فارسی
سه شنبه 28 خرداد 1398 - الثلاثاء 14 شوال 1440
  3487
  0
  5
(1 نفر )

زن شايسته برای شوهر

زن شايسته برای شوهر

 تفسير آيه 34- 35 سوره النساء

 الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ فَالصَّالِحاتُ قانِتاتٌ حافِظاتٌ لِلْغَيْبِ بِما حَفِظَ اللَّهُ وَ اللَّاتِي تَخافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَ اهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضاجِعِ وَ اضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيًّا كَبِيراً.

وَ إِنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنِهِما فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها إِنْ يُرِيدا إِصْلاحاً يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُما إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً خَبِيراً.

مردان كارگزاران و تدبير كنندگان زندگى زنان هستند اين كارگزارى بخاطر اين است كه خدا مردان را [از جهت توان جسمى و بدنى و تحمل مشكلات و قدرت تصميم گيرى صحيح و بدون احساسات زدوگذر] بر زنان برترى داده و به سبب اين كه مردان از اموالشان هزينه زندگى زنان را به عنوان نفقه واجب مى پردازند، پس زنان صالحه درست كار با رعايت قوانين شرعى و مقررات حق فرمانبردار و مطيع شوهراند، و در برابر حقوقى كه خدا به نفع آنان بر عهده شوهرانشان نهاده است در غياب شوهر حقوق و اموال و اسرار شوهران را حفظ مى كنند.

 

و زنانى كه از سركشى و نافرمانى آنان بيم داريد در مرحله اول پندشان دهيد و با نصيحت به فرمان بردن از خود بازشان گردانيد، و اگر نشد از آنان در خوابگاه دورى كنيد و راه قهر و قطع رابطه حكيمانه در پيش گيريد، و اگر اثر نبخشيد [به گونه اى كه سبب آزار بدنى آنان نشود، و كار به ديه نرسد] آنان را مورد تنبيه قرار دهيد، نهايتاً اگر به فرمان بردن از شما بازگشتند هيچ راهى براى آزار دادن آنان مجوئيد، به يقين خداوند بلند مرتبه بزرگ است.

 

و شما اى حاكمان شرع و عقلا و بزرگان خانواده، اگر از ناسازگارى و جدائى ميان زن و شوهر بيم داشتيد، پس قاضى و داورى از خانواده مرد، و داورى از خانواده زن براى رفع اختلاف برانگيزيد كه اگر هر دو داور به حقيقت قصد اصلاح ميان زن و شوهر را داشته باشند خداوند ميان آنان توافق و سازگارى ايجاد مى كند تا به صلاح زن و شوهر قضاوت نمايند يقيناً خدا همواره به نيات و اعمال شما دانا و آگاه است.

 

شرح و توضيح

دو آيه شريفه متضمن مسائل بسيار مهم براى تحكيم و استوارى ميان زن و شوهر، و راه گشا براى حل مشكلات و اختلافات آنان، و تشكيل دادگاه خانواده در چهارچوب خانه و بيرون از دادگاه هاى عريض و طويل دولتى است، دادگاهى كه زن و شوهر را در فضاى پاك خانه آشتى مى دهد و از اين كه با رفت و آمدهاى طولانى در دادگاه هاى دولتى، عمر آنان را هدر دهد، و دچار عوارض گوناگون و گاهى فسادانگيز كند امنيت مى دهد، و هر چه زودتر آنان را به حقوق خودشان مى رساند، و از به وجود آمدن آتش كينه و حقد و غضب و دشمنى جلوگيرى مى كند.

 

1- از طريق علم و تجربه و مشاهدات حسى و راه هاى ديگر اين حقيقت روشن و مسلم است كه نوع مردان از نظر توان جسمى و قدرت تصميم گيرى غير عجولانه و بدور از عواطف و احساسات آنى و زودگذر، و گاهى از نظر كسب و تجارت و به دست آوردن مال و ثروت و مهم تر از همه از جهت مديريت بر زنان برترى دارند، و بر آنان مقدم هستند، لذا زنى كه شوهر مى كند انصاف نيست كه با وجود برترى ظاهرى مرد مديريت عرصه خانه و خانواده را بر عهده بگيرد و زير بار مسئوليت هاى سنگين و فشار حوادث و پيش آمدها برود، طبع مسأله اقتضا دارد كه زن با حفظ شخصيت و كرامتش بر اساس خواست حكيمانه حق و مقتضاى وضع مرد، مديريت و كارگزارى مرد را نسبت به خود و فرزندان و خيمه زندگى بپذيرد و با تسليم به خواسته خداوند، عرصه آرام و به دور از جنجال و عوارض روزمره را براى خود فراهم آورد.

 

يقيناًاگر زن بخواهد نسبت به شوهرش حالت حاكميت و سلطنت بگيرد، و بى در و پيكر و همسرش فرمان براند، و هر خواسته غلط و نابابى را بر او تحميل كند، و بيرون از قواعد شرعى و عقلى و عرفى با او زندگى كند، طبع مرد را نسبت به خود رم مى دهد، و وى را دچار آزردگى خاطر مى كند، و محبت و عشق و علاقه اش را به زن لطمه زده و سست مى كند، و آرامش او را سلب مى نمايد و نهايتاً كار به اختلاف ونزاع مى كشد و دردسر ايجاد كرده، گاهى مشكل را به جائى كه قابل حل نخواهد بود مى رساند، و خداى ناخواسته پاى طلاق را كه مبغوض ترين حلال است به ميان مى كشد و نظام خانواده را ويران مى سازد، و زن را به بى شوهرى و شوهر را به تنها شدن از همسر سوق مى دهد و اگر داراى فرزند يا فرزندانى باشند، فرزندان را دچار افسردگى و سرانجام گرفتار سردرگمى و فشار عصبى و تيرهبختى مى كند!!

 

زن اگر نسبت به مديريت درست و صحيح مرد كه وظيفه اسلامى و انسانى مرد است تن دهد، و از شوهر در امور عرفى مثبت و مسائل اسلامى و اخلاقى اطاعت كند، و حقوق مرد را رعايت نمايد چنان كه بر مرد هم واجب است حقوق زن را مراعات كند، و از تدبير عاقلانه مرد و كارگردانى صحيح او بهره ببرد، سبب يك زندگى پاك و آرام و پر از امنيت و ارزش خواهد شد، و كمك بسيار مهمى براى مرد در جهت فعاليت او در بيرون خانه است، تا بتواند به كسب و كارش براى اداره معيشت خانه و خانواده با خيال راحت ادامه دهد.

رفتار زن به اين صورت قطعاً رفتارى عبادت گونه است، و چنين رفتارى موجب كسب پاداش و ثواب اخروى خواهد بود، و چنين روش و برخوردى قطعاً رضايت حق را به سوى زن جلب خواهد كرد.

 

موضع گرفتن زن در برابر مديريت و كارگردانى صحيح مرد علاوه بر اين كه امر ناپسند و خلاف خواسته حق است: الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ موجب آزردگى خاطر مرد و رنج باطنى او و اذيت و آزار كشيدن وى از ناهنجارى زن، و احساس هجوم به شخصيت و كرامت اوست.

زن مايه آرامش مرد آفريده شده، اگر مايه به هم زدن اين آرامش گردد، بر خلاف طبيعت خلقت خود حركت كرده و چنانچه سبب ويرانى بناى خانواده گردد از عذاب دنيا و آخرت ايمن نخواهد بود.

زن مرد آزار از رحمت حق دور، و در گردونه خشم خدا، و به هر صورت ظالم و ستمگر محسوب مى شود، و قيامت سختى را براى خود رقم مى زند.

 

از رسول خدا روايت شده است:

«لا تؤذى امرءة زوجها فى الدنيا الا قالت زوجه من الحور العين لاتؤذيه قاتلك الله فانما هو عندك دخيل يوشك ان يفارقك الينا:» «1»

هر زنى كه همسرش را در دنيا آزار دهد، همسر بهشتى اش، در ملكوت عالم مى گويد، او را ميازار، خداوند تو را از ميان بردارد، او با اين آزار تو نزد تو مانند يك بيگانه است، نزديك است كه از تو جدا شود و به همسرى من درآيد. و نيز آن حضرت به عايشه فرمود:

«ايما امرءة توذى زوجها بلسانها الاجعل الله لسانها يوم القيامة سبعين ذراعا ثم عقد خلف عنقها ....» «2»

هر زنى كه همسرش را با درشت گوئى، و هجوم به شخصيت او، و پشت هم اندازى آزار دهد، خداوند زبانش را در قيامت هفتاد زراع قرار مى دهد، سپس به گردنش مى بندد!!

 

و در برابر چنين زنانى نسبت به زنان صالحه و آنان كه دنبال رضايت شوهر هستند فرمود:

«ايما امرءة ماتت و زوجها عنها راضى دخلت الجنة:» «3»

هر زنى كه بميرد، در حالى كه همسرش از او بخاطر رفتار درست و صحيح اش، و كردار انسانى و اخلاقى اش خوشنود و راضى باشد وارد بهشت مى شود.

 

قابل توجه زنان آزاردهنده به همسر

نافرمانى زن از خواسته هاى به حق شوهر، و ناامن كنند خانه براى همسر، و تن ندادن به كارگزارى و تدبير مرد، و تلخى ايجاد كردن در محيط خانه، و آزار دادن به شوهر با عمل و رفتار و با زبان، و اصرار برخواسته هاى نابجا و خارج از قدرت و توان مرد همه و همه بدون شك جنبه معصيت و گناه دارد، گناه و معصيتى كه خشم خدا و عذاب قيامت را در پى خواهد داشت، و قطعاً عاقلانه نيست كه زنى با آزار دادن به شوهر و سرپيچى از او در ا مور حق، خود را مستحق عذابى كند كه براى هيچ صاحب حياتى قابل تحمل نيست.

 

لازم مى دانم به چند روايت كه درونمائى از عذاب قيامت را بيان مى كند اشاره كنم.

از ابوبصير مردى كه مورد وثوق و اطمينان حضرت صادق (ع) بوده به سند صحيح روايت شده كه مى گويد به محضر حضرت صادق مشرف شدم و گفتم: اى فرزند پيامبر خدا مرا با بيان كردن عذاب الهى بيم ده كه دلم به شدت دچار قساوت شده است.

فرمود: اى ابومحمد براى زندگى دور و درازى كه زندگى آخرت است آماده باش، زندگى و حياتى كه نهايت و بن بست ندارد، به راستى نسبت به حيات آخرت انديشه كن، و براى آن توشه مناسب فراهم نما.

به راستى كه امين وحى روزى به محضر رسول خدا آمد در حالى كه قيافه اى در هم داشت و آثار اندوه در چهره اش آشكار بود، در حالى كه پيش از آن هرگاه به نزد پيامبر مى آمد خندان و خوشحال مى آمد.

 

رسول خدا فرمود: اى جبرئيل چرا امروز خشمگين و اندوهناك آمده اى؟ عرضه داشت امروز دم هائى را كه بر آتش دوزخ مى دميدند متوقف كردند، پيامبر پرسيد دم هاى آتش دوزخ چيست، پاسخ داد اى رسول الهى خداوند فرمان داد كه هزار سال بر آتش جهنم دميدند تا سپيد شد، پس هزار سال ديگر دميدند تا سرخ شد، آنگاه هزار سال ديگر دميدند تا سياه شد، اكنون سياه و ظلمانى است، اگر قطره اى از ضريع كه عرق بدن زنان زناكار اهل جهنم است و در ديگ هاى دوزخ جوشانده مى شود و به عوض آب به جهنميان مى خورانند، در آب هاى اهل دنيا بريزند بناچار همه اهل دنيا از گندش بميرند، و اگر يك حلقه از زنجيرى كه هفتاد زراع است و بر گردن اهل دوزخ مى گذارند بر دنيا بگذارند از حرارت آن تمام دنيا بگدازند، و اگر پيراهنى از پيراهن هاى اهل آتش را در ميان زمين و آسمان بياويزند اهل دنيا از بوى بد آن هلاك شوند!!

 

چون امين وحى اين مسائل را بيان فرمود حضرت رسول و جبرئيل به شدت متأثر شدند، خداوند مهربان فرشته اى به سوى ايشان فرستاد كه: پروردگار به شما سلام مى رساند و اعلام مى كند كه من شما را از اين كه دچار عذاب شويد ايمن نمودم، بعد از آن هر وقت جبرئيل خدمت آن حضرت آمد متبسم و خندان بود.

آنگاه حضرت صادق (ع) فرمود كه: در آن روز اهل آتش به عظمت دوزخ و عذاب خداوند پى مى برند، و اهل بهشت عظمت بهشت و نعيم آن را آگاه مى شوند، و چون دوزخيان وارد دوزخ شوند، هفتاد سال مى كوشند تا خود را به بالاى جهنم مى رسانند، چون برسند فرشتگان عذاب با گرزهاى آهن به سر آنان مى كوبند تا به قعر جهنم درافتند، در ميان دوزخ پوست بدن آنان را تغيير مى دهند و پوست تازه بر آنان مى پوشانند كه عذاب بيشترى را بچشند.

 

سپس حضرت صادق (ع) به ابوبصير فرمود: آنچه گفتم براى تو بس است؟ عرضه داشتم آرى براى من كافى است. «4» از اميرمؤمنان (ع) روايت شده: براى اهل معصيت ميان آتش راه هاى باريك زده اند، و پاهايشان را در زنجير كرده اند، و دست هاى آنان را به گردنشان غل نموده اند، و بر بدنهايشان از مس گداخته پيراهن پوشانيده اند، و جبه ها از آتش براى آنان بريده اند، و در ميان عذابى گرفتارند كه حرارتش به نهايت رسيده، و درهاى جهنم را به روى ايشان بسته اند، و هرگز آن درها را نمى گشايند و ابداً نسيمى وارد آن نمى شود، و غمى از آنان بر طرف نمى گردد.

 

عذابشان پيوسته شديد است، و عقابشان هميشه تازه است، نه خانه ايشان فانى مى گردد، و نه عمرشان به سر مى آيد، به مالك التماس و استغاثه مى كنند كه از پروردگارت بخواه به عمر ما خاتمه دهد و ما را بميراند، و او در پاسخ گويد: هميشه در اين عذاب خواهيد بود. «5» به سند معتبر از حضرت صادق (ع) روايت شده است: در جهنم چاهى است كه اهل جهنم از آن به خدا پناه مى برند و آن چاه محلّ عذاب هر متكبر جبار و معاند و هر شيطان متمرد، و هر متكبرى است كه به روز قيامت ايمان نداشته باشد، و جاى هر كسى است كه با اهل بيت از در عداوت و دشمنى برآيد.

 

و فرمود: آن كه در دوزخ عذابش از ديگران سبك تر است كسى است كه در درياى آتش باشد، و دو نعل از آتش بر پايش قرار دارد، و بند كفشش آتشى است كه از شدت حرارت آن مغز سرش چون آب ديگ در جوش و غليان قرار دارد، و گمان كند كه عذابش از همه اهل دوزخ بدتر است در حالى كه عذاب او از همه آسان تر مى باشد. «6» 2- آيا تأمين هزينه هاى زندگى از سوى مردان كه اين تأمين اغلب با مشقت و زحمت صورت مى گيرد، و گاهى براى آنان طاقت فرساست، و مسئله اى است كه از طرف خداوند بر آنان به عنوان نفقه واجب و لازم شرعى مقرر شده است، مايه تشريع حق كارگزارى و مديريت و سرپرستى صحيح آنان بر همسرانشان نبايد باشد؟ البته پاسخ فطرى و عقلى هر منصفى مثبت است، قطعاً اين معنا درست نيست كه مردان با كمال رغبت و به عنوان فريضه الهى از عرق جبين و كدّ يمين زندگى زن را در حد لازم اداره كنند آنگاه همه مهار زندگى و طرح و نقشه آن و مديريت و كارگزارى با سلب اختيارات مرد به دست آنان باشد.

 

3- زنانى كه در آيه ى شريفه از آنان به عنوان صالحات ياد شده در حقيقت زنانى هستند كه به ايمان به خدا و روز قيامت آراسته اند، و تسليم خواسته هاى پروردگارند، و در برابر شوهر نرم خو، بردبار، زن زندگى و رعايتكننده حقوق همسر هستند، و اين حالات و ارزش ها كه عناصر شخصيتى آنان را ساخته سبب شده قانتات يعنى مطيعان همسران باشند، و با اطاعتشان در برنامه هاى حق و امور مثبت، و كارهاى پسنديده براى همسران توليد آرامش كنند، و رضايت آنان را جلب نمايند، و نگذارند تلخى وارد زندگى گردد، و مردانشان از طرف آنان به اندوه و غصه و فشار عصبى دچار شوند، و چنين زنانى حافظات للغيب هستند، يعنى در غياب شوهران به حفظ حقوق آنان، حقوقى كه از مردان از جانب خدا به عهده آنان است و نيز حفظ اسرار شوهران پاى بندند، و در اين زمينه نمى گذارند حقى پايمال گردد، يا سرّى فاش شود، آنان زنانى هستند كه خود را در غيبت طولانى شوهران حفظ مى كنند، و از خيانت به بستر شوهر با قدرت ايمان و تقوا اجتناب مى نمايند، و از اموال شوهران به شدت مراقبت كرده، نمى گذارند هزينه غير ضرورى بر مرد تحميل شود.

 

دقيقاً سلامت عرصه زندگى و نظام خانواده، و برپائى صحيح امور حيات، مرهون مديريت درست مرد، و تأمين مخارج و معيشت زن و فرزند از سوى او، و اطاعت و حفظ حقوق شوهر از جانب زن است.

اگر به اين حقايق و سفارشات حضرت حق به زن و شوهر عمل شود از نزاع و كشمكش جلوگيرى مى شود و پاى خطرناك اختلاف به ميان نمى آيد، و سلامت خانواده تهديد نمى شود، و زندگى به صورتى كه خدا مى خواهد تداوم مى يابد.

 

4- زنى كه به عللى غير شرعى، و با اقامه كردن مسائلى غير منطقى، و بر اساس غلبه احساسات بى ريشه، و نهايتاً بخاطر تكبر در برابر حق، حقوق واجبه و حقه شوهر را رعايت نكند و از اطاعت او در امور لازم سرپيچى نمايد، و خانه و زندگى را به آشوب بكشد، و امنيت و آرامش را به هم بزند از نظر قرآن ناشزه محسوب مى شود، ناشزه در لغت به معناى سركشى و سرپيچى است، كارى كه پسند خدا و عقل نمى باشد، و موجب تضييع حقوق شوهر است.

خداوند براى خاموش كردن شعله ى نشوز پيشنهاد به شوهر داده، كه بايد به ترتيبى كه قرآن مجيد نظم داده به كار گرفته شود، و شوهر بايد دقت كند كه به همان ترتيب قرآن عمل نمايد:

1- موعظه و نصيحت.

2- دورى از همخوابگى.

3- تنبيه بدنى.

 

مردانى به اين حقيقت بايد توجه داشته باشند كه آشكار شدن نشانه هاى نشوز، مجوز براى به اجرا گذاردن سه مسئله بيان شده در آيه شريفه است، اما اگر هيچ نشانه اى بر نشوز وجود نداشته باشد، مرد مطلقاً حق آزدن همسر خود را كه همسرى شايسته و قانت و حافظ حقوق است ندارد، و اگر بى علت شرعى و منطقى به آزار زن دست يازد مرتكب ستم شده، و آلوده به معصيت و گناه گشته، و خود را در معرض خشم حق قرار داده است.

 

1- نصيحت با زبانى نرم، و همراه با كلماتى زيبا، و با هزينه كردن عاطفه و محبت به هنگام موعظه و بيم دادن به زن از عاقبت سوء نشوز، ممكن است در روحيه زن اثر بگذارد، و او را از مدار زشت نشوز خارج كند، و به گردونه اطاعت از شوهر بازگرداند، و آرامش روحى و امنيت خاطر براى مرد فراهم گردد، البته در اين زمينه اميد به اصلاح مجوز موعظه و نصيحت يا ترك هم خوابگى و تنبيه بدنى است.

اگر زن ثابت كند كه نمى خواهد با شوهر ادامه زندگى دهد، و مصّر به جدائى است، و در گردونه لج بازى و كينه توزى قرار گرفته، بايد مرد از نصيحت و ترك هم خوابگى و تنبيه بدنى چشم بپوشد، و خود را بيهوده معطّل بازگرداندن زن به زندگى نكند، و خود را در معرض ستم او قرار ندهد.

 

2- ترك هم خوابگى نسبت به زنى كه علاقه مند به ادامه زندگى است، و شوهر خود را دوست دارد، تدبيرى است كه به عاطفه و احساس زن زخم مى زند، و ممكن است تحمل نكند، و از شوهر عذرخواهى كرده از نشوز و عدم اطاعت از همسرش دست بردارد، و به آغوش زندگى آرام بازگردد، و خواسته هاى به حق شوهر را تأمين نمايد.

 

3- در سطور گذشته بنابر روايات خاطرنشان شد كه زنان اصالتاً امانات الهى و مايه سعادت و خوشبختى و عامل خداوند كنار همسر و ريشه آرامش دل ها و نسل هاى پاك، و بستر ملكوتى براى به وجود آمدن فرزندان صالح و شايسته هستند.

آيا چنين عناصر با ارزش را آزادانه و بدون شرايط لازم، و خارج از حدود مقررات الهى مى توان تنبيه كرد، آيا كبود كردن و مجروح ساختن اندام آنان ظلم و ستم نيست، آيا اسلام شكستن دل هاى رئوف و نازك اين فرشتگان زمينى را تجويز مى كند؟!

بيائيد جمله ى وَ اضْرِبُوهُنَ را در آيه ى شريفه با روايات وارده از پيامبر و اهل بيت كه معلمان قرآن و آگاهان به مفاهيم كتاب خدا، و عالمان به حدود مسائل هستند نگاه كنيم، من با ذكر يك مقدمه به تحليل وَ اضْرِبُوهُنَ مى پردازم.

 

اما تنبيه زنان بالذات، و زدن آنان با تجويز غضب و خشم و عصبانيتى كه به مرد به خاطر بى گذشتى و كمگذشتى دست مى دهد امرى حرام و ظلمى فاحش، و عملى ضد انسانى است.

از رسول خدا روايت مى كنند كه با زدن زنان به شدت مخالف بوده:

«انه نهى عن ضرب النساء من غير واجب:» «7»

آن حضرت از زدن زنان مگر آنجا كه چاره اى از آن نباشد، آن هم زدنى كه كمترين زيانى به زن وارد نكند، نهى اكيد فرموده است.

 

و نيز از آن حضرت روايت شده:

«ايضرب احدكم المرءة ثم يظل معانقها:» «8»

آيا كسى كه از شما همسرش را مى زند، سپس او را در آغوش مى گيرد؟

رسول الهى با كمال تعجب اين پرسش را مطرح مى سازد كه چه اندازه بى شرمى و بى حيائى است كه كسى همسرش را بزند و سپس با او آميزش نمايد، اين برخورد در حقيقت مصداق كوسه و ريش پهن است!!

اميرمؤمنان مى فرمايد:

«العاقل يتعظ بالادب و البهائم لا تتعظ الا بالضرب:» «9»

روش تربيتى انسان ها بايد مؤدبانه و همراه با آداب اخلاقى و رفتار شرعى و انسانى باشد، ولى روش تربيتى و آرام كردن حيوانات از طريق زدن ميسر است آن هم زدنى كه جنبه ى ظلم به حيوان نداشته باشد، مردانى كه به كمترين بهانه اى كه ابداً مجوز زدن نيست زنان را به باد كتك و مشت و لگد مى گيرند، آيا آنان را جزء انسان ها و عاقلان نمى دانند؟!

 

از رسول خدا روايتى مهم به اين مضمون رسيده است:

«انى اتعجب ممن يضرب امرءته و هو بالضرب اولى، لا تضربوا نسائكم بالخشب فانه فيه القصاص ولكن اضربوهن بالجوع و العرى حتى تريحوا فى الدنيا و الآخرة:» «10»

در شگفتم از شوهرى كه همسرش را مى زند، در حالى كه خود او به كتك خوردن سزاوارتر است.

هان اى مسلمانان زنانتان را با چوب مزنيد كه موجب قصاص است، چنانچه در زدن آنان در آخرين مرحله ى لازم مجبور شويد، با سخت گيرى در غذا و لباس آنان را از نشوز مانع شويد، اين روش به سود شما در دنيا و آخرت است.

 

شخصى از رسول الهى از حقوق زنان پرسيد، حضرت فرمود:

«ان لا يضرب وجهها و لا يقبحّها:» «11»

به رويش نزدند و با او با ترش روئى برخورد نكند.

رسول خدا فرمود:

«الا اخبركم بشر رجالكم؟ فقلنا بلى فقال ... الضارب اهله و عبده:» «12»

شما را به بدترين مردانتان خبر دهم؟ گفتيم آرى فرمود: آن كه همسر و كارگرش را بزند.

 

با توجه به اين روايات مردان مجاز نيستند هر زنى را بزنند، تا جائى كه موعظه اثر مى بخشد بايد موعظه كنند، و در صورتى كه موعظه نقشش را ايفا نكند بايد از طريق ضربه به عواطف و احساسات كه همان دورى از بستر اوست وارد شد، و بعد از آن چنانچه جاى گذشت باشد بايد از او گذشت كرد و راه عفو و بخشش را در پيش گرفت، اما اگر زمينه شرعى براى زدن باشد اولًا چه زنى را بايد زد، و ثانياً چگونه و به چه كيفيت بايد زد؟

 

گروهى از زنان هستند كه براى حقوق شوهر، و چهارچوب خانه احترام قايل نيستند، و در تأمين نيازهاى عاطفى و جنسى همسر كوتاهى مى كنند، و اصرار و پافشارى دارند كه بدون اجازه ى شوهر از خانه خارج شوند و به هر مجلسى اعم از عروسى و عزا و مجالس عيش و نوش زنانه بروند، كمبود اخلاقى و عاطفى دارند، و به صفا و محبت و صميميت عرصه ى خانه لطمه مى زنند و با دخالت هاى نابجاى خود، و خواسته هاى نامعقولشان شوهران خود را زير فشار عصبى قرار مى دهند، اين گروه از زنان اگر با تنبيه آن هم برابر با مقررات شرعى و توضيحاتى كه از پيامبر و اهل بيت براى روشن شدن جمله وَ اضْرِبُوهُنَ رسيده، به چهارچوب رعايت حقوق شوهر، و اطاعت از خواسته هاى منطقى او برگردند، بايد تنبيه شوند.

 

درباره ى چنين زنانى كه ضد صالحات و قانتات حافظات للغيب عمل مى كنند و روشى بسيار متفاوت با آنان دارند پيامبر مى فرمايد:

«شر الاشياء المرءة السوء:» «13»

بدترين چيزها زن ناسازگار است.

و از حضرت صادق (ع) روايت شده:

«اغلب الاعداء للمؤمن زوجة السوء»

پرزورترين دشمنان براى مؤمن همسر ناسازگار است.

 

در نگاه قرآن و حديث و فقه اهل بيت، به اينگونه زنان ناشزه مى گويند، كه ريشه ى آن از غرور و خود برتربينى آنان سرچشمه مى گيرد و نهايتاً اين گروه استثنائى كه در ميان زنان با ايمان تعدادشان كم است از شوهران خود پيروى نمى كنند، و زندگى را بر مردانشان تلخ و ناگوار مى سازند، و برخى از آنان دچار اختلال روانى نيز هستند، و هميشه دوست دارند قانون شكنى كنند و بر شوهران خود سلطه داشته باشند و از اين روش غير اخلاقى خود هم متأسفانه لذت مى برند، و در اين زمينه به زنان آرام، متواضع، مطيع شوهر فخرفروشى هم مى نمايند!

 

اسلام راه بيدار كردن اين زنان، و بازگشتشان را به زندگى سالم و درست را در اين سه موضوع مى داند: نصيحت، دورى كردن از بستر، زدن چه راه و روش منطقى و درستى، خداوند مهربان براى بازگرداندن زن به كرامتش و اين كه برابر با ريشه ى آفرينشش مايه ى آرامش همسر شود فرمان مى دهد در مرحله ى اول زنان ناسازگار را با نصيحت و موعظه راهنمائى كنيد و عواقب وخيم حركات نامناسب آنان را كه ممكن است موجب از هم گسستن زندگى شود و به او و به شوهر و به فرزند خسارت وارد آورد، دوستانه و با لحنى پر از عاطفه و محبت تذكر دهيد، و اگر از نظر روانى ناآرام هستند آنان را با قواعد روانى و اخلاقى مداوا كنيد و تا زمانى كه از طريق نصيحت و موعظه مى توانيد به وضع ناهنجار او خاتمه دهيد از راه قهر و خشونت وارد نشويد، اگر زن حق را نپذيرفت و از راه منطقى را تسليم نشد، خداوند دستور سخت ترى را با استفاده از عوامل عاطفى صادر مى كند و مى گويد بستر او را ترك كنيد و زن را از جهت عاطفى متأثر سازيد، زيرا تحمل ترك بستر براى زنان از نظر روانى فوق العاده دشوار است، و اگر به شوهران خود ميل و رغبت داشته باشند با اين مبارزه منفى از ناسازگارى دست برداشته در راه درست و صحيح قرار مى گيرند.

 

در يكى از روزنامه هاى خبرى آمده بود: يك دختر روسى خودكشى كرده بود، در نوشته اى كه از او باقى مانده نوشته بود، هنوز مردى مرا نبوسيده است بنابراين زندگى براى من قابل تحمل نيست. «14» اين واقعه اين موضوع را تأييد مى نمايد كه زنان داراى عواطف جنسى زياد مى باشند، از نظر پناهگاه به وجود شوهران خود نيازمندند، ترك بستر آنان گرچه در زمان كم، آنان را در فشار روانى سخت قرار مى دهد، چنانچه اين دو مرحله جواب نداد و در اصلاح زن ناسازگار اثر نگذاشت، نوبت به مرحله ى سوم كه تنبيه بدنى است آن هم با حفظ شرايط لازم مى رسد.

 

قرآن و روايات و عقل سالم و قوانين موضوعه در برخى از ملت ها اين تنبيه اصلاحى را تأييد مى نمايند، زيرا زنان استثنائى كه با حركات دور از عقل و منطق كانون عشق و صفاى خانواده را به آشوب مى كشانند، و نظم و هم آهنگى آن را به هم مى ريزند، و افكار شوهرانشان و اعضاء خانواده را مشوش مى نمايند، و از اين طريق نظام خانواده و اجتماعى اسلام را منحرف مى سازند، اشخاصى متخلف و قانون شكن محسوب مى شوند و نبايد داراى حاشيه امن باشند و لازم است كيفر كردار خود را ببينند، و اين روش يعنى به كيفر رساندن متخلفان و قانون شكنان در همه سرزمين هاى جهان معمول و متداول است، و افراد متخلف را در هر زمينه اى تنبيه و مجازات مى كنند، و تنبيه زنان متخلف و قانون شكن هم قطعاً نبايد از اين قانون عمومى و حاكم بر همه ى ملت ها مستثنى باشد.

 

رسول خدا تنبيه چنين زنانى را فقط به قصد اصلاح به نيت انتقام آن هم با حفظ حدود مسئله كه منجر به خراش و پارگى گوشت و سياه شدن بدن، و شكستن استخوان و سبب از كار افتادن عضو شود نگردد.

«اضربوا النساء على تعليم الخير:» «15»

زنان ناسازگار را فقط به قصد اصلاح و تعليم مسائل مثبت، و ياد دادن برنامه ى خير تنبيه كنيد.

 

عبدالله بن عباس ظاهراً از رسول خدا روايت مى كند:

«فأن رجعت و الا ضربها ضرباً غير مُبْرَحٍ:» «16»

اگر زن به سازگارى با شوهر، و اطاعت از او برگشت به او كارى نداشته باشيد و اگر تسليم حق نشد او را به گونه اى تنبيه كنيد كه گوشت و استخوانش آسيب نبيند.

5- چنان كه حاكم شرع، و بزرگان و ريش سپيدان خانواده از عداوت و كينه و جدائى ميان زن و شوهر، البته زن ناسازگار بترسند بايد در چهارچوب خانه دادگاهى به دور از قوانين پيچيده به قضاوت حكمى از خانواده ى شوهر، و حكمى از خاندان زن تشكيل شود، و به وسيله ى اين دو با رعايت بى طرفى و حفظ حقوق طرفين به نيت اصلاح ميان زن و شوهر حكم لازم داده شود، و زن و شوهر خود را موظف بدانند كه از حكم آن دو قاضى خانواده و دلسوز پيروى كنند، يقيناً اگر دو حكم قصد اصلح ميان آن دو را باشند خداوند آنان را در انشاء حكم مؤثر هدايت خواهد فرمود، و نزاع خانوادگى پايان مى پذيرد، و آرامش به زن و شوهر بازمى گردد، و سفره ى نزاع برچيده مى شود.

 

زن شايسته و هماهنگ با شوهر

منظور از زن شايسته و هماهنگ با شوهر زنى است كه درونش در حد خودش منور به ايمان به خدا و روز قيامت، و باطنش آراسته به حسنات اخلاقى و ظاهرش افق طلوع عمل صالح است.

بدون شك چنين زنى از با ارزش ترين نعمت هاى خدا در كنار مردان است.

در روايتى همسر شايسته و نيكوسيرت منشأ همه ى خوبى ها و خوشبختى ها معرفى شده است. «17» براساس معارف اسلاميه همسر صالح و شايسته مايه زندگى، و بستر آرامش دلها و اصلى براى سعادت و خوشبختى است.

از رسول خدا روايت شده است:

«من سعادة المرء الزوجة الصالحة:» «18»

از جمله خوشبختى هاى انسان، همسر آراسته به صلاح و درستى است.

 

از پيامبر اسلام روايت شده كه خداوند فرمود:

«اذا اردت ان اجمع للمسلم خير الدنيا و الآخرة جعلت له ..... زوجة مؤمنة تسره اذا نظر اليها، و تحفظه اذا غاب عنها فى نفسها و ماله:»

هر گاه بخواهم همه ى خوبى هاى دنيا و آخرت را براى مسلمانى جمع كنم، همسر شايسته اى را نصيب او مى كنم كه هر زمان به او نظر كند خوشحال شود، و چنانه شوهر براى مدتى از او غايب گردد از عفت و ناموس خود و اموال شوهرش حفاظت نمايد.

از اميرمؤمنان روايت شده:

«اذا اراد الله بعبد خيراً الهمه فاصلح له زوجته:» «19»

هر گاه خداوند خير عبدش را بخواهد، آن خير را به دل او مى اندازد، و همسر شايسته نصيب او مى كند.

 

و از رسول با كرامت اسلام روايت شده است:

«ما استفاد امرء فائدة بعد الاسلام افضل من زوجة مسلمة تسر اذا نظر اليها، و تطيعه اذا امرها، و تحفظه اذا غاب عنها فى نفسها و ماله:» «20»

مردى پس از اسلام بهره اى برتر از همسر شايسته نصيبش نشده، چون به او نظر كند مسرور گردد، و هنگامى كه به او فرمان دهد به اطاعت برخيزد، و چون از او غايب گردد عفت وجودش را از نامحرمان و مال شوهر را از اسراف و دستبرد حفظ نمايد.

خديجه ى مرضيه، فاطمه ى زهرا، زينب كبرى، رباب همسر حضرت حسين از نمونه زنانى هستند كه زنان امت مى توانند همه شئون آنان الگوى خود قرار داده، و از آنان در همه ى مراحل زندگى درس و سرمشق بگيرند.

 

آخرين روايت اين باب را هم كه يكى از مهم ترين روايات مكتب اسلام است ملاحظه كنيد:

مردى به محضر رسول خدا آمد و گفت: من همسر شايسته اى دارم كه هنگام ورودم به خانه از من استقبال مى كند، و زمان بيرون رفتنم مرا چند قدم مشايعت مى نمايد و چون دچار اندوه و غصه گردم با مهر و محبتش اندوه و غصه مرا برطرف مى كند، رسول خدا با يك دنيا لطف و مهربانى به آن مرد فرمود:

«بشرها بالجنة و قل لها انك عاملة من عمال الله و لك فى كل يوم اجر سبعين شهيداً:» «21»

او را به بهشت مژده ده، و به او بگو تو يكى از كارگزاران خدائى، و هر روز معادل هفتاد شهيد داراى پاداشى.

زن و شوهر با رفتارهاى درست و محبت هاى متقابل مى توانند عشق و علاقه به يكديگر را افزون كنند، و عرصه ى زندگى را صفا دهند، و با رعايت حقوق يكديگر و حقوق فرزندان به خير دنيا و آخرت برسند. «22»

 

--------------------------------------------------------------------------

(1)- سنن ترمذى 1174 و سنن ابن ماجه 2014.

(2)- روح البيان ج 2، ص 248

(3)- سنن ترمذى باب رضاع 1161.

(4)- تفسير قمى 438- بحار ج 8، ص 280 باب 24 حديث اول.

(5)- بحار ج 8 ص 292.

(6)- تفسير قمى ص 585.

(7)- مستدرك ج 2 ص 550.

(8)- وسائل ج 14 ص 119.

(9)- نهج البلاغه نامه ى 31.

(10)- سفينة البحار ج 2 ص 586.

(11)- مجمع البيان ج 2 ص 327.

(12)- وسائل ج 14 ص 18.

(13)- بحار ج 103 ص 240.

(14)- نظام حقوق زن ص 182.

(15)- بحار ج 103 ص 229.

(16)- مجمع البيان ج 3 ص 44.

(17)- روضة المتقين ج 8 ص 93.

(18)- كافى ج 5 ص 327.

(19)- غرر الحكم ص 320.

(20)- مكارم الاخلاق 200.

(21)- مكارم الاخلاق ص 200.

(22)- مسائل ازدواج 281.

 

برگرفته از کتاب  تفسير حكيم جلد هشتم نوشته استاد حسین انصاریان


منبع : پایگاه عرفان
  • زن شايسته و هماهنگ با شوهر
  •   3487
      0
      5
    امتیاز شما به این مطلب ؟

    آخرین مطالب

          ارزش اندیشه
          وفات حضرت عبدالعظیم حسنی(ره)
          عذاب دنیایی!
          اوصاف و ویژگی‌های نیکان
          کوچک شمرده گناهان!
          حساب و کتاب
          تخریب قبور ائمه بقیع، سند رسوایی وهابیت
          سرزمین نور (سالروز تخریب بقاع متبرکه ائمه بقیع علیهم ...
          الگوهای انسان در قرآن
          نیکی به همسایه

    بیشترین بازدید این مجموعه

          عيد فطر، عيد بخشش و مغفرت
          قطره ای از صبر و کرامت امام حسن مجتبی(ع)
          فضیلت ماه مبارک رمضان
          وداع با ماه مبارک رمضان
          این رفتارها روزی تان را زیاد می کند
          یک آیه و این همه معجزه !!
          شاه کلید آیت الله نخودکی برای یک جوان!
          حاجت خود را جز نزد سه نفر نگو!
          افزایش رزق و روزی با نسخه‌ امام جواد (ع)
          سه شاهراهی که آدمی را از بدبختی نجات می‌دهد؟!

     
    نظرات کاربر
    پر بازدید ترین مطالب سال
    پر بازدید ترین مطالب ماه
    پر بازدید ترین مطالب روز