فارسی
سه شنبه 12 فروردين 1399 - الثلاثاء 6 شعبان 1441
  1366
  0
  0

محاسن خَلق‏

 

منابع مقاله:

کتاب  : تفسیر و شرح صحیفه سجادیه جلد دو

نوشته: حضرت آیت الله حسین انصاریان

 

حقيقت وجود آدمى همان نفخه دميده شده خداوند در جان اوست. در جلالت و منزلت آدمى همين بس كه خداوند او را به صورت معنوى و ملكوتى اش آفريده و خلافت و معرفت و استعداد خويش را به او بخشيده است. وجود آدمى جامع تمام تضادّها است، چرا كه مظهر جمال و جلال الهى است. حقيقت انسانى برتر از هستى و داراى ظهورات گوناگون است. و به حسب جامعيّت آينه حق است.

چنانكه حق جامع جميع اسماست انسان نيز جامع و مظهر تامّ حق است.

آفرينش آدمى در نيكوترين غالب و زيباترين چهره مقرّر شده است. نيكويى و زيبايى آدم از آن جهت است كه خداوند، آدم را با اعضاى هماهنگ و دقيق مجهّز كرده كه مى تواند كارهاى گوناگون و شگفت انگيزى انجام دهد كه هيچ يك از جانداران ديگر، توان انجام دادن آنها را ندارد و اين چهره برتر در زندگى روحى و مادّى و ابعاد گوناگون، ممتاز است.

از اين رو راويان و عارفان از پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله نقل كرده اند كه:

ان اللَّه عزَّوَجَلَّ خَلَقَ آدمَ على صُورَةِ الرَّحْمن. «1»

خداوند آدمى را بر چهره رحمانى خويش آفريده است.

و همچنين رسول اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:

رأيتُ رَبِّى لَيْلَةَ المِعْراجِ فِى احْسَنِ صُوَرِهِ. «2»

در شب معراج پروردگارم را با چشم دل در زيباترين و نيكوترين صورت معنوى و ملكوتى ديدم.

امير مؤمنان عليه السلام مى فرمايد:

الصُّورَةُ الانْسانِيَةُ هِىَ اكْبَرُ حُجَجِ اللّهِ عَلى خَلْقِهِ وَ هِىَ الكِتابُ الَّذى كَتَبَهُ بِيَدِهِ وَ هِى الهَيْكَلُ الّذى بَنَاهُ بِحِكْمَتِهِ وَ هِى مَجْمُوعُ صُوَرِ العالَمينَ وَ هِىَ الْمُخْتَصَرُ مِنَ اللُّوحِ المَحْفُوظِ وَ هِىَ الشاهِدَةُ عَلى كُلِّ غائبٍ وَ هِىَ الْحُجَّةُ عَلَى كُلِّ جاحِدٍ وَ هِىَ الطَّريقُ الْمُسْتَقِيمُ إلى كُلِّ خَيْرٍ وَ هِىَ الجِسْرُ الْمَمْدُودُ بَيْنَ الْجَنَّةِ وَالنّارِ. «3»

چهره انسان كه بزرگ ترين حجّت خداوند بر آفريدگان اوست همان كتابى است كه با دست جلال و جمالش نگاشته است و پيكر تناورى است كه بر اساس حكمتش بنا نهاده و چهره هر دو جهان است كه داراى غيب و شهود و مادّه و معناست. چكيده اى از لوح محفوظ و گوهرى كه گواه هر نهان است. و دليل ناروايى سخن هر ناشناخته و نپذيرنده است. و او راه راست به سوى هر نيكى و پل ارتباطى بين بهشت و دوزخ است.

 

آفرينش آدم در كلام ملاهادى سبزوارى

حكيم و فيلسوف بزرگ حاج ملاهادى سبزوارى درباره آفرينش رحمانى آدم، از عارفى نقل مى كند:

«خداوند اراده نمود كه ذاتش را در صورت جامع نمايان كند. پس خود را در صورت انسان قرار داد. و اراده نمود كه اسما و صفات و افعالش را در صورت كامل ظاهر سازد آنها را در صورت عالم قرار داد، پس او در دو آينه نمايان مى شود.» «4» محاسن جمع حسن به معناى جمال و نيكويى است. اگر مقصود از خَلق، مخلوق خداوند باشد يعنى خداوند بهترين زيبايى آفرينش را در يك وجودى به نام آدم اختيار كرد كه قامتش ايستاده و چهره اى نيكو و سر او به سوى آسمان و اعضايى رها شده دارد. و يا در وجود پاك معصومان عليهم السلام كه آنان مثال و آينه و نماينده حق در ظاهر و باطن هستند. پس خداوند زيبايى هاى ظاهرى و باطنى را به انسان عطا كرده است.

گاهى مراد هيئت ادراكى و حواس است چون انسان اشرف مخلوقات است.

پس خداوند در كامل ترين صورت خلق نموده است.

 

محاسن بدنى مخلوقات

محاسن بدنى سه گونه است:

الف) صورت نيكو كه در آيه:

وَصَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ» «5»

و شما را صورتگرى كرد و صورت هايتان را نيكو گردانيد.

به آن اشاره شده است.

ب) قامت نيكو و مناسب كه در آيات:

لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ» «6»

كه ما انسان را در نيكوترين نظم و اعتدال و ارزش آفريديم.

ثُمَّ أَنشَأْنَاهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ» «7»

سپس او را با آفرينشى ديگر پديد آورديم؛ پس هميشه سودمند و بابركت است خدا كه نيكوترين آفرينندگان است.

آمده است.

ج) حالت هاى گوناگون مانند: نشستن و ايستادن و خوابيدن و فعّاليّت و ...

و اگر مراد از حسن خُلق، همان صفات نيك باطنى اخلاقى باشد، پس حق تعالى انسان را با تركيب هاى مختلف روحى و جسمى و عقل و احساس آفريده كه مانند عالمى كوچك است، چون مى خورد و مى آشامد و حركت و احساس مى كند؛ مانند گياهان است و چون حقيقت اشيا را درك مى كند؛ مانند حيوان است و چون جامع معانى فوق است همانند فرشته است.

خداوند براى او بهترين اخلاق را خواسته است و خُلق در اين جا هيئت راسخ در نفس است كه افعال بدون فكر و روش به راحتى صادر مى شود.

خَلق و خُلق دو كلمه اند كه با هم استعمال مى شوند، وقتى گفته مى شود: فلانى حسن خلق دارد يعنى ظاهر و باطنش نيكوست. پس از خَلق اراده ظاهر و از خُلق اراده باطن مى شود. «8» از امام حسن عليه السلام به سندى كه راويان آن حسن هستند نقل شده كه فرمود:

انَّ احْسَنَ الحَسَنِ الْخُلْقُ الحَسَنُ. «9»

همانا نيكوترين نيكى ها اخلاق نيك است.

اين موضوع به قدرى اهميت دارد كه امام على عليه السلام فرمود:

عُنْوانُ صَحيفةَ المُؤْمِنِ حُسْنُ خُلْقِهِ. «10»

سرلوحه نامه مؤمن خوش خويى است.

 

پی نوشت ها:

______________________________

(1)- عيون أخبار الرضا عليه السلام: 2/ 110، حديث 12؛ كنز العمال: 1/ 227، حديث 1148.

(2)- عوالى اللآلى: 1/ 52، حديث 76.

(3)- شرح الأسماء الحُسنى: 1/ 12.

(4)- مجموعه رسائل: 308.

(5)- غافر (40): 64.

(6)- تين (95): 4.

(7)- مؤمنون (23): 14.

(8)- المحجة البيضاء: 5/ 95.

(9)- بحار الأنوار: 68/ 382، باب 92، حديث 30؛ الخصال: 1/ 29، باب 1، حديث 2.

(10)- بحار الأنوار: 68/ 392، باب 92، حديث 59؛ جامع الأخبار: 107؛ كشف الغمة: 2/ 347.

 

 


منبع : پایگاه عرفان
  1366
  0
  0
امتیاز شما به این مطلب ؟

آخرین مطالب

    فضيلت و اعمال ماه شعبان المعظم
    آیه وفا
    خاطره خادم حرم حضرت ابوالفضل(ع)
    اخلاق و رفتار و صفات امام زين العابدين (ع) در آثار استاد ...
    پاداش مضاعف حضرت عبّاس (ع)  از سوی اهل‌بیت
    معناى «لا اله الا اللّه»
    برتري امام حسين (ع) بر امامان ديگر (ع)
    سیمای امام حسین (ع) در کلام اهل بیت (ع)
    منزلت امام حسین(ع)         
    الگوهای رفتاری و اخلاقی حضرت سیّدالشهدا(ع)  

بیشترین بازدید این مجموعه

      حضرت علی اصغر (ع) طفل شیرخوار امام حسین علیه السلام
      نظر امام رضا(ع) درباره ازدواج موقت متأهل‌ها
      داستان دعای مشلول
      آیه وفا
      پاداش مضاعف حضرت عبّاس (ع)  از سوی اهل‌بیت
      راز سر به مهر سوره "یاسین"
      شادی در اسلام
      200 گردنه بین مومن و بهشت!
      خاطره خادم حرم حضرت ابوالفضل(ع)
      هدف از خلقت انسان در قرآن

 
نظرات کاربر
پر بازدید ترین مطالب سال
پر بازدید ترین مطالب ماه
پر بازدید ترین مطالب روز