فارسی
سه شنبه 31 ارديبهشت 1398 - الثلاثاء 15 رمضان 1440
  877
  0
  0

نظر قرآن در مورد اخلاق پيامبر چيست؟

خشونت و تندخويي و فقدان روح انعطاف و گذشت، رهبر را با مشكلات زياد و سرانجام با شكست روبرو ميسازد سرانجام مردم كه هنوز مزه تربيت و انضباط را نچشيدهاند، از دور او پراكنده شده و صحنه ياري را ترك ميكنند؛ اميرمؤمنان در يكي از سخنان كوتاه خود ميفرمايد:
«آلَةُ الرٌياسَةِ سِعَهُ الصٌَدْرِ» (غررالحكم 1/44) [ابزار رهبري، گشادگي روح و روان است.]
پيامبر به تصريح قرآن از نظر نرمش و انعطاف، آنجا كه بايد رهبر از خود گذشت و نرمش نشان دهد در حدٌ اعلاي اين شيوه اخلاقي بود، وحي الهي، يكي از علل پيروزي پيامبر را عطوفت و مهرباني او ميشمرد و ميفرمايد:
«فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظٌاً غَليظَ الْقَلْبِ لانْفَضٌُوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ» آل عمران/159.
[در پرتو رحمت الهي، در برابر تندي آنها، نرم شدي و اگر خشن و سنگدل بودي از اطراف تو پراكنده ميشدند، از آنان درگذر، و درباره آنان طلب آمرزش كن و در كارها مشورت بنما.]
قرآن در يكي از سورههاي مكي، راه نفوذ در مردم و قيام به وظايف رهبري را چنين بيان ميكند:
«وَ لاتَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلاَ السٌَيِئٌَةُ اِدْفَعْ بِالٌَتي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الٌَذي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَداوَة كَأَنٌَهُ وَلِيٌ حَمِيم* وَ ما يُلَقٌيها إِلٌا الٌَذينَ صَبَرُوا وَ ما يُلَقٌيها إِلٌا ذُو حَظٌٍ عَظيمٍ» فصلت/34 ـ 35.
[هرگز بدي و نيكي يكسان نيست بدي را با نيكي دفع كن تا دشمنان سرسخت، بسان دوستان گرمي و صميمي شوند. به اين شيوه اخلاقي افرادي نائل ميشوند كه داراي صبر و بردباري بوده و بهره عظيمي (از ايمان و تقوا) داشته باشند.]
علٌت تأثير اين شيوه اخلاقي از اين جهت است كه افراد بدكار در انتظار انتقام و كيفرند، آنگاه كه بر خلاف انتظارشان، بدي را با خوبي پاسخ شنيدند وجدان ملامتگر (نفس لوٌامه) آنان بيدار شده و از درون آنان را به باد انتقاد و سرزنش ميگيرد، در اين موقع است كه جاي عداوتها و كينهها را، كمكم مهر و محبت و صفا و خلوص ميگيرد.
طبيعي است رهبر موقع شناس از اين شيوه اخلاقي در موردي استفاده ميكند كه هنوز شخصيت انساني آنان به كلٌي محو نشده و «نفس لوٌامه» آنان آسيب نديده باشد وگرنه بايد با آنان به صورت ديگر معامله كرد و به تعبير رسول گرامي(ص) «ولا يقيم النٌاسِ إلٌا السٌَيْفُ»: برخي از مردم به اندازهاي لجوج و بدسگال هستند كه فقط زير ضربات خرد كننده شمشير، آدم ميشوند و دست از كردار زشت خود بر ميدارند.
قرآن شيوه رفتار پيامبر(ص) را با گروه كافر به نحو بس شايستهاي توصيف ميكند و آن را با لفظ «عظيم» كه در قرآن موضوعات بس محدودي با آن توصيف شده است، توصيف ميكند و ميفرمايد:
«وَ إِنٌَ لَكَ لأَجْراً غَيْرَ مَمْنُونٍ* وَ إِنٌَكَ لَعَلي خُلُقٍ عَظيمٍ* فَسَتُبْصِرُ وَ يُبْصِرونَ* بِأَيٌِكُمُ الْمَفْتُونَ» قلم/3 ـ 6.
[تو بر خويي بزرگ هستي به زودي ميبيني و ميبينند كه كداميك، مجنون است.]مراتب عطوفت و مهرباني رسول گرامي(ص) در فتح مكه به روشني تجلٌي نمود، آنگاه كه بر مردم مكه كه ساليان درازي او را اذيت كرده و نبردهاي خونيني بر ضدٌ او به راه انداخته بودند، دست يافت ـ در چنين شرايطي ـ رو به آنان كرد و گفت: «ما ذا تقولون؟ و ما ذا تظنٌُون» [چه ميگوييد و چه درباره من ميانديشيد؟] مردم اسير و بهتزده ناگهان به ياد جوانمردي و بزرگواري و خُلق عظيم او افتادند و همگي گفتند: «لا نَظُنٌُ إِلٌا خيراً أَخ كَريم وَ ابنُ أَخٍ كَريمٍ» [جز نيكي درباره تو نميانديشيم؟ تو را برادر بزرگوار و فرزند برادر بزرگوار خود ميدانيم] در اين لحظه موجي از رحمت سراسر مردم مكه را فرا گرفت رو به همگان كرد و فرمود: «لا تَثريبَ عَلَيْكُمُ الْيَومَ يَغْفِرُ الله لَكُمْ وَ هُوَ أَرْحَمُ الرٌاحِمينَ» [امروز سرزنشي بر شما نيست، خدا همگان را ميبخشد او بخشاينده است.] سپس افزود و با اين كه رسالت مرا تكذيب كرديد و مرا از خانهام بيرون ساختيد ولي با اين همه، من بند بردگي از گردن شما باز ميكنم و اعلام ميكنم كه: «إِذْهَبُوا وَ أَنْتُمُ الطٌُلَقاءُ» [برويد! همه شما آزاد شده هستيد.] (مغازي واقدي 3/835)
خوي زيبا و عطوفت و انسان دوستي پيامبر پيوسته زبانزد جهانيان در طول قرون بوده و سرايندگان اسلامي كه به مدح و ثناي او پرداختهاند، غالباً بر اين شيوه اخلاقي او تكيه كردهاند؛ ابو عبدالله شرف الدين بوصيري متوفاي 694 كه از مشاهير شعرا و ادباي قرن هفتم است، در مدح حضرت صاحب رسالت قصيده معروفي به نام «قصيده برده» دارد و در آن بر اين شيوه اخلاقي اشاره ميكند و ميگويد:
فاقَ النٌَبِييٌنَ في خَل‍قٍ وَ في خُلْقٍوَ لَمْ يُدانُوهُ في عِلْمٍ وَ لا كَرَمٍ
أَكْـرِمْ بِخَلْـقِ نَبـيٍ وَ إِنٌَهُ خُـلِقَبِـالْحُسْنِ مُشْتَـمِلٍ بِالبِشْرِ مُتٌَسِـمِ
[بر تمام پيامبران از نظر آفرينش و خوي برتري يافت و هيچ كدام در دانش و كرم به او نميرسند چه زيبا آفرينشي و چه زيبا اخلاقي است كه با زيبايي آميخته و تبسمي بر لب دارد.]
حقا كه راست و درست گفتهاند: «حَسُنَتْ جَميعُ خِصالِهِ» [او با خصال بس زيبا آفريده شده است.]
او با اخلاق زيبا و پسنديده خود تحقٌق بخش خطاب قرآني است كه به او دستور ميدهد كه: «وَاخْفِضْ جَناحَكَ لِمَنِ اتٌَبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنينَ* فَإِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ إِنٌي بَريء مِمٌا تَعْمَلُونَ» شعراء/15 و 16 [بالهاي رحمت خود را بر مؤمنان فرود آور، و اگر كافران به مخالفت با تو برخاستند، بگو من از كارهاي شما بيزارم.]


منبع : پاسخگو
  877
  0
  0
امتیاز شما به این مطلب ؟

آخرین مطالب

      ویژگیهای ممتاز اخلاقی امام حسن (ع) چیست؟
      امام حسن مجتبی(ع) برای صلح با معاویه، چه امتیازاتی ...
      جایگاه حضرت خدیجه کبری (س) قبل و بعد از اسلام چیست؟
      آثار تربیتی روزه چیست؟
      این که می گویند در ماه رمضان شیطان در زنجیر است، چقدر ...
      حقیقت و باطن ماه مبارک رمضان چیست؟
      اهمیت روزه و رمضان را در قرآن و احادیث بیان کنید.
      چرا ابتدا و انتهای ماه رمضان باید ماه دیده شود، ولی در ...
      اینکه گفته می شود « بچه ای که متولد می شود تا هفت سال ...
      آیا امیرالمومنین در زمان حیاتشان به ایران آمدند و با ...

بیشترین بازدید این مجموعه

      فلسفه نماز چیست و ما چرا نماز می خوانیم؟ (پاسخ استاد ...
      چرا باید حجاب داشته باشیم؟
      براي رسيدن به مقام طي الارض راه حل چيست؟
      آيا فكر گناه كردن هم گناه محسوب مي گردد، عواقب آن چیست؟
      چگونه بفهميم كه خداوند ما را دوست دارد و از كارهاي ما ...
      سرانجام كسي كه نماز نخواند چه مي شود و مجازات او چيست؟
      رضايت و خشنودي خدا در چیست و چگونه خداوند از انسان راضي ...
      محیط برزخ چگونه است؟ چرا قبل از بهشت و جهنم بزرخ می ...
      چرا سگ نجس است و نمی‌توان آن را درخانه نگه داشت؟
      فرزندان حضرت آدم باچه کسی ازدواج کردند و نسلشان زیاد ...

 
نظرات کاربر
پر بازدید ترین مطالب سال
پر بازدید ترین مطالب ماه
پر بازدید ترین مطالب روز