Azəri
Monday 27th of June 2022
1098
0
نفر 0

Allaha itaət cilvəsi və uzun-uzadı arzuların sonu

 


 

Allaha itaət cilvəsi və uzun-uzadı arzuların sonu

Əhli-beyt (ə) vasitəsi ilə bizə çatdırılmış hədislərin bir his‌səsini qüdsi hədislər təşkil edir. Bu hədisləri Allah-taala bəzi pey‌‌ğəmbərlərin qəlbinə nazil etmişdir[1]. Onların bir his‌səsi həz‌‌‌rət Musa (ə) ilə bağlıdır. Həzrət Musa Tur dağında olduğu vaxt Allahın ona xitabən buyuruqları var. Qüdsi hədislərdə Al‌‌lah‌la Musa (ə) arasındakı danışıqlar da öz əksini tapmışdır. Bu danışıqların bir hissəsi kitabımızın əsas mövzusunu təşkil edir.

 

Allah-taala həzrət Musa ilə xəlvəti söhbətə başladı. Ona xitabən buyurdu: “Dünyada uzun-uzadı arzulara yol versən, qəlbin bərkiyər. Qəlbi daşlaşan insan məndən uzaq olar. Ey Musa! Bir növ mənim sevincim ol. Həqiqətən, mənim razılığım mənə itaətdə və mənə qarşı günahdan çəkinməkdədir”.

 
Qəlbin daşlaşmasında  və qaralmasında  uzun-uzadı                            arzuların rolu
      Bütün peyğəmbərlər Allahın xüsusi diqqətindən bəh‌rə‌lən‌miş, ən ali ilahi kamilliyə çatdıqlarından Allah bəndələrinin üs‌‌tü‌nü sayılmışlar. Amma hər bir peyğəmbərin o biriləri ilə mü‌‌qa‌yisədə müəyyən imtiyazları var. Onlar bu imtiyazları ilə ta‌‌‌‌nı‌nır‌lar. Məsələn, həzrət Musa (ə) “Kəlimullah” məqamına çat‌‌mış‌dır. O, Tur dağında Allahın danışığını eşidirdi. Bu sə‌bəb‌‌dən də onu “Kəlimullah”, yəni Allahın həmsöhbəti ad‌lan‌dır‌mışlar.

Qu‌‌randa oxuyuruq: “Allah Musa ilə aşkara danışdı”.[2]

Bu uca mərtəbəli peyğəmbər elə bir məqama yüksəlmişdi ki, Tur dağında öz məbudu ilə xəlvəti söhbətləşirdi. Xüsusi və ilahi söhbətlərdən birində Allah Musadan (ə) uzun-uzadı ar‌zu‌‌‌la‌ra yer verməməsini istəyir. Musanın (ə) nəzərinə çatdırılır ki, uzun-uzadı arzular qəlbi daşlaşdırır, nəticədə insan ilahi mər‌hə‌mətdən mərhum olur.

Bu qəbil hədislərin aydınlaşması üçün “qəlb və qəlbin daş‌laş‌ması nədir?” sualına cavab verməliyik. Bu təbirlər an‌la‌‌şıldıqdan sonra uzun-uzadı arzuların qəlbə təsirindən da‌nış‌maq olar.

 

1.Qəlb və dini təlimlərdə onun rolu

“Qəlb” sözü ayə və hədislərdə tez-tez işlədilən sözlə‌r‌dəndir. Bu söz gündəlik dilə də həmin mənbələrdən keç‌miş‌dir. Əlbəttə ki, hazırkı hədislərdə “qəlb” dedikdə insanın kök‌sün‌‌dəki sənubər şəkilli maddi üzv nəzərdə tutulmur. Dini tə‌lim‌‌lərdə düşüncə və hisslərin mərkəzi kimi fəaliyyət göstərən hə‌qiqət, qəlb adlanır. Quran qəlbin iki xüsusiyyətini qeyd edir. Bi‌rinci xüsusiyyət, onun qazanılma və verilmə (hüsuli və hü‌zu‌ri) elmlərdən xəbərdarlığıdır. İkinci xüsusiyyət, meyllər və his‌slərdir. Quran birinci xüsusiyyətlə bağlı buyurur: “Yer üzün‌də gəzmədilərmi ki, həqiqəti dərk edəcək qəlbləri ol‌sun?!”[3] İkinci xüsusiyyətlə bağlı buyurulur: “Möminlər, Allah yada salındıqda qəlbləri qorxan kəslərdir”.[4]

Quranda rastlaşdığımız “fuad” sözü də qəlb mənasında iş‌lə‌‌di‌lir.

Buna görə də qazanılma və verilmə elmlər, meyllər və his‌slər ona aid edilir. Allah-taala qəlbin müxtəlif biliklər üçün mən‌şə

olduğunu qeyd edir: “Qəlb gördüyünü inkar etmədi”.[5]

Şübhəsiz, ayədə hisslərlə görmək mənası nəzərdə tutulur. Qəlb mənəvi bir məfhum olduğundan onun görməsi də mə‌nəvidir.

 

2. Quranda qəlbin çaşqınlığı və daşlaşması möv‌zu‌la‌rı

Quran baxımından qəlb insan ruhundan ibarətdir. O da ruh kimi qavrayışlara, hisslərə, meyllərə malikdir. O, fitrətlə eyni yol tutduqda Allaha iman mərkəzi olur, həqiqətə yönəlir, qa‌ran‌lıq və pasdan təmizlənir. Quranda buyurulur: “Kim Allaha iman gətirsə, Allah onun qəlbini hidayət edər”.[6] Amma Allaha iman‌dan xali qəlb istər qavrayış, istər meyl baxımından bəlaya düçar olur. Quran bir çox ayələrdə yuxarıda qeyd olunan isti‌qa‌mətlərdə qəlbin çaşqınlığını yada salır. Qavrayışlarla bağlı qəlbin azğınlığı haqqında buyurulur: “Öz nəfs istəyini məbud seçən, Allahın elmi üstündən azdırdığı, qulağına və qəlbinə mö‌hür vurduğu, gözünə pərdə çəkdiyi şəxsi gördünmü? Kimdir Al‌lahdan sonra yol göstərən? Öyüd götürmürsünüz?”[7] Başqa bir ayədə oxuyuruq: “Allah onların qəlblərinə və qu‌laq‌la‌rına mö‌hür vurub, gözlərinə pərdə çəkib. Onlar üçün böyük əzab var”.[8]

Ayələrdən birində inadkarlıq və itaətsizlik nəticəsində hi‌da‌‌yətdən məhrum olmuş xəstə qəlb həqiqət qapıları üzünə bağ‌‌lanmış, bəsirətdən məhrum, cəhalətə üz tutmuş kora bən‌zə‌‌dilir: “Onların gözü yox, sinələrindəki qəlbləri kordur”.[9] Baş‌‌qa bir ayədə oxuyuruq: “Elə ki, əyri yola düşdülər, Allah da onların qəlblərini döndərdi”.[10]

Ayələrdə müxtəlif meyllərlə bağlı qəlbin azğınlıqları haq‌qın‌da deyilir: “Allah birliyi ilə yada salındıqda axirətə inan‌ma‌yanların qəlbləri pərişan olur, Allahdan qeyrisi yada salın‌dıq‌da dərhal sevinirlər.”[11] Bəni-İsrail məzəmmət olunarkən de‌yi‌lir: “Bundan sonra qəlbləriniz daş kimi, ya daha bərk daş‌laş‌dı. Həqiqətən, bəzi daşlardan çeşmə çıxar, onlardan bəziləri par‌çalanar və su axar, bəziləri isə Allah qorxusundan yu‌var‌la‌nar.”[12]

Bu ayədə qəlbin bərkliyi onun azğınlıq nəticəsi kimi zikr olu‌‌nur. “Qəsavət” sözü bərklik, nüfuzedilməzlik mənasını bil‌di‌rir. Bə‌zən deyirlər ki, qəlb mərhəmətli, yumşaq və köv‌rək‌dir. “Qə‌sa‌vət” sözü isə sadalanan mənalara zidd məna bil‌di‌rir. Mər‌hə‌mət‌dən, Allah qorxusundan xali qəlb qəsavətli sayı‌lır. Belə bir qəlb daş kimi nüfuzedilməzdir. Qəsavət qəlbi daş‌dan da bərk edir. Qəlbi qəsavətli insanı başqalarının dərdi na‌ra‌‌hat etmir, be‌lə biri kimsənin halına yanmır. Qəsavət sə‌bəbindən moizə-nəsi‌hət qəlbə təsir göstərə bilmir, insanın gö‌zü‌nün yaşı quruyur.

 

3. Moizə-nəsihətin həzrət Yəhyaya (ə) güclü təsiri

İnsan təcrübədə müxtəlif hallar yaşadığına şahid olur. Bəzən moizənin təsiri altına düşür, bəzən haqqında eşitdiyi faciə onu həyəcanlandırır və gözündən yaş gəlir. Bəzən isə ən tə‌sirli moizə, ən dəhşətli müsibət onun halını dəyişmir.

Pak və nurani qəlbli insanlar moizələrə xeyli tez reaksiya gös‌tərir. Pərişanlıq yumşaq qəlbin səciyyələrindəndir. Ən üs‌tün ruhani hal isə peyğəmbərlər və övliyalarda müşahidə olu‌nur.

Həzrət Yəhyaya moizə çox tez təsir göstərər, onun qəlbində tə‌latüm yaradardı. Həzrət Zəkəriyyə (ə) Bəni-İsrailə nəsihət ver‌mək istədiyi vaxt sağına-soluna baxardı ki, Yəhya (ə) ora‌da‌dır, yox‌sa yox. Yəhyanın hüzurunda Behişt və Cəhənnəmin adı‌‌nı çək‌məzdi. Bir dəfə Yəhya (ə) məclisdə olmayan vaxt Zə‌kə‌‌riyyə (ə) moizə-nəsihətə başladı. Əbasını başına çəkmiş Yəh‌ya (ə) məc‌lisə daxil oldu və bir kənarda əyləşdi. Onu gör‌mə‌yən Zə‌kə‌riy‌‌yə (ə) söhbətə başladı: “Həbibim Cəbrail mənə xə‌bər verdi ki, Al‌lah-taala buyurmuşdur: “Cəhənnəmdə Səkə‌ran ad‌lı bir dağ var. Dağın ətəyindəki vadiyə Ğəzəban de‌yir‌lər. Çün‌ki hə‌min yer Al‌‌lahın qəzəbindən dağılmışdır. Həmin va‌di‌də bir qu‌yu var. Onun dərinliyi yüz illik yoldur. Bu quyuda od‌dan ta‌but‌lar möv‌cuddur. Tabutlarda oddan li‌bas‌lar, zən‌cir‌lər və bu‌xov‌lar var”.

Zəkəriyyənın (ə) söhbətini dinləyən Yəhya (ə) fəryad qopa‌rıb dedi: “Səkərandan necə də xəbərsizik!” Məclisdən qalxıb bi‌‌ya‌bana üz tutdu. Zəkəriyyə (ə) məclisdən çıxıb Yəhyanın (ə) ana‌sının yanına getdi və buyurdu: “Yəhyanı tap, qorxuram onu sağ görməyəsən”. Yəhyanın (ə) anası onun ardınca getdi. Bə‌ni‌-İs‌raildən bir qrupla rastlaşdı. Yəhyanın anasından haraya get‌di‌yi‌ni soruşdular. Dedi: “Oğlum Yəhyanın ardınca ge‌di‌rəm. Cə‌hən‌nəm odu haqqında eşidib, səhraya üz tutub”. Yə‌h‌ya‌nın (ə) an‌ası oğlunu soraqlaşarkən bir çobanla rastlaşdı. On-dan Yəh‌ya‌nı (ə) görüb-görmədiyini soruşdu. Çoban dedi: “Bə‌li, Yəh‌ya‌dan (ə) bir az əvvəl ayrılmışam. Göz yaşları ayaq‌la‌rı‌nı is‌lat‌mış‌dı. Üzünü göyə tutub deyirdi: “Səni izzət və cəlalına and veri‌rəm, ey mənim mövlam! Öz axirət mənzilimi gör‌mə‌yin‌cə, dili‌mə su vurmayacağam”. Anası Yəhyanı (ə) tapıb onu ağu‌şuna al‌dı və Allaha and verdi ki, evə qayıtsın. Yəhya (ə) anası ilə evə qa‌yıtdı.[13]

 

4.Qəlbi qəsavətdən xilas etməyin zərurəti

Bəzi psixoloqlar qəsavəti, qəlbidaşlığı müsbət səciyyə sa‌yır‌lar. Onların nəzərincə, qəlbiyumşaqlıq, tez təsirlənmə qadın‌la‌ra və uşaqlara xas olan mənfi xüsusiyyətdir. Bu səbəbdən də on‌lar insanların hadisələr müqabilində tez həyəcanlanıb göz yaşı axıtmasını bəyənmirlər. Amma Qurani-kərim ayələrinə əsa‌sən qəlbidaşlıq mənfi əxlaqi səciyyədir və məzəmmət olu‌nur. Bizlər Quran göstərişlərini yerinə yetirmək əzmində ol‌du‌ğu‌muzdan ilk növbədə qəsavət kimi əxlaqi xəstəlikdən qurtulmalıyıq. Hər yolla çalışmalıyıq ki, bu xəstəlik qəlbimizə yol tapmasın. Amma bu xəstəliyə düçar olduqdan sonra onu mən‌fi dəyərləndirərək aradan qaldırmağa çalışmağımız zə‌ru‌ri‌dir.

Heç şübhəsiz, xaşe, yəni yumşaq qəlb moizə-nəsihətləri daha tez qəbul edir. Qəsavət xəstəliyinə düçar olmuş qəlb isə heç bir moizədən təsirlənmir. Demək, moizənin təsir gös‌tər‌mə‌si üçün qəlb qəsavətdən xilas olunmalıdır. Qəsavət xəs‌tə‌li‌yi‌nə tutulmuş qəlb ilahi ayələrdən təsirlənmir, heç bir reaksiya gös‌tərmir. “Onu tutun və buxovlayın, oda atın.” kimi əzab ayələri[14] möminin qəlbini yerindən oynadır, onun varlığını tit‌rə‌dir. Qəsavətli qəlb isə bu qəbil bəyanatlardan təsirlənmir. Allah-taala Musa (ə) ilə söhbətində qəlbi bərkidən uzun-uzadı ar‌zu‌lardan çəkinməyə çağırır. Həzrət Musadan və bütün baş‌qa bəndələrdən istənilir ki, uzun-uzadı arzulardan qorun‌sun‌lar. Çünki uzun-uzadı arzular qəlbi bərkidir və nəticədə moizə-nəsihət insana təsir göstərmir.

 

5.Faydalı arzuların faydasız arzulardan seçilməsi

Diqqət yetirmək lazımdır ki, arzu öz-özlüyündə məzəmmət olun‌mur. Bir çox arzular faydalı, dəyərlidir. Böyük elmi dərə‌cə‌yə çatmaq, ilahi övliyalar cərgəsinə qatılmaq, hətta Allah bən‌‌dələrinə xidmət üçün dünyəvi məqam istəmək dəyərli ar‌zu‌lardandır. Uzun-uzadı arzular dedikdə bütün ömrü puça çı‌xa‌ran və nəticədə axirət üçün faydası olmayan arzular nəzərdə tu‌tu‌lur. Ömrü dünya istəklərinin gerçəkləşməsinə sərf etmək is‌təyi bu qəbil arzulardandır. Belə arzular insanın dünya mə‌həb‌‌-

bətini gücləndirir, hətta bəyənilməyən yollara aparır.

Həyatının başlanğıc mərhələsində əliboş bir insan bər‌bəzəkli saray tamahına düşüb, bu arzusuna çatmaq üçün çalı‌şır‌sa, bütün ömrünü bu işə sərf etməli olur. Əlbəttə ki, belə bir ar‌zunu gerçəkləşdirmək üçün Allahdan uzaqlıq və baş‌qalarının haqqını tapdamaq bahasına başa gələn sərmayəyə ehtiyac var. İnsan bu sərmayəni ələ keçirmək üçün halal-ha‌ra‌ma baxmadan səy göstərir.

Amma bir şəxs daha yaxşı ibadət etmək və Allaha ya‌xın‌laş‌maq üçün ondan nemət istəyirsə, bu ilahi istəkdir. Xalqa xid‌mət üçün imkan arzulayanlar əslində axirət arzusundadır. Bu züm‌rə‌dən olanlar uyğun istəklərlə yanaşı bu istəklərin sə‌mi‌mi‌liyini gös‌tərən səciyyələrlə tanınırlar. Məlum olur ki, onlar ət‌ra‌fd‌a‌kı‌la‌rı aldatmaq fikrində deyillər və bəyan etdikləri arzuları sa‌də‌cə bir pərdə deyil. Şübhəsiz, belələri axirət və Allahın razılığı so‌rağındadırlar. Dünyapərəstlik və Allahdan xə‌bərsizlikdən qay‌naqlanan uzun-uzadı arzular insanın bütün ömrünü puça çı‌xaran arzulardandır. Bu arzular insanın dü‌şün‌cəsini bü‌tün‌lük‌lə özünə məşğul edir və onun diqqətini yal‌nız dünyaya yö‌nəl‌dir. Bəzi mənəvi yönümlü arzular da uzun-uzadı arzular qis‌min‌dən ola bilər. İnsan var-dövlət eşqi ilə bü‌tün ömrünü bada ver‌diyi kimi, dini mərcəiyyət (alimlik) də‌rə‌cəsi almaq üçün də hər şeyi yaddan çıxara bilər. Nə pul, nə mə‌qam, nə dini ad in‌san üçün son məqsəd olmamalıdır. Belə bir münasibət mə‌zəm‌mət olunmuşdur və insanı doğru yoldan uzaq‌laşdırır. Nəql edir‌lər ki, Əmirəl-möminin (ə) bir şəxsin adını çəkib, buyurdu: “O rəyasət və məqam istəyindədir”. Son‌ra həzrət əlavə etdi: “Ço‌bansız sürüyə hücum çəkən iki ca‌navarın zərəri rə‌ya‌sət‌pə‌rəst insanın müsəlmanların dininə zə‌rə‌rindən daha azdır”.[15]

     “Allah-taala öz dostlarının vəsfində buyurur: “Möminlər o

kəs‌lərdir ki, Allah yada salındıqda qəlblərinə qorxu düşər, on‌lara ayələr oxunduqda imanları artar və öz Rəblərinə təvəkkül edərlər”.[16] Digər bir ayədə Allah zikri müqabilində mömin qəl‌bin yumşalmasının zəruriliyi bildirilir: “İman gətirənlər üçün bir vaxt çatmadımı ki, qəlbləri Allah zikri və nazil olmuş haqla yumşalsın?!”[17]

Təbii ki, dünya məhəbbətinə qərq olmuş və gələcək üçün plan‌‌lar cızan qəlb uzun-uzadı arzularla məşğul olduğundan on‌‌‌da Allah zikrinə yer tapılmayacaq. Allah məhəbbətindən xa‌li qəl‌bin zikr zamanı qorxu və yumşalmasından danışmağa dəy‌‌‌məz. Çünki bir qəlbdə iki eşq yaşatmaq olmaz. Dünya bər-bə‌‌zə‌yi‌nə məftun insan, qəlbində ilahi eşq bəsləyə bilməz. Al‌lah-ta‌ala buyurur: “Allah heç kimin dərinliyində iki qəlb qə‌rar ver‌mə‌yib”.[18]

Bu qəbil hədislərdən başqa bir nöqtə də aydınlaşır: möminin ən böyük amalı və arzusu Allaha yaxın məqama çat‌maq‌dır. Əksinə, ən böyük zərər isə Allaha yaxınlıqdan məh‌rum olmaq sayılır. Allah qüdsi hədisdə buyurur: “Qəlbi bər‌ki‌miş insan məndən uzaqdır”.

 
İlahi göstərişlərə itaətin hikməti
“Bir növ mənim sevincim ol” buyuruğunda nəzərdə tutulur ki, daim Allahı razı salacaq şəkildə rəftar olunsun. Musanın (ə) nə‌zərinə çatdırılır ki, onun yaxşı rəftarı Allahı o qədər razı salır ki, Musa özü bir növ Allahın sevincinə çevrilir. Bu‌yu‌ru‌lur: “Ey Musa! ... Həqiqətən, mənim razılığım mənə itaətdə və mənə qarşı günahdan çəkinməkdədir”.

İlahi şəriətlərdə bəyan olunmuş və peyğəmbərlər tə‌rə‌fin‌dən in‌sanlara çatdırılan bütün göstərişlərdə Allaha bəndəlik və gü‌nah‌dan çəkinmək haqqında danışılır. Allah-taala bu‌yu‌rur: “Bir vaxt, İbrahim qövmünə dedi: “Bir Allaha pərəstiş edin, Ondan qor‌xun. Əgər bilsəniz, bu sizin üçün daha yax‌şı‌dır”.[19] Başqa bir ayədə oxuyuruq: “Allahdan qorxun və mənə itaət edin”.[20]

Düşünməyə dəyər ki, nə üçün Allah-taala bəndələrini özü‌nə itaətə və günahdan çəkinməyə çağırır? Bir bu qədər əmr və qa‌da‌ğanın hikməti nədir? Nə üçün Allah göstərişlərinə itaət Onu ra‌zı salır, Ona qarşı günah Onu qəzəbləndirir? Bu nöq‌tə‌lə‌ri an‌la‌maq üçün Allah və onun sifətlərini tanımağa ehtiyac du‌yulur. Yal‌nız uyğun tanışlıqdan sonra insan öz ya‌ra‌nış məq‌sədi və di‌nin göndərilmə səbəbini anlayır. Yu‌xa‌rı‌da‌kı suala qısa şəkildə be‌lə cavab vermək olar ki, Allahın əmr və qa‌dağaları insana tə‌ka‌mül yolunu göstərir. İnsan Allahın va‌cib əmrlərinə əməl et‌mək və qadağalarından çəkinməklə ila‌hi‌lə‌şir. Əmr və qa‌da‌ğa‌lar yalnız insanın özünə faydalıdır. Allah bütün bunlardan eh‌ti‌ya‌csızdır və bizim rəftarlarımızın ona heç bir təsiri yoxdur. Al‌lah öz sonsuz rəhmət və feyzi ilə tə‌ka‌mül yolu üçün yetərli şə‌ra‌it yaratmışdır. İnsanın daxilində də Allah tərəfindən verilmiş tə‌kamül istedadı vardır. Hətta azğın insan tüğyan bayrağı qal‌dı‌randa Allah onun üçün tövbə yo‌lu‌nu bağlamır. Bəli, insanın ila‌hi mərhəmətdən daha çox fay‌da‌lan‌ması və əzabdan qur‌tu‌lu‌şu üçün zəmin yaradılmışdır. Mə‌sələn, peyğəmbərlər üz tut‌duq‌ları qövmdən ümidlərini üzüb, Allah‌dan əzab istədikdə, Allah bu əzabı təxirə salaraq tövbə üçün fürsət vermişdir.

 

Həzrət Nuhun (ə) əzab istəyinə Allahın cavabı
İmam Sadiqdən (ə) nəql olunmuşdur ki, həzrət Nuh (ə) 300 il qövmünü Allaha doğru dəvət edib, yalnız inadkarlıqla rast‌laş‌dıqdan sonra bu insanları lənətləmək qərarına gəldi. Mələklər həzrət Nuhdan (ə) bu işdən çəkinməsini istədilər. Bu istəkdən sonra Nuh (ə) öz qövmünə 300 il möhlət verdi. Am‌ma on‌lar tövbə və mütilik yolunu tutmadılar. Nuhun (ə) öm‌rün‌‌dən 600 il ötsə də, yenə qövmü ona iman gətirmədi. Həzrət Nuh ikin‌ci dəfə bəla istəmək qərarına gəldi. Növbəti dəfə mə‌lək‌lər Nu‌hun (ə) görüşünə gəlib, onu bu fikrindən daşın‌dır‌dı‌lar. Həz‌rət Nuh (ə) yenidən qövmünə 300 il möhlət verdi. Belə‌cə, pey‌ğəm‌bərin (ə) ömründən 900 il ötdü, amma iman gəti‌rənlər çox az oldu. Nuh (ə) yenidən qövmünü lənətləmək qəra‌‌rına gəldi. Bu dəfə Allah-taaladan ayə nazil oldu: “Nuha vəhy oldu ki, əv‌vəl‌‌kilərdən savayı kimsə iman gətirməyəcək. Bunun üçün də on‌la‌rın əməllərinə görə qəmlənmə”.[21] Bunun ardınca həzrət Nuh (ə) öz qövmünə nifrin oxudu: “Pərvərdigara! Bu kafirlərdən bi‌rini də yer üzündə saxlama. Əgər saxlasan onlar Sənin bən‌də‌lərini azdırar, yalnız günah‌kar və kafir doğub-törədərlər”.[22]

Bəli, həzrət Nuh öz qövmünə nifrin etdi. Allah əmr etdi ki, Nuh (ə) bir xurma ağacı əksin. Xurma əkən Nuhun (ə) ya‌nın‌dan ötən‌lər 900 yaşında bu işlə məşğul olduğuna görə onu məs‌‌xə‌‌rə‌yə qoyurdular. Ağacın əlli yaşı tamam olanda Allah əmr et‌di ki, Nuh (ə) o ağacı kəssin. Bunun ardınca Allahın əzabı nazil ol‌du.[23]

Allah öz bəndələrini sonsuz məhəbbətlə sevir. Bunu dərk et‌‌mək bizim üçün çətindir. İnsanlar arasında ən ali məhəbbət ana‌nın övlada məhəbbətidir. Amma ananın qəlbində qərar ve‌ril‌miş məhəbbət ilahi məhəbbət okeanının hətta bir damlası de‌yil. Allah həmin sonsuz məhəbbət əsasında bəndələrinin səadə‌tə, Allaha yaxın məqama çatmasını istəyir. Bu məqsədlə və‌zi‌fə‌lər müəyyənləşdirilmişdir. Bəzi işlər əmr olunmuş, bəzi iş‌lərə qa‌da‌ğa qoyulmuşdur. İnsan bu göstərişlərə əməl et‌mək‌lə Al‌la‌hın razılığını qazanır, xoşbəxtliyə çatır. Allah, hətta gü‌na‌ha ba‌tan insana tövbə və günahlarını yumaq üçün möhlət verir.

 
Allahın razılığı və qəzəbi
Qeyd etdik ki, Allah-taala buyurur: “Mənim razılığım Mənə itaətdə və günahdan çəkinməyinizdədi”. Şadlıq da qəzəb kimi hadisələrə insanın daxili reaksiyasıdır. Məsələn, insan öz is‌tə‌yi‌nə çatdıqda sevinir, biri ona müxalif olduqda qəzəblənir. Belə bir sual yaranır ki, Allah-taala dini mənbələrdə nə üçün şadlıq və qəzəb sifətləri ilə vəsf olunur?

Cavab budur ki, Allah haqqında danışarkən, uyğun tə‌bir‌lə‌rin işlədilməsində məqsəd, mövzuları bizim qavrayacağımız şə‌kildə açıqlamaq istəyidir. Çünki insan düşüncəsi ilahi si‌fət‌lə‌ri birbaşa dərk etməkdə çox acizdir. İnsana aid olan sifətlərin Allaha aid edilməsi yalnız izahat məqsədi daşıyır və “istiarə” ad‌lanır. Əgər insanın sifəti ilə Allahın sifətində zərrəcə ox‌şar‌lıq olursa, Allah haqqında danışarkən də uyğun sifətlərdən is‌ti‌fadə olunur. Əslində insanın sifətləri üçün məhdudiyyət ol‌du‌ğu halda, ilahi sifətlər üçün heç bir məhdudiyyət yoxdur. İlahi sifətlər dəyişməz və zavala uğramazdır. Şadlıq deyilən hal Allahda yaranmır. Qəzəb sifəti də belədir. Allahın razılıq və qəzəbi həmişəlikdir. Allahın razılığına səbəb olan işlər Onu şad edir, Onun razılığına zidd olan işlər qəzəbinə səbəb olur. Alla‌hın qəzəbi də daimidir. Nümunə göstərək: İmam Hüseyn (ə) “Ərəfə” duasında ilahi sifətlərin zati olması ilə bağlı deyir: “Pər‌vərdigara! Sənin razılığın nöqsan və eybdən pakdır. Necə olur ki, mənim tərəfimdən əskiklik ona yol tapır?”

Əslində ilahi zat eynən kamal olduğundan hər bir möv‌cu‌dun kamilliyi ilahi zata münasibdir və Allahın razılığından qay‌naqlanır. İlahi kamalın ziddi olan və Allahın qəzəbi ilə də‌yi‌şən hər bir şey insanın süqut səbəbidir.

 

--------------------------------------------------------------------------------

[1] Peyğəmbərlər qüdsi hədisləri öz sözləri ilə nəql etmişlər. Bu səbəbdən də qüd‌si hədislərdə Quranda olan cazibə yoxdur. Quranla qüdsi hədislər ara‌sında yeddi fərq qeyd olunur: Quran möcüzədir, qüdsi hədislər möcüzə de‌yil; namazda yalnız Quran oxumaq olar; Quranı inkar edən kafirdir, qüdsi hə‌disi inkar edən kafir sayılmır; Quran Cəbrail vasitəsi ilə nazil olmuşdur; Quran lövhi-məhfuzdakı xüsusi ifadələrdən ibarətdir; qüdsi hədislərdən fərqli olaraq, Quran ayələrinə dəstəmazsız toxunmaq olmaz; qüdsi hədislərin peyğəmbərlə xüsusi əlaqələndirmə üsulu yoxdur.

[2] “Nisa”, 164

[3] “Həcc”, 46

[4] “Ənfal”, 2

[5] “Nəcm”, 11

[6] “Təğabun”, 11

[7] “Casiyə”, 23

[8] “Bəqərə”, 7

[9] “Həcc”, 46

[10] “Səff”, 5

[11] “Zumər”, 45

[12] “Bəqərə”, 74

[13] Məhəmmədbaqir Məclisi, “Həyatul-qülub”, c. 2, s. 1049

[14] “Haqqə”, 30-32

[15] Məhəmmədbaqir Məclisi, “Biharul-ənvar”, c. 73, bab 124, s. 145

[16] “Ənfal”, 2

[17] “Hədid”, 16

[18] “Əhzab”, 4

[19] “Ənkəbut”, 16

[20] “Şüəra”, 126

[21] “Hud”, 36

[22] “Nuh”, 27

[23] Əli ibn İbrahim Qumi, “Təfsirul-Qummi”

 


source : Ayətullah Misbah Yəzdi
1098
0
0% (نفر 0)
 
نظر شما در مورد این مطلب ؟
 
امتیاز شما به این مطلب ؟
اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی:
لینک کوتاه

latest article

İmam Hüseyn (ə) haqqında hədislər
Sаnki Onu görürsәn”
QURAN SÜRƏLƏRİNİ OXUMAQLIĞIN FƏZİLƏTİ
İMAM SƏCCADDIN (Ə) HƏYATI BARƏDƏ QISA MƏLUMAT
Xəstəliklər insanı günahdan təmizləyər
Əgər Allahdan qorxmursansa...
İmam Hüseynin (ə) şəfaəti hər 2 dünyada olacaq
Bu gün həzrəti Rüqəyyənin Şəhadətinin ildönümüdür
Quranın müqəttiə hərflərinin mənası nədir?
İslamda Hakimiyyət

 
user comment