه بیاید و به گرمی مهمان را به درون خانه دعوت کند. (همان)
۳) بی تعارف و صریح: میزبان اگر آمادگی از مهمانی ندارد، باید تعارف را کنار بگذارد و شفاف از عدم امکان و یا عدم آمادگی خود برای پذیرائی به مهمان بگوید. (نور، آیه۲۸)
۴) عدم ناراحتی: وقتی بی دعوت قبلی به مهمانی رفتید، اگر میزبانی آمادگی مهمانی نداشت و شما را برگردانید، ناراحت نشوید و پوزشش را بپذیرید و برگردید. (همان)
۵) انتظار: وقتی بی دعوت قبلی رفتید، در منزل منتظر بمانید تا میزبان برسد و در را بر روی شما بگشاید. (حجرات، آیه۵) پس زیاد در نزنید و این پا و آن پا نکنید که چرا دیر کرده و در را باز نکرده است، شاید میزبان آماده نیست و می خواهد خانه یا خود را برای ورود شما آماده کند و یا با خانواده اش مشورت کند و نظرشان را در ارتباط با مهمانی ناخوانده شما جویا شود.
۶) بدون اجازه وارد نشدن: تا زمانی که میزبان به استقبال شما به در منزل نیامده، شما وارد خانه نشوید حتی اگر از قبل دعوت داشته باشید. (احزاب، آیه۵۳ و حجرات، آیه۵)
۷) پیشتازی در سلام و تحیت: هرگاه شما را به درون خانه فراخواند هنگام ورود سلام کنید. (نور، آیه۶۱)
۸) پاسخ گویی به تحیت و سلام: اگر وارد خانه شدید و هر که در خانه بر شما سلام کرد، شما به سلام ایشان به گرمی و به سلامی بهتر پاسخ گوئید و خوشرویی خود را با سلام بهتر نشان دهید. (النساء، آیه۸۶)
۹) نشستن: میزبان هر جا گفت بنشینید همان جا بنشینید (مجادله، آیه۱۱) و تعارف را کنار بگذارید، زیرا شاید میزبان معذوراتی دارد که می خواهد شما آن جایی که مشخص کرده بنشینید و بی اذن و اجازه جا به جا نشوید مگر این که بسیار خودمانی باشید و با خصوصیات و اخلاق شخص و نیز وضعیت خانه و خانواده آشنایی داشته باشید که در این موارد هم بهتر است ادب مهمانی را به جا آورده و خودسرانه جابه جا نشوید. به قول معروف مهمان باید خود را اسیر صاحب خانه بداند نه این که میزبان اسیر مهمان شود.
۱۰) جا دادن به دیگری: در مهمانی عمومی تر، هر تازه واردی با چشم، دنبال جایی می گردد. در این حالت بهتر است که به این اشخاص تعارف کنید و جا بدهید و نگوئید که میزبان با آوردن این مهمان جا را تنگ کرده است. اگر کسی درخواست جایی کرد به او جا بدهید. (مجادله، آیه۱۱)
۱۱) احترام: به هر کسی که وارد شد احترام بگذاریم و با سلام و تحیت به استقبال کلامی از او برویم.(همان)
۱۲) بلند شدن به پای مهمان: به احترام و تکریم تازه واردان بلند شویم. (همان) اگر مهمان تازه وارد مومنی است بیشتر تکریم و احترام بگذاریم و در بلند شدن و اعمال دیگر پیشتاز باشیم.
۱۳) شتاب در پذیرایی: اگر مهمان وارد شد، در پذیرایی شتاب کنید حتی با یک لیوان آب و شربت. اگر مهمان به دعوت شما وارد شده در تهیه غذا شتاب کنید و به یاری همسرتان بشتابید و به او در تهیه غذا کمک کنید. (ذاریات، آیه۲۶)
۱۴) چشم انتظار غذا نبودن: مهمان وقتی وارد شد، چشم انتظار فوری غذا نباشد و چشم به این ظرف و آن ظرف ندوزد که غذا آماده است یا نه و یا این که غذا چیست. (احزاب، آیه۵۳)
۱۵) یاری به همسر: در تهیه غذا برای مهمان به ویژه مهمانی های ناگهانی به همسرتان کمک کند. (همان)
۱۶) غذای حلال:غذایی که میزبان تهیه می کند باید حلال، پاک و طیب باشد. (بقره، آیه ۱۷۲ و مومنون، آیه ۵۱ و آیات دیگر)
۱۷) بهترین غذا: در پذیرایی از مهمان کوشا باشید و بهترین غذا را تهیه کنید، چنان که حضرت ابراهیم(ع) حتی برای مهمانان سرزده اش گوساله ای چاق و چله را می کشد و به کمک همسرش کباب می کند. (ذاریات/۲۶)
۱۸) سفره انداختن: سفره را پیش مهمان ببرید و بیندازید، نه این که مهمان را از جایی بلند کنید و به جایی دیگر ببرید و بگویید: بفرمایید این جا.(همان)
۱۹) تعارف کردن: میزبان وقتی سفره پهن شد، تعارف کند و بفرما بزند تا مهمان دست به غذا برد. (ذاریات، آیه ۲۷)
۲۰) اندازه نگه داشتن در خوردن و نوشیدن و دوری از اسراف: در خوردن و نوشیدن اندازه نگه دارید و به مقداری بخورید که مصداق اسراف و زیاده روی نباشد. (اعراف، آیه ۳۱) بسیاری از مردم چون به مهمانی می روند خودکشی می کنند و این دور از ادب مهمانی است.
۲۱) پرهیز از ریخت و پاش و تبذیر: میزبان در تهیه غذا باید اندازه نگه دارد و آن قدر غذا و خوراکی تهیه نکند که خورده نشود و دور ریخته شود. تفاوت اسراف و تبذیر این است که اسراف هرگونه زیاده روی در هر کار و فکری حتی امور اعتقادی است، ولی تبذیر این است که شخص نعمتی را استفاده نکند و تباه و ضایع سازد. بذر به معنای پاشیدن است. غذاهایی که زیاد از حد و اندازه تهیه و سپس در سطل زباله ریخته می شود نمونه بارز و آشکار تبذیر است. کسانی که تبذیر می کنند دوستان و یاران شیطان هستند و در مسیر شیطانی گام بر می دارند؛ از این رو خداوند کسانی را که تبذیر می کنند و ریخت و پاش در زندگی دارند دوست نمی دارد.(اسراء، آیه ۲۷)
۲۲) خوردن غذای پاک و پاکیزه: در هنگام خوردن دقت کنید که هر چیزی را نخورید (عبس، آیه ۲۴) بلکه طعامی پاک و پاکیزه بخورید. (مومنون، آیه ۵۱ و بقره، آیه ۱۷۲)
۲۳) شکر و سپاس: پس از خوردن غذا شکر خدا گویید و سپاسگزار میزبان باشید (بقره، آیه ۱۷۲) و غر نزنید که این چه غذایی بوده است.
۲۴) تکریم مهمان: میزبان و نیز همسرش برای تکریم و احترام به مهمانان بر سر سفره و یا سر درب اتاق حاضر شود. (ذاریات، آیه ۲۶، ۲۷ و۲۹)
۲۵) خوشگویی: میزبان و مهمان همان گونه که خوشرویی می کنند خوشگو باشند و پسندیده و زیبا سخن بگویند که شادی آفرین باشد و دلگیر، سخن نگویند و دلگیری نکنند.(همان)
۲۶) بخورید و بروید: وقتی غذا خوردید بروید (احزاب، آیه ۵۳) و برای سخن گفتن نمانید و جلسه بگو و بخند راه نیندازید و قعده های قهوه خانه ای برپا نکنید که این کار چه بسا موجب اذیت صاحبخانه و میزبان شود و او در رودربایستی قرار گیرد و دچار محذوریت شود.
۲۷) اجازه گرفتن: پس از غذا خوردن و هنگام رفتن از میزبان اجازه خروج بگیرید. (نور، آیه ۶۲) پس اگر میزبان اجازه رفتن داد بروید وگرنه منتظر باشید تا میزبان اذن خروج بدهد. (همان)
۲۸) مراعات میزبان: مهمان همواره باید مراعات حال میزبان را بکند. (همان) بدین ترتیب آنچه بیان شد تنها گوشه ای از آداب مهمانی و میزبانی در قرآن است که فهرست وار ذکر گردید و علاقه مندان می توانند به کتابهای اخلاقی و تفسیری مراجعه کنند.
 
 

 


منبع : پایگاه آفتاب
0
0% (نفر 0)
 
نظر شما در مورد این مطلب ؟
 
امتیاز شما به این مطلب ؟
اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی:

آخرین مطالب

علّت و چگونگی شهادت امام حسن مجتبی (ع)
مجرمان پرونده فاطمیه
28 صفر رحلت پیامبر گرامی اسلام (ص)
گوهر وجود زن از ديدگاه اسلام‏  
فضائل امام حسن مجتبی (ع)
غیرت و حمیت حضرت ابوالفضل علیه السلام
نفاق در قرآن و منافق در جامعه اسلامی
سوره ای از قران جهت عشق و محبت
حكومت اميرمؤمنان‏ (ع)
جمع تمام شريعت در روايتى از امام سجاد عليه ...

بیشترین بازدید این مجموعه

گریه جنیان بر امام حسین(علیه‎السلام)
سیر تاریخی حماسه ی حسینی.
میلاد حضرت معصومه علیهاالسلام
قیام عاشورا تبلور حقانیت و راهنمای بشریت
یک شرط مهم برای فراوانی نعمت!
فضائل امام حسن مجتبی (ع)
دلایلی که امام حسن علیه‌السلام را به گریه وادار ...
علّت و چگونگی شهادت امام حسن مجتبی (ع)
28 صفر رحلت پیامبر گرامی اسلام (ص)
مجرمان پرونده فاطمیه

 
نظرات کاربر

پر بازدید ترین مطالب سال
پر بازدید ترین مطالب ماه
پر بازدید ترین مطالب روز



گزارش خطا  

^