فارسی
چهارشنبه 28 آذر 1397 - الاربعاء 11 ربيع الثاني 1440
  807
  0
  0

عظمت نهج‌البلاغه  

عظمت نهج‌البلاغه  

 کتاب نهج البلاغه به عنوان برادر قرآن شناخته شده و مجموعه مطالب آن، اندکي از دانش و بصيرت وجود مبارک اميرمؤمنان(ع) است.

نهج البلاغه در حقيقت مبيّن و مفسّر بسياري از معارف قرآن مجيد، و در حدّ خود جلوه ديگري از کتاب خداست. امام علي(ع) که قرآن ناطق است در نهج البلاغه درباره قرآن کریم به مردم می فرماید: اين قرآن را که دراختيار شماست به سخن بياوريد تا حقايق، اسرار، لطائف و اشاراتش را براي شما بيان کند:

«ذلك القرآن فاستنطقوه»[1]

آن قرآن را به سخن آورید.

البته خود در ادامه می فرماید:

«ولن ينطق ولكن اخبركم عنه»[2]

ولی هرگز سخن نمی گوید، امّا من شما را از آن خبر می دهم.

اين کتاب، کتابي نيست که آنچه را دارد با شما در ميان بگذارد، اما من زبان اين کتاب هستم و مفاهیم آن را بررسی شما بیان می کنم.

 از این کلام حضرت، عظمت نهج البلاغه آشکار می شود.

 

وجود مبارک اميرمؤمنان(ع) در پرتو قرآن كريم، تمام مصالح ساختمان بناي الهي و ملكوتي انسانيت را با خطبه ها، نامه ها و حکمت هايشان تأمين کرده است. به همين سبب، توجّه اهل ايمان به نهج البلاغه اميرمؤمنان(ع) بايد توجّهی اصولي باشد و این کتاب را به عنوان مفسّر قرآن کريم براي ساختن ساختمان انسانيت محور قرار دهند و با آن سر و کار داشته باشند.

 

اهتمام به نهج البلاغه
امیرمؤمنان(ع) با خطبه ها، نامه ها و حکمت هاي خود، بابِ بسياري از علوم را به روي انسان ها گشوده است. از زماني که سيّد رضي بخشي از خطبه ها، نامه ها و حکمت های آن حضرت را انتخاب نموده و در این کتاب آورده است تاکنون که بسیاری از دانشمندان شيعه و سني به تفسیر آن پرداخته اند به پايانِ معارف و اسرار آن نرسیده اند.

روزی با استاد شهيد مرتضی مطهري درباره نهج البلاغه مشورت می کردم. ایشان هنگامی که از استادِ نهج البلاغه خود مرحوم حاج ميرزا علي آقاي شيرازي که مقيم اصفهان بود، صحبت مي کرد واقعاً دگرگون مي شد و گاهي به گريه مي نشست. مشخص بود که شرح نهج البلاغه اي که حاج ميرزا علي آقا گفته بود عجيب در شاگردانش و از جمله شهید مطهری اثر گذاشته بود؛ شاگرداني كه خود زماني از تربیت یافتگان برجسته آيت الله بروجردي و علامه طباطبايي بودند.

آيت الله العظمي بروجردي به منبر حاج ميرزا علي آقا به شدّت علاقه داشت. وی در ايام فاطميه دوم سالی ده روز، شخصاً از حاج ميرزا علي آقا برای سخنرانی در قم دعوت مي کرد. شهید مطهري مي فرمود: آقاي بروجردي با شنيدن نهج البلاغه از زبان آن مرد به پهناي صورت اشک مي ريخت.

كتاب نهج البلاغه روح را تصفيه مي کند و نورانيت به انسان مي بخشد و از همین رو، حوزه ها و دانشگاه هاي ما باید به کتاب خدا و نهج البلاغه و صحيفه سجاديه بیش از پیش توجه کنند و بها دهند.

 

دژهای عظيم
امروز که مکاتب انحرافي، ماهواره ها و هزاران پایگاه اینترنتی با فعّالیت خود در پی جمع آوری مرید هستند، قرآن، نهج البلاغه و صحيفه سجادیه مردم را در مقابل این جریان ها قرنطینه می کنند و مصونیت می بخشند. در روایت آمده است:

«ولاية علي بن ابي طالب حصني»[3]

ولایت علی بن ابی طالب حصار محکم من است.

و در حدیث قدسی منقول از امام رضا(ع) آمده است که خداوند می فرماید:

«كلمة لا اله الّا الله حصني و من دخل حصني أمن من عذابي، قال: بشـرطها و شروط ها و أنا من شروط ها»؛[4]

کلمه «لا اله الا الله» حصار من است و کسی که وارد این حصار شود از عذاب من در امان می ماند، امّا با شرط و شرایط آن، و من (امام علی بن موسی) از شرایط آن هستم.

بنابراین، با چنگ زدن به دامان قرآن و اهل بيت: می توان نجات یافت، همان گونه که پیامبر خدا(ص) فرمود:

«ما ان تمسكتم بهما لن تضلوا بعدی ابداً»[5]

که اگر به این دو چنگ بزنید هرگز پس از من گمراه نمی شوید!

این قرارگرفتن در حصار و نجات، تنها در پرتو تمسک توأمان به قرآن و ولايت امیرمؤمنان(ع) حاصل می گردد، تمسّکی واقعی و عملی وگرنه به صرف ادعای دوستی و محبت به آن حضرت، نتیجه کامل به دست نمی آید.

همچنین شيعه را با فرهنگ امیرمؤمنان(ع) مي توان ایمن نمود و در برابر خطرات، در حصار قرار داد. باید نهج البلاغه به میان مردم برده شود تا بسیاری از مشکلات برطرف شود و ارادت مردم به اهل بيت بیشتر گردد.

 

عظمت خطبه 86
خطبه هشتاد و ششم نهج البلاغه که براي توضيح و شرح انتخاب شده، به سبب نياز بسيار شديد خودم به معارف الهي، انساني و اخلاقي است. هنگامی که انسان در اين خطبه دقّت مي كند و کلمات و جملات آن را مي بيند، به اين نتیجه مي رسد که اين خطبه از مهم ترین خطبه هاي نهج البلاغه است و شايد بتوان گفت که از خطبه هاي کم نظير يا بي نظير اين کتاب سترگ است.

گرچه بيشتر کساني که با نهج البلاغه سر و کار دارند، خطبه متّقين را در زمينه معرفی ویژگی های متقیان بالاترين خطبه مي دانند، ولي هنگامی که انسان در مسائل اين خطبه دقیق مي شود، مشاهده می کند که با خطبه متّقين تفاوت اساسی و کیفی دارد.

 

بیان ويژگي های شيعه واقعي
وجود مبارک اميرمؤمنان(ع) در اين خطبه چهل ويژگي را براي اولیای الهي و به تعبير بعضي از بزرگان براي کسانی که دين، آنان را عارف کامل مي داند، بيان کرده که مصداق اتمِّ اين چهل ويژگي در خودِ آن حضرت و يازده فرزند معصوم او و کسانی یافت می شود که به نظر ائمه: شيعه واقعی محسوب می گردند. این ویژگی ها را شيخ صدوق در کتاب صفات الشيعه و علامه مجلسي در باب ايمان و کفر بحارالأنوار به طور مفصل آورده اند و ما در بحث های آینده به چند روايت از روايات اوصاف شيعه اشاره مي كنيم.

شيعه واقعي ـ البتّه به اندازه ظرفيت وجود شيعه ـ از مصاديق اوصافي است که در اين خطبه بيان شده؛ البته این اوصاف، داراي شدت و ضعف هستند. اين ويژگي ها در وجود مقدّس خود اميرمؤمنان(ع) و ائمه پس از ایشان، که ظرفيت بسیار گسترده ای دارند، در اوج است و در انسان های والای دیگر نیز تا جايي که ظرفیتشان اجازه دهد، جلوه گری می کند!

مبلّغ دینی اگر پیش از تبلیغ، عظمت آنچه را که مي خواهد بيان کند به ذهن مخاطب انتقال دهد و سپس مطلب را بيان نماید، وی با همه وجودش مطلب را فرا خواهد گرفت و در صفحه قلبش نقش خواهد بست.

مثلاً اگر آیه یا روایتی محور بحث مبلغی باشد، لازم است که وی ابتدا عظمت قرآن کريم و صاحب قرآن و يا عظمت امامي را که مي خواهد روایت را از او نقل کند به ذهن مخاطب انتقال دهد تا وی بداند که مبلغ چه گوهر ارزشمندی را در اختيارش مي گذارد و درنتیجه، ادب و احترام لازم را نسبت به آن آيه و روايت رعايت کند.

به همين سبب من نیز لازم مي دانم مقدّمه کوتاهي را در ضمن سه آيه و چند روايت درباره علم اميرمؤمنان(ع) بیان کنم تا روشن شود که سرچشمه و منشأ نهج البلاغه، چه شخصيت علمي والايي است.

 

علم اميرمؤمنان(ع) در قرآن
هنگامي که اوصاف تخت پادشاه سبأ براي سليمان(ع) بيان شد، آن حضرت به درباريانش فرمود:

﴿أَيُّكُمْ يَأْتِينِي بِعَرْشِها﴾[6]

کدام یک از شما تخت ملکه سبا را برایم می آورد؟

کشور سبأ در جنوب عربستان بود و سليمان در فلسطين حکومت و امارت داشت، بنابراین، فاصله میان فلسطين تا منطقه سبأ حدود دو هزار کيلومتر بود.

عفریتی از جنیان در پاسخ سلیمان نبی(ع) گفت:

﴿أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَنْ تَقُومَ مِنْ مَقامِكَ﴾؛[7]

من آن را پيش از آن كه از مسند خود برخيزي به نزدت مي آورم.

«عفريت» در اينجا به معني ديو خبيث نيست، بلکه به معني جن کاردان و بسیار تيزهوش است.

 

آن عفريت گفت: من تخت پادشاه سبأ را پيش از آن که از اين مسند و جايگاهت برخيزي مي آورم؛ يعني به محض اينکه حرکت كني، من تخت را در این مکان حاضر مي کنم.

 وی همچنین گفت: من نسبت به آوردن اين تخت قوي و امين هستم. قرآن مجيد به حاکمان درس مي دهد که در انتخاب افرادي که می خواهند کارگزار حکومت باشند، باید توان و امانتداری کاملاً لحاظ شود و باید کار را به دست انسان های ناتوان و غیرامین نسپرد؛ چرا که اگر کار را به چنین کسانی واگذار کنند یا کار به نتیجه نمی رسد و یا ناقص انجام مي شود و شخص غيرامين قطعاً در اموال ملّت و مملکت خيانت مي کند.

به طور حتم قدرتي که این جن داشته، قدرت ماورایی بالايي بوده است، چون اگر با قدرت مادي مي خواست تخت را بياورد، اولاً باید این فاصله بسیار زیاد را در مدت طولانی می پیمود و ثانیاً چگونه می توانست آن را از دست بارگاه نشينان آن کشور و جمع کثيري از نگهبانان آنجا برباید و بیاورد. بنابراین، این جن ـ که ادعای آوردن تخت را برای سليمان مطرح کرده ـ از توان بسيار بالایي برخوردار بوده و می خواسته که این کار را از راه غیرعادی انجام دهد.

 

دارنده شمّه اي از علم كتاب
فرد دیگری نیز در پاسخ به درخواست حضرت سلیمان(ع) مبنی بر آوردن تخت پادشاه سبأ، اعلام آمادگی نمود که قرآن مجید نام او را ذکر نکرده و فقط به ویژگی و قدرت فوق العاده او اشاره نموده است. او به سليمان می گوید که من می توانم پيش از آن كه پِلك ديده ات به هم بخورد آن تخت را برایت حاضر سازم:

﴿قالَ الَّذِي عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْكِتابِ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَنْ يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ﴾[8]

كسى كه دانشى از كتاب [لوح محفوظ] نزد او بود گفت: من آن را پيش از آنكه پلك ديده ات به هم بخورد نزد تو مى آورم.

قرآن مجید بیان می کند که ویژگی این شخص آن بوده که دارای بخشی از علم کتاب بوده است. در آیه فوق، بين کلمه «علم» و کلمه «کتاب»، «مِن» تبعيضيه قرار دارد و منظور از «کتاب» هم تورات نبوده است، چون آن گونه که قرآن مجيد بيان مي کند آیات تورات، مسائل مربوط به خلقت و نیز احکام و مسائل اخلاقی را دربرداشته و پرواضح است با علم به بخشی از این آیات ممکن نبود تخت پادشاه را انتقال داد، پس منظور از این کتاب چه کتابی بوده است؟

 

بايد احتمال داد کتابي که در این آيه شريفه مطرح است لوح محفوظ ـ ام الکتاب ـ یعنی کتاب محو و اثبات بوده که اگر کسي لياقت می یافته که از آن آگاه شود، دارای قدرت روحي و معنوي بسيار بالايي می شده و می توانسته ادعا کند که من پيش از آن که سلیمان چشم برهم زند تخت آن پادشاه را می آورم و البته تخت را نیز مطابق ادعایش حاضر نموده است. اگر علم به اين کتاب، علم به تورات بود باید گفت که ما مسلمانان علم به کتابی بالاتر از آن کتاب را داريم و تا حدّي نیز به آن عمل مي کنيم، امّا نمي توانيم حتی يک صفحه کاغذ را بوسیله آن جابجا کنیم و این نشان می دهد که منظور از کتاب مذکور، تورات نبوده است.

طبق بیان تفاسیر شخصی که علم به بخشي از کتاب، قدرت روحی بسیاری به او داده و او را به جايي رسانده که توانسته است قبل از چشم برهم زدن سلیمان، تخت را از مسافت دوهزار کيلومتری در بارگاه او حاضر کند «آصف بن برخیا» وصی حضرت سلیمان بوده است.

 

البته سليمان(ع) نیز هنگامی که تخت را حاضر می بیند می گوید:

﴿هذا مِنْ فَضْلِ رَبِّي﴾[9]

اين از فضل و احسان پروردگار من است.

تعبير «ربّي» اشاره به جنبه پروردگاری خداوند دارد، که توجّه تربيتي او به مخلوق و مملوکش، سبب شده تا آن فرد بتواند به چنین قدرتی دست یابد و قبل از يک چشم بر هم زدن، تخت پادشاه سبأ را نزد سلیمان نبی حاضر نماید.

 

دارنده همه علم کتاب
آنچه بیان شد قدرت فردی بود که به بخشی از کتاب، علم داشت، اما خداوند در سوره رعد از کسی سخن می گوید که به همه کتاب علم دارد و مقایسه این دو، دورنمایی از مقدار علم این شخص را که مطابق روایات ما اميرمؤمنان(ع) است مشخص می کند.

در سوره رعد آمده که کفّار مکّه به پیامبر مي گفتند: تو پیامبر و فرستاده خدا نيستي!

﴿يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلاً﴾[10]

كافران مي گويند: تو فرستاده خدا نيستي!

خداوند در پاسخ آنان به پیامبرش می فرماید: شما به کفّار مکه بگو که من براي نبوتم دو شاهد دارم:

﴿كَفى بِاللَّهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ﴾[11]

بگو: كافي است كه خداوند با قرآنِ حكيمانه اش، و كسي [چون اميرمؤمنان علي بن ابي طالب(ع)] كه همه دانش كتاب نزد اوست، بر صِدق رسالتم بين من و شما گواه باشند .

شاهد اول، خود پروردگار است. البته مشرکان با این که بت پرستی می کردند اما به وجود خدا اقرار داشتند:

﴿وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ﴾[12]

اگر از آنان بپرسي چه كسي آسمان ها و زمين را آفريده است؟ قطعاً مي گويند: خدا.

مشرکان، بت ها را نیز شفیع درگاه خدا می دانستند و می گفتند:

﴿هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِنْدَ اللَّهِ﴾[13]

اينان شفيعانِ ما نزد خدايند.

بنابراین، مشرکان في الجمله خدا را قبول داشتند که به پيامبر مي گفتند: تو فرستاده خدا نيستي، اما خداوند فرمود: به آنان بگو که من دو شاهد برای رسالتم از سوی خدا دارم و اولین شاهد من همان پروردگار عالم است:

﴿كَفى بِاللَّهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ﴾[14]

پس خدا ميان ما و شما از جهت شهادت كافى است.

نحوه شهادت دادن خدا نیز این گونه است که با قرآنش که تصدیق کننده حقایق کتب آسمانی پیشین است بر نبّوت پيامبر گرامی اسلام گواهي مي دهد:

«فجائهم بتصديق الذي بين يديه و النّور المقتدی  به ذلك القرآن»؛[15]

پس او با کتابی که تصدیق کننده حقایق کتاب آسمانی بود و نوری که باید از آن پیروی شود به جانب مردم آمد. آن نور قرآن است.

اميرمؤمنان(ع) مي فرمايد: مصدّق نبوت پيامبر، قرآن کريم است که دعوت به تحدّي و مبارزه کرد و دهان همه را بست. پس، شهادت خدا به نبوت پيامبر با قرآن و کتاب نازل شده اش می باشد.

اما شاهد دوم که همان آیه 43 سوره رعد بدان تصریح دارد کسی است که همه علم کتاب نزد اوست. مطابق روايات بسیاری آن وجود مبارک، اميرمؤمنان(ع) است که آن هنگام شايد هنوز عمر ايشان به 20 سال نرسيده بود.

اين نگاه خدا به علم اميرمؤمنان(ع) است که او را دارنده همه علم کتاب معرفی می کند؛ کتابی که دارنده اش از فضل ويژه پروردگار برخوردار بوده و در پرتو داشتن آن، دارای قدرت بسیار عظیمی در جهان هستی شده است. خداوند، بخشی از علم به این کتاب را به هریک از بندگان شايسته اش که خواسته، عنايت کرده و به شخصی چون اميرمؤمنان(ع) همه آن را افاضه نموده است.

 

علم اميرمؤمنان(ع) در روايات
در این بخش به دو روايت درباره علم امیرمؤمنان(ع) اشاره می شود که آن دو را اهل سنت نقل کرده اند.

روايت اوّل:
این روایت از ابن عباس است. ابن عباس در سن نوجوانی، افزون بر نوشتن آيات قرآن، آنچه را که از پيامبراکرم(ص) مي شنيده، می نوشته و دانش اندوزی می کرده است. وی پس از پيامبر اکرم نزد اميرمؤمنان(ع) شاگردي نموده و آنچه را تفاسير شيعه و سني از وی نقل مي کنند، محصول دوران شاگردي او در محضر اميرمؤمنان(ع) بوده است.

 ابن عباس در میان صحابه به عنوان دانشمند و حبر امّت شناخته شده بود. وی در پاسخ سؤالات بسیاری از افراد، جواب هاي جالبي مي داد. او در این روایت می فرماید:

«علم النبي(ص) من علم الله و علم علي(ع) من علم النبي»؛[16]

علم پیامبر(ص) از علم خداوند، و علم علی(ع) از علم پیامبر است.

علومی را پروردگار عالم به رسول خود افاضه کرده بود، اميرمؤمنان(ع) آن را از پيامبر اكرم(ص) دریافت نموده بود. به عبارت دیگر، رسول خدا به امر الهی دانش گسترده و بي نهایت خود را به اميرمؤمنان(ع) انتقال داده بود.

 

امروزه باور اين مسأله بسیار راحت تر از زمان گذشته شده است؛ چرا که به عنوان نمونه مادی و مثال امروزی، با اتصال یک منبع اطلاعاتی به منبع دیگر در رایانه، اطلاعات بسیار زیاد و بی شماری را می توان به دیگری منتقل کرد. این مثال از مسائل امروزی برای تقریب به ذهن است. یقیناً شخصيتي مانند رسول خدا(ص) اگر بخواهد به اذن الله می تواند همه معلومات خود را در يك لحظه در آيينه ای چون اميرمؤمنان(ع) منعکس نمايد.

ابن عباس در ادامه روایتش می گوید:

«و علمي من علم علي(ع) و ما علمي و علم الصحابة في علم علي الا كقطرة في سبعة ابحر»؛[17]

و من علمم را از علی (ع) گرفته ام و علم من و علم صحابه در کنار علم علي(ع)، چیزی نیست مگر به اندازه يك قطره در كنار هفت دريا.

منظور ابن عباس آن است که دانش او و دانش همه کسانی که با پيامبر اکرم(ص) مصاحبت داشتند، مانند سلمان که رسول خدا(ص) درباره اش فرمود:

«سلمان بحر لاينزف و كنز لاينفد»؛[18]

سلمان از دانش و بصيرت دريايي اسست که آب آن پایان نمی پذیرد (منتها ندارد) و گنجی است که تمام نمی گردد.

دانش همه این صحابه در مقایسه با علم علي، چیزی نیست مگر به اندازه قطره ای در كنار هفت دريا.

بنابراین، علم اميرمؤمنان(ع) پایان ندارد و هرگز کسی به عمق آن نمی رسد و البته اگر علم آن حضرت به هفت دریا تشبيه شده فقط براي نزديک کردن معنا به ذهن افراد بوده است وگرنه آب هفت دريا نیز محدود است.

از ادعای کسي که مي فرماید: «سلوني قبل اَن تفقدوني»[19] معلوم مي شود که از همه عوالم غيب و گذشته و آينده خبر داشته و آب هفت دريا هم در کنار علم او، قطره ای بيش نبوده است.

 

روايت دوم:
«عن أصبغ بن نباتة. قال: سمعت علی(ع) يقول: إن رسول الله(ص) علّمني الف باب، وكل باب منها يفتح الف باب، فذلک الف الف باب، حتی علمت ماكان ومايكون الي يوم القيامة»؛[20]

اصبغ بن نباته می گوید: از علی(ع) شنیدم که فرمود: پيامبر اکرم هزار رشته دانش به من ياد داد که از هر رشته اي هزار رشته ديگر بر من باز شد؛ یعنی يک ميليون رشته، تا جایی که به علم گذشته و آینده تا قیامت واقف شدم.

بنابراین، امام پس از اين دانشي که از پيامبر فراگرفت آگاه به «علم ماکان» (علم همه گذشته) شد. و براستی چه کسي جز آن که به منبع علم الهی متصل شود مي تواند علم آنچه را که در همه گذشته اتفاق افتاده است احصا کند!

امام(ع) همچنین اعلام نمود که نسبت به هرآنچه که در آینده نیز اتفاق خواهد افتاد «علم مایکون»، نیز آگاه شده ام. دليل صحت ادعای آن حضرت نیز خطبه هاي نهج البلاغه است. توضیح پیرامون ملاحم و فتن آينده و از جمله خبر از حمله مغول به بغداد که هفتصدسال پس از اميرمؤمنان(ع) صورت گرفت[21]، نشان مي دهد که «علم مايکون» نزد آن حضرت حاضر بوده است.

آن حضرت در ادامه می فرماید:

«وعلمت علم المنايا و البلايا و فصل الخطاب»؛[22]

علم منايا (علم مربوط به مرگ اشخاص و انقراض ملت ها) و علم بلايا (حوادث آينده) و نیز فصل الخطاب (يعني داوري به حق در مشکل ترين قضاوت ها) به من عنايت شده است.

 

علم توحید
آنچه مهم تر از «علم ماکان» و «مایکون» است علم «توحید» می باشد که اميرمؤمنان(ع) در آن علم نیز بی نظیر است. آن حضرت در خطبه اوّل نهج البلاغه که بيان توحيد است خدا را آن چنان که هست، معرّفي می نماید.

در قرآن مجيد آیاتی است که نظر تمام دانشمندان جهان را از زمان آدم تا قيامت، نسبت به پروردگار عالم، نظر کامل نمي داند، چون در اين آيات مي فرمايد:

﴿سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ إِلاَّ عِبادَاللَّهِ الْمُخْلَصِينَ﴾[23]

خدا از آنچه او را به آن توصيف مى كنند منزّه است. مگر بندگان خالص شده خدا [كه او را به آنچه توصيف مى كنند شايسته مقام قدس اوست].

می فرماید که فقط بندگان مخلَص من مي توانند در توصیف من سخن بگويند و مرا آنچنان که هستم توصیف کنند. به همین جهت، ما توحيدِ خالص و صحیح را تنها از قرآن مجيد و پيامبر(ص) و اميرمؤمنان(ع) و اهل بيت: مي توانيم اخذ کنیم و اگر توحيد از جاي ديگر گرفته شود، يا ناقص است و يا حرف هاي باطل در آن راه یافته و فقط نام توحيد را بر آن نهاده اند.

بنابراین، معرفی خداوند از زبان اميرمؤمنان(ع) در نهج البلاغه از مهم ترین علوم آن حضرت است که نمایی از علم ایشان را به نمایش گذاشته است و البته انسان ها هم به گوشه اي از علم وافر و بي نهايت آن حضرت راه یافته اند.

باید به این نکته نیز توجه داشت که هنگامی که آن حضرت می فرماید: «سلوني قبل اَن تفقدونی» (از من از گذشته و آينده بپرسید پیش از آن که مرا از دست بدهید) معلوم مي شود که آن حضرت وصل به علم حق است، نه شريک در علم حق. يعني اميرمؤمنان چشمه اي است که سرچشمه دانش آن حضرت «علم الله» می باشد و آن حضرت به افاضه الهی بدان ها دست یافته است.

 

------------------------------------------------------------------

[1]. نهج البلاغه: خطبه 157.

[2]. همان.

[3]. الأمالي، شيخ صدوق: 235.

[4]. مواهب الرحمان في تفسير القرآن: 2/301.

[5]. الكافي: 2/414، حدیث 1؛ وسائل الشيعه: 27/33، باب 5، حديث 33144.

[6]. نمل (27): 38.

[7]. همان.

[8]. نمل (27):40.

[9]. نمل (27):40.

[10]. رعد (13): 43.

[11]. همان.

[12]. لقمان (31): 25.

[13]. يونس (10): 18.

[14]. يونس (10): 29.

[15]. نهج البلاغه: خطبه 157.

[16]. ينابيع المودة: 1/215، حديث 25.

[17]. همان.

[18]. الإختصاص: 341؛ بحارالأنوار: 22/348، باب 10، حديث 64.

[19]. كشف الغمة: 1/116؛ كشف اليقين: 56؛ از من بپرسید پیش از آن که مرا از دست بدهید.

[20]. ينابيع المودة: 1/231.

[21]. نهج البلاغه: خطبه 128.

[22]. ينابيع المودة: 1/231.

[23]. صافات (37): 159-160.

 

برگرفته شده از کتاب اوصاف اولیای الهی نوشته استاد حسین انصاریان


منبع : پایگاه عرفان
مطالب مرتبط
      چهل ویژگی مؤمنان  
  • استاد حسین انصاریان
  • عظمت نهج‌البلاغه
  • نهج‌البلاغه
  • نهج‌البلاغه با ترجمه استاد حسین انصاریان
  • اوصاف اولیای الهی
  • علم اميرمؤمنان(ع)
  • علم اميرمؤمنان(ع) در قرآن
  • اميرمؤمنان(ع)
  •   807
    تعداد بازدید
      0
    تعداد نظرات
      0
    امتیاز کاربران
    امتیاز شما به این مطلب ؟

    آخرین مطالب

          عمل نیک، هدف آفرینش
          راز عدم ازدواج حضرت معصومه (س)
          ویژگی‌‏های حضرت معصومه (س)
          عظمت حضرت فاطمه معصومه (س)
          پژوهشى در زيارتنامه فاطمه معصومه(س)
          سبک زندگی اسلامی در آموزه های امام حسن عسکری(ع)
          گوشه‌ای از تلاش علمی امام حسن عسکری (ع)
          سفارش امام حسن عسکری (ع) به شیعیان
          متن زیارتنامه سیدالشهدا ( زیارت وارث) با ترجمه استاد ...
          تکرار مباهله توسط امام حسن عسکری(ع)

    بیشترین بازدید این مجموعه

          سیره امام علی (ع)
          مال حلال و حرام در قرآن و روايات‏
          نظر امام رضا(ع) درباره ازدواج موقت متأهل‌ها
          روایتی از امام صادق(ع) درباره تهمت
          راه‌هاى ايمنى از شيطان‏
          درمان غم و اندوه
          اسم اعظمی که خضر نبی به علی(ع) آموخت
          یک آیه و این همه معجزه !!
          شاه کلید آیت الله نخودکی برای یک جوان!
          حاجت خود را جز نزد سه نفر نگو!

     
    نظرات کاربر

    پر بازدید ترین مطالب سال

    حاجت خود را جز نزد سه نفر نگو!

    حکایت خدمت به پدر و مادر

    فلسفه نماز چیست و ما چرا نماز می خوانیم؟ (پاسخ ...

    سِرِّ نديدن مرده خود در خواب‏

    داستانى عجيب از برزخ مردگان‏

    چگونه بفهميم كه خداوند ما را دوست دارد و از ...

    یک آیه و این همه معجزه !!

    رضايت و خشنودي خدا در چیست و چگونه خداوند از ...

    چرا باید حجاب داشته باشیم؟

    شاه کلید آیت الله نخودکی برای یک جوان!

    پر بازدید ترین مطالب ماه

    عفو و گذشت پيامبر از دختر حاتم‏

    راز عدم ازدواج حضرت معصومه (س)

    دامادی که شب عروسی غذایش را بخشید!

    محیط برزخ چگونه است؟ چرا قبل از بهشت و جهنم ...

    سفارش امام حسن عسکری (ع) به شیعیان

    سرانجام كسي كه نماز نخواند چه مي شود و مجازات ...

    همزمان با آیین رونمایی از ترجمه اصول کافی؛ ...

    آيا فكر گناه كردن هم گناه محسوب مي گردد، عواقب ...

    اسم اعظمی که خضر نبی به علی(ع) آموخت

    طلبه ای که به لوستر های حرم امیر المومنین ...

    پر بازدید ترین مطالب روز

    در مراسم رونمایی از ترجمه اصول کافی به قلم ...

    براي رسيدن به مقام طي الارض راه حل چيست؟

    از فاطمه ای که معصومه بود

    درمان غم و اندوه

    ویژگی‌‏های حضرت معصومه (س)

    آدرس نمایندگی های مرکز نشر دارالعرفان اعلام شد

    خاطره استاد انصاریان با قطب گنابادی هنگام ...

    مرگ و عالم آخرت

    عظمت حضرت فاطمه معصومه (س)

    فرق كلّي حيوان با انسان در چیست ؟