فارسی
سه شنبه 31 ارديبهشت 1398 - الثلاثاء 15 رمضان 1440
  2481
  0
  0

چهره نماز در پاره‏اى از روايات‏

چهره نماز در پاره‏اى از روايات‏

 

منابع :

کتاب : تفسير حكيم جلد یک

نوشته : استاد حسین انصاریان

 

از پيامبر بزرگ اسلام رواياتى در رابطه با نماز نقل شده است از جمله:

«ليكن اكثر همك الصلاة فانها رأس الاسلام بعد الاقرار بالدين:» «1»

بايد بيشترين همت و قصدت نماز باشد، زيرا نماز پس از اقرار به دين رأس اسلام است.

«الصلاة عمود الدين من تركها فقد هدم الدين:» «2»

نماز ستون دين است، كسى كه آن را ترك كند و از خواندنش امتناع ورزد مسلماً ساختمان دين را ويران كرده است.

«العهد الذى بيننا و بينهم الصلاة فمن تركها فقد كفر:» «3»

پيمان دين‏دارى ميان من و امتم نماز است، پس كسى كه نماز را ترك كند تحقيقاً در گردونه كفر و ناسپاسى افتاده است.

«اذا قام العبد الى الصلاة فكان هواه و قلبه الى الله تعالى انصرف كيوم ولدته امه:» «4»

هنگامى كه عبد به اقامه نماز برخاست، پس ميل و رغبتش و دلش در نماز متوجه خداى تعالى بود، نماز را به پايان مى‏برد در حالى كه از پاكى و طهارت و آمرزش گناه مانند روزى است كه مادر او را به دنيا آورده است.

«الشيطان يرعب من بنى آدم ما حافظ على الصلوات الخمس فاذا ضيعهن تجرأ عليه و اوقعه فى العظائم:» «5»

شيطان از فرزندان آدم تا زمانى كه بر نمازهاى پنج‏گانه محافظت دارند مى‏ترسد، زمانى كه نمازها را ضايع كنند و از خواندن آنها امتناع ورزند بر آنان جرأت پيدا مى‏كند، و آنان را در بلاها و گناهان بزرگ مى‏اندازد.

حضرت باقر (ع) مى‏فرمايد:

«ان اول ما يحاسب به العبد الصلاة فان قبلت قبل ما سواها:» «6»

بى‏ترديد اولين چيزى كه عبد را به آن محاسبه مى‏كنند نماز است، در نهايت اگر پذيرفته شود ديگر اعمال هم پذيرفته خواهد شد.

در حديث قدسى آمده:

«هذه الصلوات الخمس من صلاهن لوقتهن و حافظ عليهن لقينى يوم القيامة و له عندى عهد ادخله به الجنة و من لم يصلهن لوقتهن و لم يحافظ عليهن فذلك الى ان شئت عذبته و ان شئت غفرت له:» «7»

اين است نمازهاى پنج‏گانه، كسى كه آنها را در وقت معينش به جاى آورد و بر شرايط ظاهر و باطنش محافظت كند به لقاء من در قيامت نايل مى‏شود در آن‏ روز نزد من براى او پيمانى است كه وى را به سبب آن پيمان وارد بهشت مى‏كنم، و كسى كه آنها را در وقت لازم و معينش به جاى نياورد، و توجهى به شرايط ظاهر و باطنش ننمايد، اختيار با من است، اگر بخواهم كيفرش مى‏دهم، و اگر بخواهم او را مى‏آمرزم.

حضرت باقر (ع) در رابطه با عاشقان نماز و مشتاقان بندگى و عبادت كه شرايط ظاهرى و باطنى نماز را رعايت مى‏كردند، مى‏فرمايد:

اميرالمؤمنين در عراق نماز صبح را با مردم به جماعت به جاى آوردند، سپس رو به آنان كردند و به موعظه آنان برخاسته و گريستند و مردم را نيز از خوف خدا به گريه انداختند.

سپس فرمودند: به خدا سوگند اقوامى را در زمان دوستم رسول خدا مى‏شناختم كه شب را به روز مى‏آوردند و روز را به شب در حالى كه ژوليده موى، و غبار آلود و شكم خالى بودند، [شكمى خالى از حرام يا به سبب روزه، يا به علت كم‏خورى تا بتوانند با نشاط و قدرت به بندگى برخيزند] ميان پيشانى آنان چون زانوى ورم كرده بز از كثرت سجده پينه داشت، شب را براى پروردگارشان به سجده و قيام بودند، با خداى خود مناجات داشتند و از معبودشان نجات خويش را از عذاب درخواست مى‏كردند، به خدا سوگند آنان را در اين حال ديدم در حالى از اين كه عباداتشان پذيرفته نشود مى‏ترسيدند، و از كيفر و عذاب خدا در حالت بيم به سر مى‏بردند!! «8» صاحب كشف الاسرار مى‏گويد: در قرآن مجيد هزار جاى از نماز سخن به ميان آمده است، اين هزار مرحله به صورت فرمان به نماز، و خبر از نماز و بيان‏ پاداش آن، و توضيح كيفر ترك آن است، چه به صورت تصريح و چه بر وجه تعريض.

بدانكه هيچ عبادت مانند نماز نيست، و هر كه آن را رها كند و به جاى نياورد دليل بر اين است كه وى را اندر دل نياز نيست و اندر جان با آفريدگار راز نيست. «9»

 

آيا نماز را نيكو به جاى مى‏آورى؟

حاتم زاهد بر عاصم بن يوسف وارد شد، عاصم به او گفت: اى حاتم آيا نماز را نيكو به جاى آورده‏اى؟ حاتم گفت آرى، عاصم گفت: چگونه نماز به جاى مى‏آورى؟ گفت: هنگامى كه وقت نماز نزديك مى‏شود وضوى جامع و كامل مى‏گيرم، سپس در مكانى كه بايد نماز بگزارم راست و مستقيم مى‏ايستم، تا همه اعضايم آرام بگيرد، كعبه را ميان دو ديده مشاهده مى‏كنم، و مقام را روبروى سينه‏ام، و خدا را بر فراز خود مى‏بينم، خدائى كه آنچه در قلب من است مى‏داند، قدمم بر صراط؟، و بهشت در طرف راست و دوزخ در طرف چپم و ملك الموت پشت سرم!

گمان مى‏كنم كه اين آخرين نماز من است، سپس به نيكى تكبير مى‏گويم و با فكر و انديشه و تأمل و دقت به قرائت حمد و سوره مى‏پردازم، و با فروتنى و تواضع ركوع مى‏كنم، و با تضرع و خاكسارى سجده به جاى مى‏آورم آنگاه مى‏نشينم و بر پايه اميد به حق تشهد مى‏خوانم، سپس بر اساس سنت پيامبر سلام مى‏گويم آنگاه ميان خوف و رجا از جاى بر مى‏خيزم و بر صبر و استقامت در بندگى توجه مى‏كنم و در حفظ آن مى‏كوشم. عاصم گفت: اين است نماز تو گفت: آرى سى سال است اينگونه به نماز قيام دارم، عاصم گريست و گفت: من تا كنون به اين صورت نماز نخوانده‏ام! «10» وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ‏: [اگر منظور زكات باشد ج 5 ميزان از ص 2182 ديده شود]

مما مركب از حرف من و حرف ما مى‏باشد، حرف من در اين آيه شريفه به نظر گروهى از مفسران بزرگ به معناى بعضيت است‏ «11»، به اين خاطر در اصطلاح اهل ادب از آن تعبير به من تبعيضيه شده است، و حرف ما در اين تركيب ماى موصوله است.

رزق به معناى دارائى‏ها و امكانات مادى و معنوى است كه حضرت حق از باب لطف و احسان به انسان عطا مى‏كند.

يُنْفِقُونَ‏: جمع مذكر از باب افعال است كه ثلاثى مجردش نفق است، نفق به معناى شكاف و خلأ است، چون اين كلمه به باب افعال برده شود و به صورت انفاق در آيد به معناى پر كردن خلأ و ترميم شكاف است.

با توجه به مفاهيم لغوى آيه و با استفاده از عموميت ماى موصوله در مما رزقناهم ترجمه آيه شريفه به طور تقريب به اين صورت است.

اهل تقوا كسانى هستند كه بخشى از مجموع امكانات مادى و معنوى خدا داده خود را براى از ميان برداشتن خلأهاى مادى و معنوى مردم هزينه مى‏كنند.

از ضمير جمع نا در جمله رزقناهم استفاده مى‏شود كه مالك حقيقى و اصلى مجموع امكاناتى كه در اختيار انسان است خداست، و انسان جز جانشينى موقت‏ از سوى خدا براى تصرف در آن امكانات نيست، چنان كه در سوره مباركه حديد به اين حقيقت تصريح شده است:

وَ أَنْفِقُوا مِمَّا جَعَلَكُمْ مُسْتَخْلَفِينَ فِيهِ: «12»

و از بخشى از امكاناتى كه شما را به عنوان جانشين خود در تصرف در آن قرار داده‏ام براى پر كردن خلأهاى مادى و معنوى مردم هزينه كنيد.

قرآن مجموعه هستى و همه امكانات آفرينش و آنچه را در آسمانها و زمين است كه بخش بسيار اندكى از امكانات زمين در اختيار انسان است در سيطره مالكيت خدا مى‏داند، و اهل امكانات را مورد عتاب قرار مى‏دهد كه چرا در راه خدا از امكاناتى كه در دسترس آنان است انفاق نمى‏كنند:

وَ ما لَكُمْ أَلَّا تُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لِلَّهِ مِيراثُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ: «13»

و شما را چيست كه در مقام انفاق و هزينه كردن اموال و امكانات در راه خدا اقدام نمى‏كنيد؟ در حالى كه همه ميراث آسمانها و زمين فقط در سيطره مالكيت خداست.

انفاق در راه خدا براى از ميان بردن خلأ مادى و معنوى مردم كه پس از ايمان به غيبت و اقامه نماز ذكر شده از عبادات بسيار بزرگ اسلامى، و از دافعه‏هاى پرقدرت بخل، يا در صورتى كه بخيل وارد گردونه آن گردد بهترين داروى علاج بخش بخل است، و اين كه حضرت حق انفاق را به بخشى و برخى از امكانات تكليف فرموده براى اين است كه از اسراف و تبذير اهل جود و سخاوت و اهلبندگى و عبادت كه روشى مذموم و ناپسند است پيش‏گيرى كند.

 

 

پی نوشت ها:

 

 

______________________________

 

(1)- بحار 77 ص 127.

(2)- كشف الاسرار ج 1 ص 47.

(3)- كشف الاسرار ج 1 ص 47.

(4)- بحار 84 ص 261.

(5)- بحار ج 82 ص 202.

(6)- بحار ج 83 ص 25.

(7)- كلمة الله 263 به نقل از فروع كافى.

(8)- كافى ج 2 ص 236.

(9)- كشف الاسرار ميبدى ج 1 ص 47.

(10)- روح البيان ج 1 ص 60.

(11)- فخر رازى ج 1 ص 31- روح البيان ج 1 ص 64- تفسير محى الدين ج 1 ص 18.

(12)- حديد 7.

(13)- حديد 10.

 

 


منبع : پایگاه عرفان
  2481
  0
  0
امتیاز شما به این مطلب ؟

آخرین مطالب

      قبولی حسنات در ماه مبارک رمضان
      عنصر مردانگی و جوانمردی در بیان امام حسن مجتبی(ع)
      ماه رمضان ماه قیام
      نقش ایمان در استمرار حسنات (به مناسبت وفات حضرت خدیجه ...
      شرایط پذیرش اعمال در ماه رمضان
      رمضان، بهترین فرصت برای طهارت روح
      ارزش معنوی ماه مبارک رمضان
      رمضان، ضیافتی برای همگان
      كاسته شدن گناه در رمضان‏
      فضيلت رمضان در كلام اهل‌بیت(ع)

بیشترین بازدید این مجموعه

      فضیلت ماه مبارک رمضان
      اسم اعظمی که خضر نبی به علی(ع) آموخت
      این رفتارها روزی تان را زیاد می کند
      دو توصیه مهم هنگام دعا
      یک آیه و این همه معجزه !!
      کسانی که فشار قبر ندارند !!!
      توبه ی این گناه خیلی سخت است
      شاه کلید آیت الله نخودکی برای یک جوان!
      حاجت خود را جز نزد سه نفر نگو!
      افزایش رزق و روزی با نسخه‌ امام جواد (ع)

 
نظرات کاربر
پر بازدید ترین مطالب سال
پر بازدید ترین مطالب ماه
پر بازدید ترین مطالب روز