فارسی
چهارشنبه 07 فروردين 1398 - الاربعاء 20 رجب 1440
  2419
  0
  0

درس تفسیر قرآن ـ جلسه صد و چهاردهم

 بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی جمیع الانبیاء و المرسلین و الائمة المعصومین علیهم السلام.
کلام درآيه بيست و سه و بيست و چهارم سوره مبارکه بقره است که اين دو آيه اگر بخواهد عمقي توضيح داده بشود بحث کلامي و علمي مفصلي را مي طلبد. خداوند مي فرمايد: (وَإِن كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِّمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا)
شما اگر شک داريد در ابتداي سوره فرمود: (ذَلِكَ الْكِتَابُ لاَ رَيْبَ فِيهِ)چون قرآن مجيد تجلي علم و حکمت و رحمت و فضل و محبت پروردگار است در آنجا که هيچ نقصي وجود ندارد.
تکرار «سبحان» و «تسبيح» و «سبّح» و «يسبح» در قرآن مجيد که در اغلب سوره ها آمده است به کل موجودات عالم هم نسبت داده شده است (وَإِن مِن شَيْءٍ إِلاَّ يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ)  پروردگار به پيغمبر اکرم امر به تسبيح مي كند و امر واجب است. انبياء و ائمه را که مي خواهد معرفي بکند يکي از اوصافش را همين تسبيح بيان مي کند، (يُسَبِّحُ لَهُ فِيهَا بِالْغُدُوِّ وَالآصَالِ)  مسئله تسبيح را مطرح کردن مي خواهد به ما القاء بکند که در حريم وجود مبارک حضرت حق، هيچ نقصي و هيچ عيبي وجود ندارد.
در کتاب، اصلا شکي وجود ندارد که وحي، حکيم، استوار است. صحبت شک در اين آيه درباره انسان است. (وَإِن كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِّمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا) نزلنا يعني قرآن کار من است علي عبدنا يعني بر پيغمبرم و بنده ام، شکتان در وحي بودنش است که مي گويند اين من عند الله نيست، وحي نيست، شک داريم که اين از جانب خدا هست يا نه البته در آيات ديگر مي فرمايد که آنها يکپارچه گفتند که نه من عند الله نيست (إِنْ هَذَا إِلاَّ أَسَاطِيرُ الأَوَّلِينَ) اينها افسانه هاي بافته شده گذشتگان است که اين شخص به اين صورت آرايش کرده است و مي گويد من عند الله است.
حالا خداوند حداقل را گرفته است در اين که وحي است يا دست ساخته بشر است، آسماني است يا زميني است، کار حق است يا کار يک انسان است. من شکتان را اينگونه برطرف مي کنم كه (فَأْتُواْ بِسُورَةٍ) يک سوره اي را (من مثْلِهِ) مانند يک سوره اش را بياوريد يک سوره اي را که انتخاب کنيد که آياتش کم و کوتاه هم باشد. مثل سوره کوثر، يا سوره توحيد. يک سوره بياوريد که جامعيت آن سوره قرآني در فصاحت و نظم کلام، نسق كلام و در به کارگرفتن لغت در جاي خود را دارا باشد که اگر لغت نزديک به اين لغت به جاي آن بگذاريم به ساختمان سوره لطمه مي زند. در محکم بودن معاني و مفاهيم و در اثرگذاري يک سوره با تمام خصوصيات آن سوره بياوريد. البته سوره اي که مي سازيد که تمام آثار معجزه بودن اين سوره را داشته باشد. البته مقصود حق از  سوره مشابه که مشابه لفظي نيست. (فَأْتُواْ بِسُورَةٍ مِّن مِّثْلِهِ) اگر شباهت لفظي منظورش باشد، آدم مي تواند در برابر (انا اعطيناک الکوثر) يک سوره بسازد، لفظ را نمي گويد بلكه تمام هويت معنوي و مفهومي و استحکام در ظاهر سخن و در اوج فصاحت و بلاغت، يک سوره اي بياوريد که هيچ کسي تا قيامت نتواند به آن سوره ساختگي ايراد وارد بکند.
خداوند متعال مي فرمايد: اين قرآن در هيچ چيزي با هم اختلاف ندارد، (وَلَوْ كَانَ مِنْ عِندِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُواْ فِيهِ اخْتِلافًا كَثِيرًا)  و اين «اختلافاً کثيرا» است، نه اختلاف کم، حتي در فصاحت و بلاغتش هم اگر مِنْ عِندِ غَيْرِ اللَّهِ بود اختلاف زياد مي ديديد. اين را ما ساختيم که اين افضل است.
البته فصاحت و بلاغت دو لغت است كه دو معنا دارد. فصاحت يعني روشن و بيّن و صاف.
بلاغت يعني رساننده معنا به مردم، گره و پيچ ندارد. املاق ندارد. و اين را من قبول ندارم که در فصاحت و بلاغت قرآن مجيد آياتش با هم ديگر تفاوت داشته باشد اگر منظور سر راستي و صافي است که دو بار اين کلمه در قرآن آمده است (لا اله الا الله) ، اين خيلي روانتر است (قيل يا ارض ابلعي ماءك و يا سماء اقلعي و غيض الماء و قضي الامر و استوت علي الجودي) (لا اله الا الله) که خيلي روانتر است و در ارزيابي خيلي فصيح تر است در حاليکه قرآن از اول تا آخرش در يک چهارچوب است که نمي توانست غير آن باشد در بلاغت و معاني هم همينطور.
براي اينکه شک در شما برطرف بشود و يقين کنيد وحي است، يقين کنيد از طرف الله است، يقين کنيد از عالم غيب است، يقين کنيد زميني نيست، يقين کنيد دست پخت بشر نيست (فَأْتُواْ بِسُورَةٍ مِّن مِّثْلِهِ وَادْعُواْ شُهَدَاءَكُم مِّن دُونِ اللَّهِ)  يعني من هم به شما کمک بکنم شما سوره ساز مي شويد، (مِّن دُونِ اللَّهِ) يعني در برابر خدا و بر ضد خدا، خلاف خدا، (مِّن دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنتُمْ صَادِقِينَ)اگر راست مي گوئيد که اين قرآن دست پخت بشر است. چون عرب خيلي چيزها كه در محاوره برايش روشن است حذف مي کند. اين (ان کنتم صادقين)، به همين (مِّمَّا نَزَّلْنَا) برمي گردد که اگر راست مي گوئيد اين قرآن دست پخت بشر است (وَادْعُواْ شُهَدَاءَكُم) يعني نيروهاي لازم را براي ساختن يک سوره بياوريد و بسازيد بعد مي فرمايد: (فَإِن لَّمْ تَفْعَلُواْ)  که در اين جا کمال محبت خدا به مخالفين است واقعا کمال محبت حق است، ما اوج محبت را در خيلي از آيات مي بينيم، (فَإِن لَّمْ تَفْعَلُواْ)اگر نمي توانيد يک سوره مثل قرآن بياوريد که (وَلَن تَفْعَلُواْ) که نمي توانيد بياوريد اين «لَن» نفي ابد کرده است يعني يک خبر غيبي است که اهل ايمان تا روز قيامت يک نفر دو نفر يک جمع كه در سوره اسراء که مي فرمايد: همه جن و انس اگر جمع بشوند (أن يأتوا بمثل هذا القرآن)  خبر غيبي تا حالا شکسته نشده است با وجود اين همه دشمني که صهيونيست ها، يهوديها، مسيحيها با قرآن دارند، حالا زماني دانش، دانش محدودي بود و رشته هاي علمي خيلي کم بود ولي اكنون با اين گستردگي دانش و گستردگي صنعت الکترونيک، اگر آوردن مثل قرآن براي دشمن امکان داشت الان وقتش بود که بياورد، چون از نظر ابزار علمي و ابزار فکري و دانش و گستردگي دانش كم ندارند ولي يک خبر غيبي مي گويد که هرگز اين کار شدني نيست و به نظر من با اين آيه و با نوع اين آيات واقعا باور انسان نسبت به کتاب خدا يک باور صد در صد مي شود و مي تواند همه مشکلات فکري و روحي و اعتقادي و مشکل نگاه به قيامت و مرده زنده شدن و امثال اينها را از طريق قرآن براي خود و ديگران حل بکند.
حالا موج محبتي که در آيه است که نمي توانيد ديگر حجت و دليلي داشته باشيد براي مخالفت با قرآن و پيغمبر شما که الان در يک حد قابل قبولي از فصاحت و بلاغت هستيد و شما که اديبان بسيار پر قدرتي مانند إمْرِﺉ القيس را داريد و نمي توانيد اين کار را بکنيد چه دليل ديگري دارد که مخالفت بکنيد قرآن را وحي ندانيد و پيغمبر را رسول من ندانيد شما که نمي توانيد مثل يک سوره را بياوريد و حق بودنش براي شما ثابت است قبول بکنيد (فَاتَّقُواْ النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ)  اين است اوج محبت که آيه شريفه نسبت به دشمنان دارد دلسوزي کامل مي کند حيف است در مقابل پيغمبر بايستيد. به قرآن بپيونديد (فَاتَّقُواْ النَّارَ الَّتِي) اصرار بر گناه نکنيد خودتان را از آتشي که منبع آن خود انسان است نجات دهيد بالاخره جهنم مادي است و طبقات هفتگانه هم دارد.
چرا خودتان را اين چند روز دنيا در گردونه مخالفت قرار مي دهيد. چه نصيب شما مي شود در گردونه مخالفت با قرآن و با پيغمبر، مخالفت كه شما را منبع آتش مي کند خودتان را نگه داريد. اين ترجمه ظاهر دو آيه شريفه بود که با دو آيه قبلش ارتباط دارد.
(اعْبُدُواْ رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ)  ربوبيت حق که تجلي در کل آفرينش دارد.
«الحمد لله رب العالمين»، ربوبيت يعني مالکيت و مربي آن، ربي است که پرورش هم در ربوبيتش لحاظ است، رب، خالق، و چه خالقي، (الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الأَرْضَ)  که زمين و دور نماي او را نگاه کرديم آسمان و ميلياردها سحابي و کهکشان، و باران، (فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ) چه نظم متيني بر کل اين هستي حاکم است و چه صنعت عظيمي است. اين آفرينش، قرآن نازل شدة اين خداست. خدايي که اين هستي را به حق آفريد خدايي که اين هستي را حکيمانه آفريد، خدايي که علمش و قدرتش و اراده اش و حکمتش و عدلش و رحمتش و محصولش اين عالم است.
اين قرآن نازل شده اين خداست، چه مخالفتي شما با اين قرآن داريد، چه دليلي بر مخالفت با اين کتاب داريد آنكه در جهان هستي اين محکم کاري را کرده است اين نظم را برقرار کرده است آيات را هم او فرستاده است به کسي كه (عَلَى عَبْدِنَا) خيلي جالب است به کارگيري کلمات واقعا مهم است، «علي رسولنا» نمي گويد، رسول خدا را با اسم ذکر نمي کند «علي عبدنا»، يعني در حقيقت آن آيه قبلي که شما را امر کردم به عبادت (اعْبُدُواْ رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ) که اين عبادت شما را عين آينه صاف مي کند، (لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ) تمام آلودگي ها را از درونتان بيرون مي ريزد اگر عبادت، عبادت باشد و شما را در حق خودتان گيرنده فيوضات رحمانيه و رحيميه مي کند.
حالا من اين قرآن را به بنده ام يعني پيغمبر اکرم(ص) نازل كردم. يک سير عبادتي بر اساس فرهنگ الهي جدش ابراهيم داشته است که حالا ما بالاخره نمي دانيم وجود مقدس رسول خدا قبل از بعثت با عنايت خدا به خيلي حقايق وارد بوده است چون اخلاقش، رفتارش، منشش، نشان مي دهد که در گردونه قواعد حکيمانه زندگي مي کرده است علاوه بر اينکه قرآن مجيد مي فرمايد: من او را در پناه خودم گرفته بودم. (الم يجدک يتيماً فاوي) و اين در پناه قرار گرفتن نه فقط خطر را از جسم دور مي كند، بلکه خطر را از فکر و روش و اخلاق او دور مي سازد.
اميرالمؤمنين(ع) مي فرمايد: مردم زمان پيامبر بدترين مردم هستند ولي انسان بهترين انسان دوره خلقت قرار گرفت. که در کتابهاي شيعه و سني هم آمده است اغلب در غار حراء مشغول انديشه بود در آسمانها و زمين (يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىَ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ)  و رواياتي که مي فرمايد: «کنت نبيا و آدم بين الماء و الطين»  و آن عظمتي که در خلقتش داشته است خلقت نوري، اينها همه را با خلقت آميخته، شايستگي پيدا کرده که قرآن مجيد با همه معاني و مفاهيمش، نه فقط الفاظش، به قلب مبارکش نازل شد.
از کجا مي گويم با همه مفاهيم و معانيش، آنجا که چند بار و سوره بقره در سوره آل عمران و سورة جمعه، وجود مقدس او را معلم قرآن معرفي مي کند نه معلم الفاظ، (وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ)  حکمت يعني مفاهيم آسماني قرآن، معاني آسماني قرآن، وگرنه لفظ ياد دادن که معلم هاي مدرسه هم الفاظ قرآن را به بچه ها ياد مي دهند. اين امتيازي که به عنوان هدف رسالت به او داده است نشان گر اين است که تمام معاني و مفاهيم با الفاظ به قلب مقدسش نازل شده است مي دانيد که قرآن مجيد هم از نظر معنا و مفهوم داراي معاني نامحدود و درياي بي ساحل است.
همين لا اله الا الله که دوبار در قرآن آمده و در معنايش نامحدود است يعني همه اين معاني در قلب مقدس او تجلي داده شد. توحيدش فوق همه توحيدهاست، عبادتش فوق همه عبادتهاست، شخصيتش فوق همه شخصيتهاست، اخلاصش فوق اخلاص هاست.
در سوره بقره آيه 97 مي فرمايد: (فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ) انه ضميرش به جبرئيل برمي گردد فقط به گوشش نخوانده است، قرآن مجيد هم نزول دفعي دارد و هم نزول تدريجي دارد. گستردگي قلب پيغمبر تا کجا بوده که توانسته قرآن و همه معاني و مفاهيمش را در خودش جا بدهد.
در حديث قدسي آمده است كه حضرت حق مي فرمايد: «لا يسعني ارضي و لا سمائي»  زمين و آسمان گنجايش من را ندارد، نه مسئله گنجايش من را ندارد يعني معرفت من را ندارد والا ذات که بي نهايت است و روشن است و نيازي به گفتن نداشت، ولکن «لايسعني قلب عبدي المومن»، معلوم است که ذات را نمي گويد، ذات که در قلب جا نمي گيرد خدا که مکان ندارد، يعني معرفت من، اوصاف من، نور من، و قلب پيغمبر چقدر گسترده بوده است که توانسته قرآن و همه مفاهيمش را در خودش جا بدهد.
سوره شعراء آيه 193 (نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الأَمِينُ بِهِ) ضمير «به» به قرآن بر مي گردد (عَلَى قَلْبِكَ) براي چه من اين قرآن را به تو دادم، هدفش را هم بيان مي کند (لِتَكُونَ مِنَ الْمُنذِرِينَ) مثل انبياء گذشته ام به خطرهايي که در راه انسان است از عذاب و نقمت، از قحطي و بلا، از دوزخ به خاطر معاصيشان، به اينها هشدار بدهي. اين قرآن، اين صاحب قرآن و معاني و مفاهيم قرآن و اين قلب پيغمبر را چه کسي بنا کرده است. آن که ساختمان فطرت را بنا کرده است اين است که اهل دل يا بعضي از فلاسفه يا عرفا مي گويند: بين سه كتاب تشريع يعني قرآن، آفاق يعني خلقت، انفس يعني وجود انسان، چون هر سه ساختمان را يک نفر ساخته است هماهنگي وجود دارد.
هيچ چيز در قرآن خلاف آفرينش بيان نشده هرچه دربارة عالم و انسان است همه صدق است.
پس قرآن نزديکترين حقيقت به انسان است، نزديکترين دوست به انسان است، بهترين دارو براي انسان است، چون بين انسان و قرآن ناهماهنگي وجود ندارد. طبيعت انسان مخلوق الله است، قرآن را هم او ساخته، و از بهترين غذاي مناسب براي بدن، قرآن مجيد، غذاي معنوي مناسبتري است. و براي انسان اين ناهماهنگي ها زندگي را تبديل به جهنمي از مشکلات و سختيها مي کند. اما اگر اين انساني که ساختمان حق است از آيات قرآن براي رشد خود و براي نقاشي و زينت خود براي کمال خود استفاده بکند و همه هم استفاده بکنند کسي بيرون نرود، (فَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ)  مي شوند (فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُم مِّنِّي هُدًى فَمَن تَبِعَ هُدَايَ)که کاملا مناسب با وجود انسان است هم وجود ظاهري و هم باطني، هم وجود فردي و هم اجتماعي، هم خانواد گي او، (فَمَن تَبِعَ هُدَايَ فَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ) يک زندگي بي دردسر و بي مشکل و بي سختي، بي قحطي و بي گراني و بدون سياستهاي قلابي شيطاني خواهد داشت. البته اين دورنمايي از دو آيه شريفه بود.

 


منبع : روابط عمومی و امور بین الملل مرکز علمی تحقیقاتی دارالعرفان الشیعی
  2419
  0
  0
امتیاز شما به این مطلب ؟

آخرین مطالب

      جلسه یکصد و شصت و پنجم (درس 21 سال 94)
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و شصت و چهارم (درس 20 سال 94)
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و شصت و سوم (درس 19 سال 94)
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و شصت و دوم (درس 18 سال 94)
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و شصت و یکم (درس 17 سال 93)
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و شصتم (درس 16 سال 93)
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و پنجاه و نهم (درس 15 سال 93)
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و پنجاه و هشتم (درس 14 سال 93)
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و پنجاه و هفتم (درس 13 سال 93)
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و پنجاه و ششم (درس 12 سال 93)

بیشترین بازدید این مجموعه

      تفسیر قرآن ـ جلسه اول
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و چهل ششم (درس 1 سال 93)
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و پنجاه و دوم (درس 8 سال 93)
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و پنجاه و ششم (درس 12 سال 93)
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و پنجاه و هشتم (درس 14 سال 93)
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و شصتم (درس 16 سال 93)
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و شصت و دوم (درس 18 سال 94)
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و شصت و سوم (درس 19 سال 94)
      درس تفسیر قرآن - جلسه یکصد و شصت و چهارم (درس 20 سال 94)
      جلسه یکصد و شصت و پنجم (درس 21 سال 94)

 
نظرات کاربر
پر بازدید ترین مطالب سال
پر بازدید ترین مطالب ماه
پر بازدید ترین مطالب روز