فارسی
دوشنبه 05 فروردين 1398 - الاثنين 18 رجب 1440
  1941
  0
  0

هنر فهميدن‏

هنر فهميدن‏

 

منابع :
کتاب : تفسير حكيم جلد یک
نوشته : استاد حسین انصاریان

 

دانائى از دانايان به نام بكربن عبدالله مزنى مى گويد: باربرى را ديدم بار گرانى بر پشت دارد و به سوى مقصدى كه بايد بار را به آن برساند در حركت است، در طور راه مى گفت: «الحمدلله، استغفرالله» به او گفتم: اى باربر تو چيز ديگرى جز اين دو كلمه را نميدانى؟ گفت: مى دانم و حتى همه قرآن را نيز مى دانم، گفتم چرا جز اين دو كلمه را نمى گوئى؟ گفت: براى اين كه از دو حال خالى نيستم: به طور پيوسته نعمتى از سوى خدا به من مى رسد، و گناهى از سوى به عالم ملكوت بالا مى رود، سپاس آن نعمت را با حمد به جاى مى آورم، و جبران آن گناه را با استغفار به ميان مى آورم تا شايد خداى متعال مرا از رحمتش بهره مند سازد، گفتم: سبحان الله اين حمال از بكربن عبدالله داناتر است! «1»

هنر توجه به منعم

در تفسير ابوالفتوح رازى آمده: يكى از بزرگان در موسم حج كيسه اى زر به غلام خود داد و گفت: برو قافله را بنگر، چون مردى را بينى از قافله بركناره مى رود اين كيسه زر را به او بده، غلام رفت و نظر كرد، مردى را ديد به تنهائى بر طرفى گذر مى كرد، غلام آن كيسه زر به او داد، آن مرد كيسه را گرفت و سر به سوى آسمان برداشت و گفت:

«اللهم انك لاتنسى بحيراً فاجعل بحيراً لا ينساك:»

خدايا تو، بحير را از ياد نمى برى، چنان كن كه بحير هم تو را از ياد نبرد غلام بازگشت، خواجه به او گفت چه كردى؟ گفت مردى را يافتم چنانكه گفته بودى و زر به او دادم، پرسيد او چه گفت؟ غلام گفت: چنين گفت، خواجه گفت: بسيار نكو گفت.

«ولى النعمة مولاها:»

نعمت را به منعم كه از حضرتش به او رسيده بود نسبت داد و به درستى و حقيقت نسبت داد. «2» در هر صورت چون جهانها و جهانيان معلول اراده و قدرت و حكمت و ربوبيت حضرت حق اند، و جناب او علت پديد آمدن آنها و تداوم حياتشان مى باشد، و هر زيبائى و كمال و سودى كه جهانها و جهانيان دارند شعاعى از وجود مبارك اوست، پس همه محسنات و زيبائى ها جامع و كاملش ويژه اوست، و از آنجا كه حمد و ستايش در حقيقت به اين معناست كه معلول و موجود به وسيله وجود خويش كمالات و زيبائى هاى علت خود را به زبان و عمل و به اخلاق و حال بيان كند، و پر واضح است كه چون اصل و ريشه و منبع همه محسنات و كمالات و زيبائى ها وجود مبارك الله است، پس همه ثناها و ستايش ها از هر كسى صادر شود به حضرت الله باز مى گردد. «3» بى ترديد كسى كه مورد ثنا و مدح تعظيم قرار مى گيرد به سبب يكى از چهار حقيقت است: يا براى اين است كه در ذات و صفاتش كامل و از همه نواقص و آفات سالم و پاك است، يا براى اين است كه نسبت به ثنا كننده احسان نموده و او را از نعمت هايش بهره مند ساخته است، يا به خاطر اين است كه ثناكننده و مداح، لطف و احسان ممدوح را در آينده زمان اميد مى برد، يا به سبب اين است كه از قدرت و قهر و سطوت ثنا شده مى ترسد، اين جهات چهارگانه موجب ثنا و مدح و تعظيم و اجلال است، گويا خداى بزرگ در ابتداى فاتحة الكتاب به بنده اش مى گويد: اگر مى خواهيد كمال ذاتم را تعظيم كنيد، پس به ثنا و حمدم برخيزيد كه بى ترديد من معبود جهانها و جهانيام و مرا از الحمدلله همين معناست كه ثناى كمال ذات است، و اگر مى خواهيد به بزرگداشت احسان و نيكى انجام گرفته اقدام نمائيد بدانيد كه پرورش دهنده جهانها و جهانيان با انواع نعمت هايم منم: رَبِّ الْعالَمِينَ و اگر به احسانم در آينده اميد داريد من رحمان و رحيم، و اگر به خاطر بيم و ترس تعظيم مى كنيد من مالك يوم الدين هستم، پس بايد از قهر و سطوت من در آن روز در بيم و هراس باشيد. «4» يقيناً اگر كسى بخواهد جلوه هاى تربيت و پرورش حق را فقط نسبت به انسان كه يكى از مخلوقات است محاسبه كند، به خاك عجز مى نشيند، زيرا در اين زمينه به حقايقى برخورد مى كند كه بى نهايت و بى حد و مرز است، چه رسد به اين كه بخواهد جلوه هاى تربيت و پرورش او را نسبت به همه جهانها و جهانيان محاسبه كند!!

در اين مرحله به نمونه هائى گرچه اندك و بدون شرح و توضيح توجه نمائيد.

هنگامى كه نطفه از صلب پدر در رحم مادر قرار مى گيرد با دقت عقلى و انديشه دقيق بنگر كه چگونه علقه وسپس مضغه مى شود، آنگاه اسكلت رخ مى نمايد، و سپس بر استخوانها گوشت مى رويد، و كم كم شكل لازم در حالى كه رگ ها و ريشه ها، و اعصاب و غضروف ها و اتصالات رخ نشان مى دهد ظهور مى كند، سپس انواع قواها چون قدرت ديدن در چشم و شنيدن در گوش، و فهميدن در قلب، و دريافت معلومات در عقل، و گويائى درزبان و لمس در پوست و بويائى در بينى و ..... پديد مى آيد، نمونه ديگر دانه نباتى است كه چون در دل خاك قرار مى گيرد، پوست مى اندازد سپس از بالا و پائين مى شكافد، از شكاف پائين ريشه در زمين مى دواند و در آب و املاح قرار مى گيرد و با قدرت هر چه تمام تر مواد لازم را براى رساندن به همه جهات گياه فراهم مى آورد و گياه را تغذيه مى كند!! و از شكاف بالا، به خلاف جاذبه زمين ساقه به سوى آسمان سر مى كشد، و بر ساقه و تنه شاخه هاى متعدد مى رويد و بر شاخه ها برگ هاى فراوانى سبز رنگ به وجود مى آيد، و در ميان برگ ها شكوفه ها با رنگ هاى متنوع چون عروس طناز مى نشيند، و از شكوفه ها ميوه هاى سودمند به بار مى آيد تا بخشى از خوردنى و آشاميدنى و داروى انسان تأمين شود!

نمونه ديگر افلاك و سيارات و ثوابت و كواكب است، كه وسايلى مفيد در جهت مصالح زندگى انسان است، با نظام دقيقى كه ميان خورشيد و زمين حاكم است، پديده شب براى استراحت و آرامش بشر و خواب راحت او رخ نشان مى دهد:

هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ. «5»

و روز براى تأمين رزق و روزى و معاش به وجود مى آيد:

وَ جَعَلْنَا النَّهارَ مَعاشاً: «6»

و اگر مطالعه و دقت در شگفتى هاى معادن و عجايب عالم نبات و حيوان و آثار رحمتش را در خشكى ها و درياها و دل دره ها و اعماق زمين كه همه و همه در خدمت به انسان اند به نمونه هائى كه ذكر شد اضافه كنيد، خواهيد يافت كه جلوه هاى تربيت و پرورش او بى نهايت و بدون حد و مرز است و در اين هنگام است كه به دورنمائى از اسرار و رموزى كه در آيه شريفه الحمدلله رَبِّ الْعالَمِينَ است آگاه مى شويد.

او در حصار پرورش و تربيتش تو را از جهت مادى و معنوى به گونه اى قرار مى دهد كه از آفات و بلاهاى روز، و امور ترس آور و خطرزاى شب در امان بمانى، و از هجوم وسوسه هاى شياطين و فرهنگ هاى مخرب و ضد حق محفوظ باشى، تا جسم و جانت در سلامت و آرامش باشد و به توانى به وظائف و مسئوليت هاى خود نسبت به او و نسبت به بندگانش با همت و عشق اقدام نمائى، آرى جلوه ربوبيت رب از تو بنائى احسن تقويمى ساخته كه حفظ و نگهدارى اين بنا با بهره گيرى از تربيت تكوينى و تشريعى او بر تو از اعظم واجبات است.

پيامبر اسلام در حديثى بسيار مهم فرموده است:

«الآدمى «الانسان» بنيان الرب ملعون من هدم بنيان الرب:» «7»

آدمى ساختمان بنا شده رب است، ملعون است كسى كه ساختمان بنا شده رب را ويران كند.

 

 

 

پی نوشت ها:

 

 

______________________________

 

(1)- روح الجنان ج 1، ص 39.

(2)- ابوالفتوح رازى ج 1، ص 39.

(3)- الميزان ج 1، ص 27، با توضيح بيشتر.

(4)- تفسير كبير، ج 1، ص. 23.

(5)- يونس، 67.

(6)- نبأ- 11. (7)- تفسير كبير ج 1، ص 332.

 


منبع : پایگاه عرفان
  1941
  0
  0
امتیاز شما به این مطلب ؟

آخرین مطالب

      سه درسی که می توان از طبیعت بهار آموخت!
      عقیله بنی هاشم حضرت زینب کبری(س)
      مقام حضرت زينب (س)
      نوروز؛ روز گشایش و فرج
      عظمت نهج‌البلاغه  
      قرآن از منظر امیرمؤمنان(ع)
      امام علی(ع) دعوت‌کننده به حسنات
      توبه دو برادر در آخرین ساعات!
      افزایش رزق و روزی با نسخه‌ امام جواد (ع)
      امام جواد (ع) در آثار استاد انصاریان

بیشترین بازدید این مجموعه

      توبه دو برادر در آخرین ساعات!
      غیبت های حلال
      توصیه هایی برای افزایش روزی
      از کجا بدانيم خدا از ما راضي‌ است؟
      اسم اعظمی که خضر نبی به علی(ع) آموخت
      یک آیه و این همه معجزه !!
      شاه کلید آیت الله نخودکی برای یک جوان!
      حاجت خود را جز نزد سه نفر نگو!
      زن شايسته برای شوهر
      افزایش رزق و روزی با نسخه‌ امام جواد (ع)

 
نظرات کاربر
پر بازدید ترین مطالب سال
پر بازدید ترین مطالب ماه
پر بازدید ترین مطالب روز