فارسی
دوشنبه 23 فروردين 1400 - الاثنين 29 شعبان 1442
قرآن کریم مفاتیح الجنان نهج البلاغه صحیفه سجادیه

476
0
نفر 1
90% این مطلب را پسندیده اند

شرایط نماز

در کتاب فقهى و عرفانى و اخلاقى آورده اند که : نماز حقیقى است که با چهار هزار مسئله بدرقه مى شود . و این کثرت مسائل ظاهرى و باطنى دلیل بر موقعیت ممتاز نماز در میان عبادات اسلامى است .مى نمى دانم در شناساندن حقیقت این عمل مهم ملکوتى از کجا شروع کنم ، مانند کسى هستم که در کنار ساحل ایستاده و چشم اندازش دریاى بى نهایت بزرگى است .براى نماز دو نوع شرط بیان کرده اند : ظاهرى و باطنى .در این بخش خیلى فشرده و سادى به شرایط ظاهرى و باطنى نماز اشاره مى شود .

شرایط ظاهرى :
طهارت که عبارت است از غسل و وضو و تیمم و رفع آلودگى از بدن و لباس و حتى الامکان تمام محلّ نماز .احتراز از لباس ابریشم ، حریر ، و نیز طلا براى مردان ، و دورى جستن از لباسى که از پوست و پشم و کرک حیوانات حرام گوشت تهیّه شده است .مراعات وقت نماز ، بخصوص اول وقت ، و ایستادن در محلى که کسى یا چیزى از جلوى آدمى عبور نکند .قرار گرفتن به طرف قبله با تمام وجود و توجه داشتن به اینکه انسان مى خواهد چه برنامه اى را اجرا کند و در برابر چه قدرت عظیمى ایستاده است .خواندن بعضى از آیات قرآن قبل از ورود به نماز از قبیل :( وَجَّهْتُ وَجْهِیَ لِلَّذِى فَطَرَ السَّماوَاتِ وَالْاَرْضَ حَنِیفاً وَمَا اَنَا مِنَ الْمُشْرِکِینَ )(1) . برداشتن دو دست تا محاذى گوش ، در حالى که دو کف به طرف قبله باشد .مودب و موقّر قرار گرفتن در پیشگاه حضرت حق و چشم به محّل سجده دوختن ، مخصوصاً به قطعه خاکى که براى گذاردن پیشانى به روى خاک آن آماده شده است .گفتن تکبیر و خواندن حمد و سوره با طمانینه ، زیرا سرعت و عجله در نماز تمام بهره خدایى آن را از بین مى برد .رفتن به رکوع ، قرار دادن پیشانى به خاک در دو سجده همراه با دو کف دست ، دو زانو ، دو سر انگشت پا و تشهد و سلام ، با توجه به اینکه نماز صبح دو رکعت ، ظهر چهار رکعت ، عصر چهار رکعت ، مغرب سه رکعت ، و عشا چهار رکعت است .این مسئله را هم توجّه دارید که در هر دو رکعت از نماز پس از قرائت حمد و سوره یک رکوع و دو سجده ، و در دو رکعت آخر نمازهاى چهار رکعتى ، خواندن یک حمد یا سه بار « سُبْحانَ اللّهِ وَ الْحَمْدُ لِلّهِ وَ لا اِلهَ اِلاّ اللّهُ وَ اللّهُ اَکْبَر » یا یک بار با توجّه به فتواى مرجعى که انسان از او تقلید مى کند انجام مى شود .

این است شرایط ظاهرى نماز که از آن تعبیر به مقدّمات و مقارنات شده .

ــــــــــــــــــــــــــــ

1 ـ انعام ( 6 ) : 79 .

شرایط باطنى
فیض بزرگوار در کتاب ارزشمند محجه البیضاء(1) مى فرماید : روح نماز بسته به شش حقیقت است :

1. حضور قلب

2. تفهّم

3. هیبت

4. تعظیم

5. امید

6. حیا

حضور قلب :
حضور قلب حقیقتى است که از تمرکز در برنامه هاى نماز و توجّه عمیق انسان به حق پدید مى آید . چنانچه در نماز فکر انسان و حالات قلب مکلف ، میدان جولانى جز یاد محبوب داشته باشد ، حضور روى نخواهد داد و روى جان به جانب معشوق نخواهد شد و نمازگزار نخواهد توانست از عالم ملکوت کسب نور کند .

تفهّم :
تفهّم عبارت است از چشیدن معناى نماز و دریافت لطایف الهى آن است ، لطایفى که به دست آوردنش انسان را مست باده عالم معنا مى کند و قدرت عجیبى براى معراج روح به وجود مى آورد .

ــــــــــــــــــــــــــــ

1 ـ محجه البیضاء : 1 / 270 .
هیبت :
هیبت حالت خوف و ترس از مقام باعظمت الهى است که مبداش معرفت حقیقى به حقّ است ، و آن کس که از معرفت محروم است و به این خاطر توجّه به مقام دوست قلبش را تسخیر نکرده ، نمى تواند داراى هیبت باشد .

تعظیم :
ممکن است انسان یا مستمعى سخن بگوید و فکرش متوجّه او باشد و مفاهیم کلمات را نیز بداند ، ولى براى او اهمیّتى قائل نباشد . مراد از تعظیم این است که علاوه بر حضور قلب و توجه به معانى لطیف باید نسبت به جناب او حالت تعظیم داشته باشد .

امید
چه بسا که انسان از صاحب مقامى بترسد ، اما به عنایت و لطف او امید داشته باشد . نمازگزار علاوه بر تعظیم نسبت به حق و خوف از مقام صاحب هستى باید به مولا امید داشته و از او متوقع لطف و کرم و رحمت باشد .

حیا
توجّه داشته باشد که ذرّه اى ناچیز در برابر وجودى عزیز که بى نهایت است ایستاده ، و سراپاى وجودش غرق در تقصیر است و وجودش عین عدم و عبادتش بى مقدار ، و بداند که حضرت حق بر درون و برونش آگاه است ، و توجه به تمام این امور را تمرین کند تا حیا از دوست در عرش جانش حاکم گردد .

ــ[97]ــ

اذان
چون صداى موذن را شنیدى ، دل از نداى روز قیامت پر از ترس کن و آستین ظاهر و باطن را براى جواب دادن به نداى حق بالا بزن و براى ورود به نماز عجله کن ، زیرا کسانى که با شنیدن صداى اذان از خود بیخود شده و براى اجراى دستور حق شتاب مى کنند ، روز قیامت مخاطب به نداى لطف و رحمت و احسان و مرحمت و محبّت و عنایت مى شوند .اذان را معیار نجات و عدم نجات خود در روز قیامت بگیر : اگر با شنیدن آن دلت شاد شد و غرق در نشاط گشتى امید اهل نجاتى ، ورنه به علاج خود برخیز که دل و جان دچار مرض است . به این معنا توجه داشته باش که رسول اکرم (صلى الله علیه وآله وسلم) نزدیک وقت اذان به بلال مى فرمود :

* اَرِحْنا یا بَلالُ .
موذن من ! با گفتن اذان براى قلب ما شادى به وجود آور .اذان با نام خدا آغاز مى شود و با نام او به پایان مى رسد ، یعنى که اول و آخر اوست . به وقت شیندن الله اکبر دل را در گردونه تعظیم کردن به حق بیاور و بدان که بزرگى غیر او وجود ندارد و غیر او چیزى وجود حقیقى ندارد ، که اگر به این معنا توجه نکنى در حقیقت تکبیر نشنیده و تکبیر نگفته اى .

وقت
به هنگام رسیدن وقت نماز ، توجه داشته باش که موقعیت بسیار والایى است که حضرت دوست براى انجام بندگى تو قرار داده و زمان چنگ زدن به عوامل نجات است ، پس گشاده رو و دلشاد باش ، زیرا وسیله نزدیکى به حق فراهم

ــ[98]ــ

شده . بعضى از زنان پیامبر مى گویند : رسول حق با ما حرف مى زد و ما با او سخن مى گفتیم ، چون وقت نماز مى رسید انگار ما را نمى شناسد ، و ما هم نسبت به او بیگانه ایم .امیرالمومنین (علیه السلام) به هنگام دخول وقت لرزه بر اندامش مى افتاد و به خود مى پیچید . عرضه داشتند : چه شده ؟ مى فرمود : وقت اداى امانتى رسیده که به آسمانها و زمین و کوهها ارائه کردند ولى آنها از قبولش سربرتافتند .حضرت زین العابدین (علیه السلام) وقت نماز رنگ از چهره اش مى رفت و به زردى مى گرایید .

طهارت :
تو که مکان نماز را پاک کردى و لباس و بدن را شستشو دادى و آنچه مربوط به ظاهر بود آراسته نمودى ، آیا توجه به قلب و روح و مغز هم کردى ؟ آنجا طهارت نمى خواهند ؟

پاکى جان و طهارت نفس با توبه و پشیمانى از گذاشته غلط و اراده ترک گناه در آینده میّسر است . پاکى درون را از یاد مبر که خداوند بزرگ به درون نظر خاص دارد .

ستر عورت
پوشاندن بدن به خاطر این است که خلق از دیدن قبایح و نقایص بدن دور باشند . آرى ! انسان خجالت مى کشد که بیننده محترمى عیوب ظاهرى او را بنگرد . اینجاست که از رسواییهاى درون و رذایل اخلاقى و بدفکرى ها و ... انسان باید با تمام وجود بنالد و از غصّه بمیرد . برنامه هایى که به طور دائم در معرض دید حق است . باید آلودگى هاى باطن را با پشیمانى و حیا و ترس از خدا

ــ[99]ــ

و خوف از عذاب قیامت از مملکت درون زدود . حضرت صادق (علیه السلام)مى فرماید :

* زیباترین لباس براى انسان لباس خویشتشندارى از گناه است .

مکان
تصوّر کن در پیشگاه عدالت قرار دارى و محّل رسیدگى به حساب است ، اگر پرونده ات سراسر از کثرت گناه سیاه بود چه مى کردى ؟توجّه داشته باش که بهترین مکان براى نماز مساجد و مشاهد مشرّفه است ، زیرا خداوند مهربان این گونه مکانها را محل اجابت دعا و مرکز رسیدن رحمت و لطف و محبت و عنایت به بندگان قرار داده است .

امام ششم (علیه السلام) مى فرماید :* چون به مسجد رسیدى ، آگاه باش که اراده ورود بر پادشاه بزرگى دارى . پادشاهى که جز پاکان بر بساطش راه ندارد و غیر راستان و اهل صدق اجازه مجالست با او برایشان نیست .در آنجا به عجز و ناتوانى اقرار کن و به بیچارگى خویش توجه داشته نما و از حضرتش طلب رحمت کن . او وجودى است که از همه کس به تو مهربان تر است و آماده قبول عمل با اخلاص ، اگر چه کم باشد .

قبله
قبله جهتى است که ظاهر بدن باید به طرف آن قرار گیرد ، و ظاهر اسوه اى است براى باطن . بنابراین ، فکر و روح و قلب را به طرف صاحب قبله قرار ده و به کلام رسول اسلام (صلى الله علیه وآله وسلم) توجه کن که فرمود :* هنگامى که عبد به نماز برمى خیزد و اراده و قلب را متوجه خدا مى کند مانند روزى است که از مادر متولد شده است .حضرت صادق (علیه السلام) مى فرماید :* چون به سوى قبله قرار گرفتى از دنیا و هر چه در آن است ناامید شو ، دل از غیر او برگردان بزگى حق را بر جان و دل قرار بده ، به یاد روز قیامت باش و بین امید و ترس قرار بگیر .

کعبه یک سنگ نشانى است که ره گم نشود ************* حاجى احرام دگر بند ببین یار کجاست

 

476
0
90% (نفر 1)
 
نظر شما در مورد این مطلب ؟
 
امتیاز شما به این مطلب ؟
اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی:

آخرین مطالب

نفس و هفت مرحله آن
قدردانی استادانصاریان از خادمین سیدالشهدا علیه السلام
سخنراني مهم استاد انصاريان در روز شهادت حضرت ...
شكر عبد ، كرم حق
ایمان، نخستین ویژگی اولیاءالله
مسجدی در اسپانیا به علت كثرت جمعیت در نمازهای جماعت ...
تخریب سازمان یافته قبور شیعیان قطر
نیایشی برای وداع با ماه رمضان‏
مراسم احیاء شب های قدر استاد حسین انصاریان اعلام شد
دعای اول

بیشترین بازدید این مجموعه

راه مبارزه با نفس ظلمانى
نافع بن هلال
نقش مربى کامل در حیات انسان
دارنده ى حسنات اخلاقى عاشقانه آن را هزینه مى کند
نفس و هفت مرحله آن
ريشه خوف
گزارش کامل سفر 8 روزه اندیشمند فرزانه حضرت استاد ...
اسرار غسل
سفرهای تبلیغی فرصت مغتنمی در جهت نشر معارف ناب اسلامی ...
دعا درمان دردها

آخرین مطالب

نفس و هفت مرحله آن
قدردانی استادانصاریان از خادمین سیدالشهدا علیه السلام
سخنراني مهم استاد انصاريان در روز شهادت حضرت ...
شكر عبد ، كرم حق
ایمان، نخستین ویژگی اولیاءالله
مسجدی در اسپانیا به علت كثرت جمعیت در نمازهای جماعت ...
تخریب سازمان یافته قبور شیعیان قطر
نیایشی برای وداع با ماه رمضان‏
مراسم احیاء شب های قدر استاد حسین انصاریان اعلام شد
دعای اول

بیشترین بازدید این مجموعه

راه مبارزه با نفس ظلمانى
نافع بن هلال
نقش مربى کامل در حیات انسان
دارنده ى حسنات اخلاقى عاشقانه آن را هزینه مى کند
نفس و هفت مرحله آن
ريشه خوف
گزارش کامل سفر 8 روزه اندیشمند فرزانه حضرت استاد ...
اسرار غسل
سفرهای تبلیغی فرصت مغتنمی در جهت نشر معارف ناب اسلامی ...
دعا درمان دردها

 
نظرات کاربر
پر بازدید ترین مطالب سال
پر بازدید ترین مطالب ماه
پر بازدید ترین مطالب روز

گزارش خطا