Azəri
Sunday 24th of March 2019
  1314
  0
  0

MÜVƏFFƏQİYYƏTLİ QƏRAR QƏBUL ETMƏK

MÜVƏFFƏYYƏTLİ QƏRAR QƏBUL ETMƏK

Məs`uliyyətli şəxslərin qələbə çalması onların qərarlarında xülasə olunur. Əgər məs`ulun qərarı vaxtında və yerində olsa, işində müvəffəqiyyət qazanar və qələbə çalan hesab olunur. Amma yersiz və həqiqətdən uzaq olan bir qərar qəbul etsə, müvəffəq hesab olunmur. Bu hesabarə hər bir məs`ulunrəkətlərir şeydən əvvəl aydın birdəf üzrə olmalıdır. İkincisi, şərait hazır olan kimi h bir şişirtmə və ya azaltma olmadan münasib qərar qəbul etməlidir. Əlbəttə, layiqli qərar o vaxt olar ki, lazımi şəraitdən əlavə, qərar münasib vaxtda və yerində verilmiş olsun.

وَ إِيَّاكَ وَ الْعَجَلَةَ بِالْأُمُورِ قَبْلَ أَوَانِهَا أَوِ التَّسَقُّطَ فِيهَا عِنْدَ إِمْكَانِهَا أَوِ اللَّجَاجَةَ فِيهَا إِذَا تَنَكَّرَتْ أَوِ الْوَهْنَ عَنْهَا إِذَا اسْتَوْضَحَتْ فَضَعْ كُلَّ أَمْرٍ مَوْضِعَهُ وَ أَوْقِعْ كُلَّ أَمْرٍ مَوْقِعَهُ

İşin vaxtı yetişməmişdən əvvəl (lazımi şərait olmadan) tələsməkdən özünü qoru! Əgər işinrülməsi mümkündürsə, onu kiçik hesab etmə! İşin növü mə`lum olmayan surətdə tələsik öz nəzərini vermə! Habelə, işlərin aydın olan vaxtı (planlar, proqramlar... ) səhlənkarlıq etmə! Beləliklə, hər bir işi öz yerində qərar ver və öz vaxtında yerinə yetir!

ndəlik beş vaxt qıldığımız namazlara diqqət edək; namazın vaxtının, onun qılınmasında xüsusi əhəmiyyəti vardır. Belə ki, çox şəraitlər vaxta qurban olur. Məsələn, əgər su tapılmasa və namazın vaxtı qurtarmaq üzrə olsa, təyəmmümlə namaz qıla bilərik. Amma vaxtından xaricdə yox. Başqa ibadətlər üçün də müəyyən vaxt tə`yin olunmuşdur. Məsələn, həcc (xüsusi vaxtda icra edilməlidir), oruc tutmaq (yalnız ramazan ayında vacibdir). Şəriətin bu qanunları onustərir ki, vaxtı tanımaq xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Vaxta diqqət etməmək müəyyən ziyanlara və xəsarətlərə səbəb olacaq ki, onları bərpa etmək də çətin olacaq. İmamsən Əsrileyhissalam) bu barədə buyurur:

 “Yetişməmiş meyvənin dərilməsində tələsmə! Öz vaxtında yetişəcək. Öz ehtiyaclarını tə`min etmək üçün vaxtından əvvəl tələsmə! Bu sənin dərdinə və hövsələsizliyinə səbəb olacaq. Beləliklə də, ümidsizlidüçar olarsan. ”[1]

AXİRƏ YADA SALMAQ NƏFSİN İSTƏKLƏRİNİN QARŞISINI ALIR

Bilirik ki, bu dünyadan sonra axirət aləmi də var. Dünya insanların çalışmaları, bəhrə aparmaları və axirət dünyasında səadət əldə etmək üçündür. Əgərkumət taxtında oturan (hər hansı insan, fərdi və ictimai fəaliyyətlərində) bilsə ki, (və bu fikirdə olsa ki, ) arzuların həyata keçməsində hər hansı tüğyan və azğınlıq (cəmiyyətdə fəsada səbəb olan sair işlər) axirətdə yalnız cəhənnəm odu və əzabla nətilənəcək, bu halda nəfsi istəklərini orta səviyyədə, mö`tədil saxlamağa çalışar, İslam və Qur`anın yolu ilə hərəkət edər.

وَ إِيَّاكَ وَ الِاسْتِئْثَارَ بِمَا النَّاسُ فِيهِ أُسْوَةٌ وَ التَّغَابِىَ عَمَّا تُعْنَى بِهِ مِمَّا قَدْ وَضَحَ لِلْعُيُونِ فَإِنَّهُ مَأْخُوذٌ مِنْكَ لِغَيْرِكَ وَ عَمَّا قَلِيلٍ تَنْكَشِفُ عَنْكَ أَغْطِيَةُ الْأُمُورِ وَ يُنْتَصَفُ مِنْكَ لِلْمَظْلُومِ امْلِكْ حَمِيَّةَ أَنْفِكَ وَ سَوْرَةَ حَدِّكَ وَ سَطْوَةَ يَدِكَ وَ غَرْبَ لِسَانِكَ وَ احْتَرِسْ مِنْ كُلِّ ذَلِكَ بِكَفِّ الْبَادِرَةِ وَ تَأْخِيرِ السَّطْوَةِ حَتَّى يَسْكُنَ غَضَبُكَ فَتَمْلِكَ الِاخْتِيَارَ وَ لَنْ تَحْكُمَ ذَلِكَ مِنْ نَفْسِكَ حَتَّى تُكْثِرَ هُمُومَكَ بِذِكْرِ الْمَعَادِ إِلَى رَبِّكَ

H vaxt əhalinin hamısının bərabər payı olan bir malın bölsündə özünə hamıdan çox pay ayırma! Əhali üçün aydın və aşkar olan şeydə özünü qəflət və nadanlığa vurma! Onarə ki, o şey səndən alınacaq və başqasına veriləcək, tezliklə pərdə aradantürüləcək və sən məzlumların xeyrinə hökm vermiş olacaqsan. Qəzəbinin, tünd (kobud) xasiyyətinin, əli uzunluğunun və uzun dilliyinin qarşısını al! Söyüş söyməkdən qorun! Qəzəbin sakitləşənə, ixtiyarını öz əlinə alana və gözlərinqiqətirənə qədər sakit ol! O vaxt özünə gələcəksən ki, Allaha tərəf qayıtmaq yadına düşər və qəm-qüssən artar.

Yuxarıdakımlələri xülasə şəkildə təhlil etsək aşağıdakı mətləbləri ələ gətirmək olar:

1-Təkəbbür və özbaşınalıq sadə insanlardan çox, hakimlərdə olur. İxtiyarında olan imkanları nəzərə alaraq demək olar ki, onun qarşısınıtəqvadanbaşqa h bir şey ala bilməyəcək. Deməli, hamıdan çox hakimintəqvaya”, pəhrizkarlığa ehtiyacı var.

2-Əhalinin payı olanr bir şey hamının arasında bərabər səviyyədə bölünməlidir. Hakimin ümumi mallarımumxalq əmlakını) özünə və ya xüsusi bir dəstəyə məxsus etməyə ixtiyarı yoxdur. Əgər hakimdən bur baş versə, bu aşkar zülmdür və bir zaman məzlumların hakimiyyəti ilə qurulan məhkəmədə, zalım məhkum olunacaq və öz zülmünün acınacaqlı aqibətinirəcək.

 3-Əhalinin seçdiyi hakimin vəzifələrindən biri də cəmiyyətin rə`y və nəzərlərinə hörmət etməkdir. Əgər hakim əhalininzü qarşısında baş verən xilaf işləri, əxlaqsızlıqları, fəsadları e`tinasızlıqla qarşılasa, hakim də bu barədə ümumi kütlənin fikrindən qəflət edərsə və bu bəhanə ilə cəmiyyətin islahına baş qoşmazsa, ağır və acınacaqlı vəziyyətlə qarşılaşmalı olacaq.

4-Əhalinin hakimə olan ehtiyacını nəzərə alaraq və onların ehtiyaclarının hakim tərəfindən ödənilməsi arzuları olduğunarə hakim xoşalməz hallarda öz nəfsinə sahib olmalı, qəzəbinin qarşısını almalıdır. Bunarə də hakim tərəfindən baş verən kiçik bir xoşalməzrəkət ağır nəticəyə səbəb ola bilər.

Bu əsasarə məs`uliyyətli şəxslərrək insani və islami normalardan kənara çıxmaqla əhalinin qəlbini yaralamasınlar və bununla da əhalinin İslamdan və hakimdən uzaq düşməsinə səbəb olmasınlar.

İBRƏTTÜRMƏK, QUR`AN VƏ QANUN ÜZRƏ HƏRƏKƏT ETMƏK

 Qur`an və İslam qanunlarının İslammiyyətində yerifəslində deyildi ki, Qur`an və qanun, bütün ictimai, siyasi, iqtisadi və sair kimi... Məsələlərin mənbəyi hesab olunur. İslam hakimi bu mənbə üzrə hərəkət etməlidir. Hakimin Peyğəmbər (səlləllahu ələyhi və alih) qanunlarından çıxması h bir vəchlə qəbul olunmur. Burrəkətin aşkar olması özzünü İslam hakimliyi vəzifəsindən kənarlaşdırmaq deməkdir. Həzrəti Əlileyhissalam) qeyd olunacaqmlələrində Malik Əştərə, Qur`anstərişlərini, İslam Peyğəmbəri (səlləllahu ələyhi və alih) və mə`sum İmamlarınləyhimussalam) hərəkət və davranışlarını nümunə qərar verməklə yanaşı, hakimin tarixdə baş vermiş hadisələrdən ibrəttürməsini onun üçün zəruri bilir. Bu əsasarə həzrət buyurur:

وَ الْوَاجِبُ عَلَيْكَ أَنْ تَتَذَكَّرَ مَا مَضَى لِمَنْ تَقَدَّمَكَ مِنْ حُكُومَةٍ عَادِلَةٍ أَوْ سُنَّةٍ فَاضِلَةٍ أَوْ أَثَرٍ عَنْ نَبِيِّنَا ص أَوْ فَرِيضَةٍ فِى كِتَابِ اللَّهِ فَتَقْتَدِىَ بِمَا شَاهَدْتَ مِمَّا عَمِلْنَا بِهِ فِيهَا وَ تَجْتَهِدَ لِنَفْسِكَ فِى اتِّبَاعِ مَا عَهِدْتُ إِلَيْكَ فِى عَهْدِى هَذَا وَ اسْتَوْثَقْتُ بِهِ مِنَ الْحُجَّةِ لِنَفْسِى عَلَيْكَ لِكَيْلَا تَكُونَ لَكَ عِلَّةٌ عِنْدَ تَسَرُّعِ نَفْسِكَ إِلَى هَوَاهَا

Vəzifən budur ki, ədaləti yayankumətlərin fəzilətli qanunları, Qur`andalən vacibatlar və ya İslam Peyğəmbərin (səlləllahu ələyhi və alih) kitablarda yazılan sünnələri yadında olmuş olsun. O şeylərə ki, biz əməl etmişik və sən onlarırmüsən, onlardan tərəfdarlıq et! Çalış bu fərmanda yazdığım qanunlarlarəkət edəsən və göstərişlərimə əməl edəsən! Ey Malik! Mən bu fərmanımla səninlə olan peymanımı möhkəmlətdim və höccəti sənə tamamladım. Əgər nəfsin tüğyan etsə və müxtəlifva-həvəslər ardınca düşsən, h bir bəhanən olmayacaq. İnsanı pisliklərdən qoruyan və ona yaxşı işlərrmək fürsəti verən, yalnız Allah-taaladır. Allahın Peyğəmbəri (səlləllahu ələyhi və alih) həmişə mənə əmr edərdi ki, namazımda, zəkatımda və nökərlərlə rəftarımda çox diqqət edəm və ehtiyatlı olam!

Mövla Əlileyhissalam)-ın kəlmələrinə diqqət etdikdə anlayırıq ki, əvvəla, İslami məsələlərin öyrənilməsi, Allahınkmlərinin icra olunması üçün meydanın açıq olması Allahın ən böyük höccətidir. Bur höccətin olması ilə yanaşı müxtəlif bəhanələrlə ilahikmlərin icra olunmasından boyun qaçırmaq olmaz. Bu əsasarə İran İslam İnqilabının böyük rəhbəri Xomeyni, ruhanilərlə görüşündə e`lan etdi ki, “bun höccət tamam olub. İslam alimlərinin rməmək və Allahınkmlərini icra etməkdən boyun qaçırmaq üçün bəhanəsi yoxdur. ”

 İkincisi, İslamkmlərinin icra olunması üçün çalışmaq məs`ullara icazə vermir ki, öz nəfslərinə fikir verməkdən və nəfsani istəkləri ilə mübarizə aparmaqdan əl çəksinlər. Onların vəzifəsi budur ki, İslam hökmlərinin ölkədə bərqərar olunması üçün çalışmaqla bərabər, təqvalı və pərhizkar olsunlar və dinin vacibatlarını yerinə yetirməkdən qəflət etməsinlər.

YOLUN SONU-“ŞƏHADƏT

Mö`min insanlar üçün xüsusi ilahi ne`mətlərdən biri, Allah yolunda və Allah hökmlərininmiyyətdə hakim olması yolunda şəhadətə yetmək məqamıdır. Şəhadətə yetişmək insanın ən uca məqamı və yolunun sonu hesab olur. Bunarə də Həzrəti Əlileyhissalam) həm özü, həm də Malik üçün şəhadət arzulamaqla yanaşı, qoşun başçısını, duanın tə`siri və nətisi ilə də tanış edir. İndi ki, bu kitabın axırına yetişmişik, həzrətin duasını birlikdə oxuyaq:

وَ أَنَا أَسْأَلُ اللَّهَ بِسَعَةِ رَحْمَتِهِ وَ عَظِيمِ قُدْرَتِهِ عَلَى إِعْطَاءِ كُلِّ رَغْبَةٍ أَنْ يُوَفِّقَنِى وَ إِيَّاكَ لِمَا فِيهِ رِضَاهُ مِنَ الْإِقَامَةِ عَلَى الْعُذْرِ الْوَاضِحِ إِلَيْهِ وَ إِلَى خَلْقِهِ مَعَ حُسْنِ الثَّنَاءِ فِى الْعِبَادِ وَ جَمِيلِ الْأَثَرِ فِى الْبِلَادِ وَ تَمَامِ النِّعْمَةِ وَ تَضْعِيفِ الْكَرَامَةِ وَ أَنْ يَخْتِمَ لِى وَ لَكَ بِالسَّعَادَةِ وَ الشَّهَادَةِ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُون  وَ السَّلَامُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً كَثِيراً وَ السَّلَامُ

Mən ulu Tanrıdan istəyirəm ki, sonsuz rəhmət və əzəmətli qüdrəti ilə (ki, əta etməkdə və ehsan etməkdə istədiyi şeyi icra etməyə qadirdir,) məni, səni, özünün razı olduğu şeylərə tərəf aparsın! Yerli və aşkar üzrümüzü Özünün və məxluqatının qarşısında qəbul etsin! Bəndələrinin arasında yaxşı adla, xeyirxahlıqla, şəhərlərdə, diyarlarda yaxşı tə`sir qoymaqla, bütün ne`məti ilə izzətlə, sonsuz səadətlə və şəhadətlə ömrümüzü başa vursun! Biz Ondanıq və Ona tərəf qayıdacağıq. Allahın elçisinə və Onun pak Əhli-beytinə çox salam olsun ki, hamısı pak və münəzzəhdir!



[1]Biһarulnvar, 88-ci cild, sәһ. 379

  1314
  0
  0
امتیاز شما به این مطلب ؟

latest article

      Bədr və Təbuk müharibələrində Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih) övlanı və ya ...
      Aşura günündə imam Hüseyn (əleyhis-salam)-ın səhabələri quyu qazmaqla su əldə edə ...
      İmam Əli (ə)- ın leylətul- məbit gecəsi (Peyğəmbərin yerində yatması) ölüm ...
      Qədir hədisini isbat edən hansı sənəd və mənbələr vardır?
      Həzrət İsa (əleyhis-salam)-ın adı Quranda neçə dəfə gəlmişdir?
      Həmd surəsində olan nemət verilmişlər, qəzəb olunanlar və yolunu azanlardan məqsəd ...
      Necə olur ki, həzrət Süleyman (ə) övladının vəfatından sonra mülk və hakimiyyət arzusu ...
      İnsanlarda təfavüt və ixtilafların fəlsəfəsi, o cümlədən çirkinlik və gözəlik, ...
      Quranın dəfi və ya tədrici nazil olmasından nə qədər keçir?
      Nə üçün İmam Həsən (ə) İmam Hüseyn (ə) kimi qiyam etmədi?

 
user comment