فارسی
جمعه 15 فروردين 1399 - الجمعة 9 شعبان 1441
  344
  0
  0

دستگيرى خداوند از عبد

 

 منابع مقاله:

کتاب  : تفسير و شرح صحيفه سجاديه، جلد نهم

نوشته: حضرت استاد حسین انصاریان

 

اگر خداوند دست كسى را بگيرد و او را يارى و مورد توجه و لطف و كرم خود قرار دهد، به هيچ وجه كسى نمى تواند او را ذليل و از اين عزت و سربلندى به ذلت و سرافكندگى بكشاند و عزيز واقعى هم يعنى همين.

اهل لغت در معناى عزيز گفته اند: شكست ناپذير، آرى، اگر كسى خدا پشتيبان او باشد و از او حمايت كند، هرگز طعم شكست و ذلّت را نخواهد چشيد.

حضرت على عليه السلام مى فرمايد:

العزيزُ مَنِ اعْتَزَّ بِالطَّاعَةِ. «1»

عزيز كسى است كه به سبب طاعت و فرمانبردارى حق، عزيز شده باشد.

اگر خداوند عزّت به انسان داد و حامى عبدش بود اين عزّت خدايى قابل زوال نخواهد بود و به خلاف عزّت هاى دنيوى كه به حسب ظاهر عزّت است ولى قابل زوال و تغيير و تحول مى باشد، اگر خداوند بخواهد كسى را عزيز كند و او را دوست داشته باشد از روى لطف و مرحمت خود آنچه را راست باشد، در دل او مى اندازد از براى او، جهت رسيدن او به آنچه صلاح حال او باشد و موجب رشد و توفيق او شود.

امام صادق عليه السلام مى فرمايد:

اذا احَبَّ اللَّهُ عَبْداً الْهَمَهُ الطَّاعَةَ وَ الْزَمَهُ الْقَناعَةَ وَفَقَّهَهُ فِى الدّينِ وَ قَوَّاهُ بِالْيَقينِ فَاكْتَفى بِالْكَفافِ وَ اكْتَسى بِالْعَفافِ. «2»

چون خداوند بنده اى را دوست بدارد، شوق عبادت در دل او مى افكند و قناعت را پيشه او مى سازد و او را به فهم بصيرانه دين موفق مى دارد و به دل او با يقين نيرو مى بخشد و چنين انسانى به كفاف بسنده مى كند و در جامه عفاف مى خرامد.

و نيز آن حضرت در تفسير آيه 160 سوره آل عمران:

إِن يَنصُرْكُمُ اللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ وَإِن يَخْذُلْكُمْ فَمَن ذَا الَّذِى يَنصُرُكُم مّن بَعْدِهِ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ» «3»

اگر خدا شما را يارى كند، هيچ كس بر شما چيره و غالب نخواهد شد، و اگر شما را واگذارد، چه كسى بعد از او شما را يارى خواهد داد؟ و مؤمنان بايد فقط بر خدا توكّل كنند.

مى فرمايد:

اذا افْعَلَ الْعَبْدُ ما امَرَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ مِنَ الطَّاعَةِ كانَ فِعْلُهُ وِفْقاً لِأَمْرِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ سُمِّىَ الْعَبْدُ بِهِ مُوَفَّقاً وَ اذا أَرادَ الْعَبْدُ انْ يَدْخُلَ فى شَى ءٍ مِنْ مَعاصِى اللَّهِ فَحالَ اللَّهُ تَبارَكَ وَ تَعالى بَيْنَهُ وَ بَيْنَ تِلْكَ الْمَعْصِيَةِ فَتَرَكَها كانَ تَرْكُهُ لَها بِتَوْفيقِ اللَّهِ تَعالى وَ مَتى خُلِّىَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ تِلْكَ الْمَعْصِيَةِ فَلَمْ يَحُلْ بَيْنَهُ وَ بَيْنَها حَتَّى يَرْتَكِبَها فَقَدْ خَذَلَهُ وَ لَمْ يَنْصُرْهُ وَ لَمْ يُوَفِّقْهُ. «4»

هر گاه بنده آنچه را كه خداوند عزّوجلّ او را به آن امر فرموده از اطاعت، به جا آورد كردارش با امر خدا موافق باشد، آن بنده را موفّق مى نامند و چون بنده اراده كند كه در چيزى از معصيت هاى خداوند داخل شود، خداوند ميانه او و آن معصيت حايل و مانع شود و بنده، آن معصيت را ترك كند، به توفيق الهى ترك كرده باشد و هرگاه ميان او و ميان آن معصيت جدائى افتد و سبب شود آن معصيت را مرتكب شود، خداوند او را واگذاشته و توفيق خود را از او سلب نموده است.

 

دورى از حسد

 

در ادامه دعا امام زين العابدين عليه السلام مى فرمايد: خداوندا! مرا از حسد دور نگه دار.

حسد: عبارت از اين است كه انسانى نسبت به انسان ديگر بدخواه باشد، از اين جهت كه خداوند به وى نعمتى عطا فرموده و او از عطيه الهى رنج مى برد و در دل تمنا دارد، موجباتى فراهم آيد تا نعمت از صاحب نعمت سلب گردد و آن قدر به تمناى خويش علاقمند است كه از ميان رفتن نعمتِ صاحبِ نعمت را براى خويش نعمت مى پندارد.

امام على عليه السلام مى فرمايد:

الْحاسِدُ يَرى انَّ زَوالَ النِّعْمَةِ عَمَّنْ يَحْسُدُهُ نِعْمَةٌ عَلَيْهِ. «5»

حسود از بين رفتن نعمت از ديگران را، براى خودش نعمت مى بيند.

اگر در فرمايش حضرت على عليه السلام كمى انديشه كنيم به اين نتيجه خواهيم رسيد كه حسود در واقع دشمن نعمت است نه صاحب نعمت، او از خداوند و تقسيم عطيه اش ناراحت و خشمگين است.

آرى، اصل حسد، كورى قلب و انكار فضل الهى كه دو بال كفرند را به دنبال دارد به اين جهت ضرر حاسد قبل از آن كه به محسود برسد به خودش مى رسد، مانند ابليس كه ضررش به خودش رسيد و لعنت ابدى شامل حال او شد و آدم به مقام نبوت رسيد و خدا نكند كه اين صفت رذيله در كسى ملكه شود كه ديگر موفق به توبه نشده و هميشه آرزوى ضرر به ديگران- كه از او بهترند يا بيشتر دارند- را دارد.

 

جرأت بر معاصى

 

امام سجّاد عليه السلام از جرأت بر معاصى و عادى دانستن خطا و گناه، نيز به خداوند متعال پناه مى برد و درخواست مقام رضاى الهى را مى نمايد.

نعمتى بالاتر از رضايت خدا نيست كه امام صادق عليه السلام در تفسير رضا مى فرمايد:

صِفَةُ الرِّضا انْ يَرْضَى الْمَحْبُوبَ وَ الْمَكْرُوهَ وَ الرِّضا شُعاعُ نُورِ الْمَعْرِفَةِ، وَ الرَّاضى فانٍ عَنْ جَميعِ اخْتِيارِه وَ الرَّاضى حَقيقَةً هُوَ الْمَرْضِىُّ عَنْهُ وَ الرِّضا اسْمٌ يَجْتَمِعُ فيهِ مَعانِى الْعُبُودِيَّةِ وَ تَفْسيرُ الرِّضا سُرُورُ الْقَلْبِ. «6»

رضا آن است كه انسان از چيزى راضى باشد، خواه آن چيز مطلوب او باشد يا نامطلوب و رضا شعاعى است از نور معرفت و شخص راضى كسى است كه از خواسته ها و تمايلات خود دست بردارد و در مقابل خواسته خدا اعمال نظر نكند و تسليم خواسته خدا باشد، شخص راضى در حقيقت كسى است كه خدا از او راضى باشد و رضا اسمى است كه جميع مراتب عبوديّت و بندگى در او جمع است و معنى رضا، سرور قلب است.

در بلاها مى چشم لذات او

 

مات اويم مات اويم مات او

     

(مولوى)

 

حفظ آبرو

 

امام زين العابدين عليه السلام در قسمت ديگرى از فراز دعا، درخواست حفظ آبرو و سلامتى مى نمايد و از خداوند مى خواهد او را در حصن و دژ محكم خود قرار داده به طورى كه آبروى او در امان و سلامتى وى تضمين شده باشد.

اگر شخصى بخواهد در كمال آرامش و طمأنينه باشد بايد كارى كند كه در حصار حضرت حق قرار بگيرد، چون فقط دژ محكم الهى است كه محكم و زوال ناپذير است برخلاف بعضى ها كه خودشان را در پناه دژهاى واهى و پوشالى و خيالى مال و ثروت و رياست و مقام قرار داده اند و روزى به اين نتيجه خواهند رسيد كه اين دژها سرابى بيش نبوده و فقط در سايه لطف و امنيّت الهى است كه آرامش خاطر حاصل مى شود.

انَّ اللَّهَ جَلَّ وَ عَزَّ اوْحى الى داوُدَ عليه السلام مَا اعْتَصَمَ بى عَبْدٌ مِنْ عِبادى دُونَ احَدٍ مِنْ خَلْقى ، عَرَفْتُ ذلِكَ مِنْ نِيَّتِهِ ثُمَّ يَكيدُهُ اهْلَ السَّمواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما فيهِنَّ الَّا جَعَلْتُ لَهُ الْمَخْرَجَ مِنْ بَيْنِهِنَّ وَ مَا اعْتَصَمَ عَبْدٌ مِنْ عَبيدى بِاحَدٍ مِنْ خَلْقٍ دُونى ، عَرَفْتُ ذلِكَ مِنْ نِيَّتِهِ الَّا قَطَعْتُ اسْبابَ السَّمواتِ مِنْ يَدَيْهِ وَ اسَخْتُ الْأَرْضَ مِنْ تَحْتِهِ وَ لَمْ ابالِ بِاىِّ وادٍ هَلَكَ. «7»

خداوند متعال به داود پيغمبر فرمود: اى داود! هر بنده از بندگان من كه مرا پناهگاه خود بداند و به من توسّل جويد و به مخلوقات من روى نياورد و به آنها چنگ نزند و آنان را در پناهگاه خود نگيرد و نيّت خود را هم پاك كند، اگر همه اهل آسمان ها و زمين او را اذيت و آزار كنند، من راه خروج از آن فتنه ها را برايش بازكنم.

اما اگر بنده اى از بندگانم به يكى از مخلوقات پناه ببرد و او را بر مقدّرات خود حاكم گرداند و نيّت او نيز بر اين گواهى دهد، همه اسباب و وسايل دنيا را از وى قطع خواهم كرد و زمين را زير پايش سست خواهم نمود و با كى نخواهم داشت كه در كجا به هلاكت برسد.

 

امنيّت

 

امنيّت، نعمت بزرگ خداوند است چون در محيط ناامن، نه اطاعت خداوند مقدور است نه زندگى توأم با سربلندى و آسودگى فكر و نه تلاش و كوشش و جهاد براى پيشبرد اهداف اجتماعى، بدان جهت يوسف عليه السلام از ميان تمام مواهب و نعمت هاى خداوند در مصر، مسأله امنيّت را بيان كرد و به پدر و مادر و برادران خود فرمود:

ادْخُلُواْ مِصْرَ إِن شَآءَ اللَّهُ ءَامِنِينَ» «8»

همگى با خواست خدا [آسوده خاطر و] در كمال امنيّت وارد مصر شويد.

آرى، نعمت امنيّت اساس و ريشه همه نعمت ها است.

گر عارف حق بينى چشم از همه بر هم زن

 

چون دل به يكى دادى آتش به دو عالم زن

هم نكته وحدت را با شاهد يكتا گو

 

هم بانگ انا الحق را بردار معظم زن

ذكر از رخ رخشانش با موسى عمران گو

 

حرف از لب جانبخشش با عيسى مريم زن

حال دل خونين را با عاشق صادق گو

 

رطل مى صافى را با صوفى محرم زن

     

چون آب بقا دارى بر خاك سكندر ريز

 

چون جام بچنگ آرى با ياد لب جم زن

چون گرد حرم گشتى با خانه خدا بنشين

 

چون مى بقدح كردى بر چشمه زمزم زن

گر تكيه دهى وقتى بر تخت سليمان ده

 

ور پنجه زنى روزى در پنجه رستم زن

گر دردى از او بردى صد خنده به درمان كن

 

ور زخمى از او خوردى صد طعنه به مرهم زن

يابنده عقبا شو يا خواجه دنيا شو

 

يا ساز عروسى كن يا حلقه ماتم زن

گر همدمى او را پيوسته طمع دارى

 

هم اشك پياپى ريز هم آه دمادم زن

تا چند فروغى را مجروح توان ديد

 

يا مرهم زخمى كن يا ضربت محكم زن

     

(فروغى بسطامى)

 [ «7» اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ اقْضِ عَنِّي كُلَّ مَا أَلْزَمْتَنِيهِ وَ فَرَضْتَهُ عَلَيَّ لَكَ فِي وَجْهٍ مِنْ وُجُوهِ طَاعَتِكَ أَوْ لِخَلْقٍ مِنْ خَلْقِكَ وَ إِنْ ضَعُفَ عَنْ ذَلِكَ بَدَنِي وَ وَهَنَتْ عَنْهُ قُوَّتِي وَ لَمْ تَنَلْهُ مَقْدُرَتِي وَ لَمْ يَسَعْهُ مَالِي وَ لَا ذَاتُ يَدِي ذَكَرْتُهُ أَوْ نَسِيتُهُ هُوَ يَا رَبِّ مِمَّا قَدْ أَحْصَيْتَهُ عَلَيَّ وَ أَغْفَلْتُهُ أَنَا مِنْ نَفْسِي فَأَدِّهِ عَنِّي مِنْ جَزِيلِ عَطِيَّتِكَ وَ كَثِيرِ مَا عِنْدَكَ فَإِنَّكَ وَاسِعٌ كَرِيمٌ حَتَّى لَا يَبْقَى عَلَيَّ شَيْ ءٌ مِنْهُ تُرِيدُ أَنْ تُقَاصَّنِي بِهِ مِنْ حَسَنَاتِي أَوْ تُضَاعِفَ بِهِ مِنْ سَيِّئَاتِي يَوْمَ أَلْقَاكَ يَا رَبِ ]

خدايا! بر محمّد و آلش درود فرست، و مرا به انجام تمام آنچه براى خود يا بنده اى از بندگانت، در جهتى از جهات طاعتت بر من لازم و واجب فرموده اى توفيق ده، و اگر بدنم از انجامش ناتوان باشد، و نيرويم از آن سست شود، و توان و قدرتم به آن نرسد، و مال و منالم گنجايشش را نداشته باشد، خواه يادش باشم يا فراموشش كرده باشم، و آن تكليف، اى پروردگارم! از امورى باشد كه به حساب من گذاشته اى، و من از انجامش غفلت كرده ام، آن را از عطاى عظيمت، و رحمت واسعه ات از جانب من ادا كن كه تو توانگر كريمى، اى پروردگارم! آن تكاليف را به گونه اى از جانب من ادا كن كه چيزى از آن برعهده من نماند، تا روزى كه تو را ملاقات مى كنم، لازم نيايد از خوبى هايم كم كنى، و بر بدى هايم بيفزايى.

 

 

پی نوشت ها:

 

______________________________

 

(1)- غرر الحكم: 184، حديث 3495.

(2)- بحار الأنوار: 100/ 26، باب 2، حديث 34؛ مستدرك الوسائل: 13/ 36، باب 11، حديث 14671.

(3)- آل عمران (3): 160.

(4)- بحار الأنوار: 5/ 200، باب 7، حديث 21؛ التوحيد: 242، باب 35، حديث 1.

(5)- غرر الحكم: 301، حديث 6840؛ مستدرك الوسائل: 12/ 22، باب 55، ذيل حديث 13401.

(6)- بحار الأنوار: 68/ 149، باب 63، حديث 45.

(7)- بحار الأنوار: 68/ 144، باب 63، ذيل حديث 42؛ فقه الرضا: 358، باب 96، ذيل حديث 96.

 

(8)- يوسف (12): 99.


منبع : پایگاه عرفان
  344
  0
  0
امتیاز شما به این مطلب ؟

آخرین مطالب

    فضيلت و اعمال ماه شعبان المعظم
    آیه وفا
    خاطره خادم حرم حضرت ابوالفضل(ع)
    اخلاق و رفتار و صفات امام زين العابدين (ع) در آثار استاد ...
    پاداش مضاعف حضرت عبّاس (ع)  از سوی اهل‌بیت
    معناى «لا اله الا اللّه»
    برتري امام حسين (ع) بر امامان ديگر (ع)
    سیمای امام حسین (ع) در کلام اهل بیت (ع)
    منزلت امام حسین(ع)         
    الگوهای رفتاری و اخلاقی حضرت سیّدالشهدا(ع)  

بیشترین بازدید این مجموعه

      معناى «لا اله الا اللّه»
      ماوراى هفت آسمان‏
      داستان دعای مشلول
      سیمای حضرت علی اکبر (ع)
      آثار صله رحم
      بخوانید مرا، تا اجابت کنم شما را!
      خاطره خادم حرم حضرت ابوالفضل(ع)
      احادیثی از امام جواد (ع) در موضوع توکل به همراه شرح
      دعایی برای نجات از بلا و گرفتاری ها
      کرامات و معجزات حضرت فاطمه زهرا (س) (2)

 
نظرات کاربر
پر بازدید ترین مطالب سال
پر بازدید ترین مطالب ماه
پر بازدید ترین مطالب روز