Azəri
Monday 25th of March 2019
  732
  0
  0

İSLAMDAN SONRA MİSİRDƏ BAŞ VERƏN İKİ MÜHÜM HADİSƏ

İSLAMDAN SONRA MİSİRDƏ BAŞ VERƏN İKİ MÜHÜM HADİSƏ

 zrət Əlileyhissalam)-ın Misrinssas siyasi mövqeyinə diqqət yetirməsinin səbəbini başa düşmək üçün bu ölkə ilə əlaqədar iki mühüm hadisəni qeyd etmək lazımdır. Bu elə bir hadisədir ki, Misir ölkəsinin o vaxt son dərəcə həssas ölkələrdən hesab olunduğunustərir. Onlardan biri budur ki, Misir əhalisi tez bir zamandardülər ki, ölkənin yeni başçısımr ibn As) və onun döyüşçüləri əhali ilə yaxşı rəftar etmirlər. Onlara aman verdiklərinə baxmayaraq, əhaliyə əzabziyyət və işkənverir və onları təhqir edirlər. Bur rəftar əhalininr yerdə narazılığına səbəb olur və vəziyyət sürtlə dəyişir.

 Misrin fəthindən üç il sonra Bizansın dəniz qüvvələri yenidən İsndəriyyə şəhərinə hücuma keçir və çalışırlar ki, məntəqəni geri alsınlar. Həmin vaxtda müsəlmanlardan narazı olan əhali onlara arxa çevirərək şəhərin darvazasını Bizans qoşunlarının üzünə açır və şəhəri onlara təslim edirlər. Əlbəttə, Bizans qoşunlarının bu dəfə çox da güclü qoşunları yox idi. Az müddətdən sonra Əmr ibn As Misrin uzaq məntəqəsindən İsndəriyyəyə hücum edir və romalıları qovub şəhərdən çıxardır. Amma bu mövzu, məsələnin çoxssas olduğunustərir. Həqiqətdə, Misir barıt çəlləyi kimir an partlamağa ehtimalı olan bir ölkə idi. Əhali uzun illər yunanlıların və romalıların əsarəti altında olmuşdu. Xüsusən, romalılardan çoxlu əzabziyyətrmüşdülər nə yeni vəziyyətə ümid bəsləyirdilər. Onlar İslam dini adı altında hökmranlıq edənlərdən zülmrəcəklərinə əsla inanmırdılar.

 İkinci mühüm hadisə isə Osmanın xilafəti dövründə Misir əhalisinin bir dəstəsinin qiyam etməsi və öz ölkələrini tərk edib, zülmün qarşısını almaq üçün Mədinəyə gəlmələri idi. Onlar bir müddət Osmanın evini mühasirədə saxladılar və nəhat onu qətlə yetirdilər.

MİSİRİN ƏHƏYYƏNDƏN-GÜNƏ AŞKAR OLUR

 İsndəriyyəni fəth etdikdən sonra Misrin bütün bərəkətli məhsuldar torpaqları tədriclə müsəlmanların əlinə keçdi. Demək olar ki, Misrin bütün məntəqələri müqavimətsiz və asanlıqla müsəlmanlara təslim oldu. Ölkədə “Yə`qubiməzbi ilə “Məlikanməzbi arasında olan uzunmüddətli ixtilaf və keşməkeşlərin aradan qaldırılmasında müsəlmanların böyük rolu oldu. Misrin fəthindən sonra bu ölkə ilə sərd olan məntəqələrdə, İslam dini yayılmağa başlayan ərazilər genişlənirdi. Omlədən qərb tərəfdən müsəlmanlar öz ərazilərini daha da genişləndirdi. Liviya torpaqlarına və nəhat, İspaniyaya qədər irəlilədilər. Bununla da Misrin müsəlmanlara əhəmiyyəti getdikaşkar oldu. Hicrətin 32-ci ilində müsəlmanlar Benta olis”ə tərəfə hərəkət etdilər. “Bərqə” məntəqəsini ələ keçirdilər. “Bərbər”, “Trablosvə “Ləvateqəbilələrini özlərinə tabe etdirdilər. Bir müddət sonra Əmr ibn Asın Misirdəki nümandəsi Əbdüllah ibn Əbi Sərəh “Trablos” ölkəsində o qədər irəliləyir ki, Afrikanın bir çox mühüm məntəqələrini müsəlmanların tabeçiliyinə gətirdi. Mərkəz şəhəri hesab olunan Kartaj müsəlmanlara vergi verməyi qəbul edərək onlarla sülh bağladı. [1]

 Bütün bunları nəzərə almaqla mə`lum olur ki, Misrin coğrafi mövqeyi İslam dünyası üçün çox mühüm əhəmiyyət kəsb edirdi. Bu da ölkənin vəziyyətinə diqqətlə yanaşılmasını və əhalinin əmin-amanlığının tə`min olunmasını tələb edirdi. Amma buna baxmayaraq, üçünxəlifənin dövründə bütün işlər diqqətsizlik üzündən öz əhəmiyyətini əldən verdi. Xəlifə Misirə çox e`tinasız yanaşır, əhalinin qəzəbindən-günə şö`lələnirdi. Xüsusilə, Osmanın Əbdullah ibn əbi Səroh kimi bir adamı Misirə vali tə`yin etməsi və onun əhali ilə amansız rəftar etməsi Misir əhalisini canatirmişdi. Halbuki, o, Məkkənin fəthində İslam Peyğəmbərinin (səlləllahu əleyhi və alih) qəzəbinə düçar olmuşdu və Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih) tərəfindən qanı halal edilən on nəfərdən biri idi. [2] Bununla belə, Osman onu Misir kimissas məntəqəyə vali tə`yin etmiş və əhali ilə istədiyi kimi rəftar etməsinə tam səlahiyyət vermişdi. Nəhat, Misrin fəallarından və Osmanla müxalifətdə olan Məhəmməd ibnzeyfə Əbdüllah ibn Əbi Sərəhi ölkədən qovub Misrin idarəçiliyini öz əlinə almaq istəyir. Onarə də Əbdüllahı ölkədən qovub çıxardıqdan sonra məscidə gedir. Camaat namazını qıldıqdan sonra e`lan edib deyir ki, Misrin valisi mənəm.

ZRƏT ƏLEYHİSSALAM) MİSRİN VƏYYƏTİNİ YAXŞILAŞDIRIR

 zrət Əlileyhissalam) 25 il “gözündə tikan, boğazında sümük qalmış vəziyyətdə evdə oturub, İslam naminə uzun müddət sükut edir. Nəhat, Peyğəmbərin (səlləllahu əleyhi və alih) canişinliyi olan xilafət mənsəbini çoxdankı haqqı idi öz öhdəsinə alır. Hər şey dəyişməyə başlayır. Omlədənzrət, Misrinssas məntəqə olduğunu bildiyi üçün xilafətə gələn kimi bu ölkənin vəziyyətini sahmana salmağa başlayır. İlk növbədə e`timad etdiyi şəxslərdən Qeys ibni Sə`d ibni Übadəni Misrin təzə valisi tə`yin edir. Qeys Misirə gedir və hökuməti öhdəsinə alır. Amma Müaviçoxdan bəri tamah gözünü Misirə dikmişdi və oranı öz nüfuzu altına almaq istəyirdi. Başqa tərəfdən Əlileyhissalam)-a çoxdan düşmənçilik bəsləyirdi. O fürsəti münasibrüb dərhal Qeysə məktub yazır. Təklif edir ki, Əlidən əl çəkib, mənə bey`ət et! Müavibu məktubda bütün məkr və hiyləgərliklərini ə salır. Bir tərəfdən Qeysə yüksək məqamlar və`d verərək onu arxayın edir, başqa tərəfdənzrət Əlileyhissəlam)-ın Osmanın qətlində əli olmasını iddia edir və onu Osmanın qatili adlandırır. Amma bunların h biri Qeysə tə`sir etmir və onu yolundan azdırmır. Qeys bir tərəfdən Misirə təzə gəldiyi, başqa tərəfdən Müavikimilərin hiylələrinə qarşı hansı tədbirlərinrülməsini bilmədiyi üçün Müaviyəyə qəti cavab vermir. Bəlkə də işi dolaşıq vəziyyətə salır. Müaviyəyə ikitirəli cavab yazır ki, onun əlində əsas olmasın. Müavitəzədən məktub yazır. Bu dəfə Qeysə və`d vermək əvəzinə onu şiddətlə qorxudur ki, təklifi qəbul etsin. Qeys bu dəfə davamtirə bilmir, aşkar şəkildə rədd cavabı yazaraqzrət Əlileyhissalam)-ın tərəfdarı olduğunu bildirir. Məktubda yazır:  Sən və sənin ətrafında olanlar hamınız batil yoldasınız. Haqq yalnız Əlileyhissalam) və onun ətrafındakılarladır. ”

 Məktub Müavinin əlinə çatan kimi Qeysdən ümidini kəsir, amma hiylələrindən əl çəkmir. Bu dəfə Qeys tərəfindən başdan-başa yalanla dolu bir məktub hazırlayır. Qeysin əvvəlki məktubunu da ona əlavə edib Şamda e`lan edir ki, Əlinin Misirə göndərdiyi nümandə (Qeys) mövlasından üz döndərib, mənimlə bey`ət etdi. Bu xəbərzrət Əlileyhissalam)-a və əshaba çatanda çox narahat olurlar. Söz-söhbət başlanır. Əshab tə`kid edirlər ki, (məxsusən, Əbdullah ibn Cə`fər) bu fitnəni aradan qaldırsın və Qeysi dərhal Misrin hakimliyindən kənar etsin. Ammazrət bu təkliflə müxalifət edib buyurur:  Bu işdə hiyləgərlik işlənib. Mən Qeysi yaxşı tanıyıram və bilirəm ki, bu işlərirməz. Bəlkə də bu ona vurulan töhmətdir. ”

 İmam bütün bu işlərdən xəbərdar olmaq və Qeysin vəfadarlığını yoxlamaq üçün qərara alır ki, onukumətdən kənar etsin və Məhəmməd ibn Əbi Bəkri onun əvəzində Misirə vali seçsin. [3]

 Məhəmməd ibn Əbi Bəkr Misirə çatdıqdan sonrakuməti öz öhdəsinə alır. Həzrətə məktub yazaraq belə bildirir:

 “Halal-haramın ümumi qanunlarını və nəsitlərini yazılı şəkildə mənə göndərin ki, öz vəzifəmi yerinə yetirməkdə qanuni olum, İslamkmlərinə əsasən əməl edərkən xətasız olum, iztirab hissi keçirməyim. ”

 zrəti Əlileyhissalam) onun cavabında geniş və dolğun məzmunlu bir məktub yazaraq özünün dərya elmindən istifadə etməklə İslamkmlərinin lazımistərişlərini və bə`zi qanunlarını onun ixtiyarında qoydu. Malik Əştərə yazılan məktubla yaxından əlaqəsi olan bu məktub Nəhcül-bəlağədə yazılmışdır. Hər iki məktub böyük əhəmiyyətə malikdir. İlahiqiqətləri axtaran və Əlileyhissalam)-ın elmi ilə maraqlananlar Nəhcül-bəlağəyə” müraciət edə bilərlər.



[1]“Әrәb tarixi”, sәһ. 215

[2]Tarixi Yә`qubi”, 2-ci cild, «Osmanın xilafәti» qismәti.

[3] Burada bә`zilәri belә bir sual verә bilәr ki, mәgәr mümkündür ki, İmam Әlileissalam) Qeysinnaһsızlığını vә bu sözlәrin ona vurulan töһmәt olmasını bilmәklә yanaşı, әtrafındakı bә`zi şәxslәrin narazılığınarә onu öz mәqamından kәnarlaşdırsın? Cavab verilir: “Bәli, şayiәlәrinmiyyәtdә ruһi sarsıntıların yaranmasına sәbәb olduğu vaxtda İslamın әsas ideyalarını һifz etmәkdәntrü şәrait bunu tәlәb edirdi ki, Һәzrәti Әlileissalam) kimi şәxsiyyәt, özünün batini meylinin әksinә olaraqmiyyәtdә әmin-amanlığı qorumaq üçün belә bir rsün vә buna razılıq versin. Bu mәsәlәnin nümunәsini öz zәmanәmizdә dә görmüşük. Belә ki, İrandaksәk dövlәt mәqamında olan Bәni Sәdr, İslam inqilabının ziddinә һәrәkәt etmәsinә baxmayaraq layiq olmadığı һalda birmüddәt öz vәzifәsindә saxlanılır. Onu vәzifәsindәn kәnarlaşdırdıqdan sonra İmam Xomeyni buyurdu: “Mәn bir il bundan әvvәl bilirdim ki, Bәni Sәdr İslam inqilabının ziddinә һәrәkәt edir. ” Amma şәrait vә cәmiyyәtin vәziyyәti Bәni Sәdrin ifşa olunması üçün münasib deyildi. Bunarә dә İmam Xomeyni bur şәxsiyyәtin tәxminәn bir il müddәtindә vәzifәdә qalmasına dözür. Bunları müqayisә etmәklә Һәzrәti Әlileissalam)-ın һansı şәraitdә bu işirdüyünü dәrk etmәk olar.

  732
  0
  0
امتیاز شما به این مطلب ؟

latest article

      Bədr və Təbuk müharibələrində Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih) övlanı və ya ...
      Aşura günündə imam Hüseyn (əleyhis-salam)-ın səhabələri quyu qazmaqla su əldə edə ...
      İmam Əli (ə)- ın leylətul- məbit gecəsi (Peyğəmbərin yerində yatması) ölüm ...
      Qədir hədisini isbat edən hansı sənəd və mənbələr vardır?
      Həzrət İsa (əleyhis-salam)-ın adı Quranda neçə dəfə gəlmişdir?
      Həmd surəsində olan nemət verilmişlər, qəzəb olunanlar və yolunu azanlardan məqsəd ...
      Necə olur ki, həzrət Süleyman (ə) övladının vəfatından sonra mülk və hakimiyyət arzusu ...
      İnsanlarda təfavüt və ixtilafların fəlsəfəsi, o cümlədən çirkinlik və gözəlik, ...
      Quranın dəfi və ya tədrici nazil olmasından nə qədər keçir?
      Nə üçün İmam Həsən (ə) İmam Hüseyn (ə) kimi qiyam etmədi?

 
user comment