فارسی
شنبه 10 اسفند 1398 - السبت 5 رجب 1441


عرفان اسلامي جلد سوم

حسين انصاريان

باب 4 : در بيان نيّت

قالَ الصَّادِقُ عليه السلام : صاحِبُ النِّيَّةِ الصَّادِقَةِ صاحِبُ الْقَلْبِ السَّليمِ لِأَنَّ سَلامَةَ الْقَلْبِ مِنْ هَواجِسِ الْمَحْذُوراتِ تُخَلِّصُ النِّيَّةَ للّهِ تَعالی فِی الأُمُورِ كُلِّها .

قالَ اللّهُ عَزَّ وَجَلَّ : يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَلا بَنُونٌ اِلاّ مَنْ اَتَی اللّهَ بِقَلْبٍ سَليمٍ .

وَقالَ النَّبِیُّ صلی الله عليه و آله : نِيَّةُ الْمُؤْمِنِ خَيْرٌ مِنْ عَمَلِهِ . وَقالَ : اَلْأَعْمالُ بِالنِّيَّاتِ .

وَلِكُلِّ امْرِءٍ ما نَوی .

وَلابُدَّ لِلْعَبْدِ مِنْ خالِصِ النِّيَّةِ فی كُلِّ حَرَكَةٍ وَسُكُونٍ ؛ اِذْ لَوْ لَمْ تَكُنْ بِهـذَا الْمَعْنی تَكُونُ غافِلاً .

وَالْغافِلُونَ قَدْ وَصَفَهُمْ اللّهُ بِقَوْلِهِ : اِنْ هُمْ اِلاّ كَالاَْنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ سَبيلاً .

ثُمَّ النِّيَّةُ تَبْدو مِنَ الْقَلْبِ عَلی قَدْرِ صَفاءِ الْمَعْرِفَةِ ، وَتَخْتَلِفُ عَلی حَسَبِ اخْتِلافِ الاَْوْقاتِ فی مَعْنی قُوَّتِهِ وَضَعْفِهِ .

وَصاحِبُ النِّيَّةِ الْخالِصَةِ نَفْسُهُ وَهَواهُ مَعَهُ مَقْهُورَتانِ تَحْتَ سُلْطانِ تَعْظيمِ اللّهِ تَعالی .

وَالْحَياءُ مِنْهُ وَهُوَ مِنْ طَبْعِهِ وَشَهْوَتِهِ وَمُنْيَتِهِ ، نَفْسُهُ مِنْهُ فی تَعَبٍ وَالنَّاسُ مِنْهُ فی راحَةٍ .

[ قالَ الصَّادِقُ عليه السلام : صاحِبُ النِّيَّةِ الصَّادِقَةِ صاحِبُ الْقَلْبِ السَّليمِ ]

نيّت

نيّت در لغت به معنای قصد ، تصميم ، اراده ، آهنگ و عزم است .

كليه حركات و سكنات انسان و آنچه كه اعضا و جوارح آدمی انجام می دهند ، ريشه در نيّت و قصد انسان دارد .

انسان تا مقصدی را در نظر نگيرد ، وعزم خود جزم نكند به دنبال آن حركت نخواهد كرد و عاملی جز نيّت برای حركات اعضا و جوارح به سوی هدف وجود ندارد .

وجود نيّت ، محرّك و عدمش بازدارنده آدمی است .

اگر انسان نيّت كند و نسبت به امری تصميم بگيرد ، به سويش حركت كرده و برای رساندن خود به آن با تمام وجود به فعاليت می پردازد و چون قصد و تصميم نداشته باشد ، عاملی جز عامل جبر ، او را حركت نخواهد داد ، و وقتی جبر در كار باشد ، حركات انسان و حتی هدفی كه عامل اجبار ، انسان را به آن می رساند ، كم ترين ارزشی نخواهد داشت ؛ پس با نبودن نيّت و دور بودنِ عامل اجبار ، انسان به سوی چيزی كه نيّت ندارد ، حركت نمی كند .

هدف هرچه ارزشش بيش تر باشد به تناسب آن ، ارزش نيّت بيش تر خواهد شد و وقتی نيّت از هدف ، كسب ارزش كند ، بدون شك عملی كه بر مبنای آن نيّت انجام می گيرد ، از ارزش آن نيّت كسب ارزش می نمايد .

در حقيقت ارزش هدف و نيّت و عمل به هم وابسته است و بين اين سه واقعيت رابطه مستقيم برقرار است .




پر بازدید ترین مطالب سال
پر بازدید ترین مطالب ماه
پر بازدید ترین مطالب روز