Azəri
Tuesday 21st of May 2019
  669
  0
  0

Müctehid qadın Ümmül-mö`minin Ayişə

ğ) Müctehid qadın Ümmül-mö`minin Ayişə

Ibni Teymiyyə Əllamə Hillinin Ümmül-mö`minin Ayi­şə­yə tutduğu irada belə cavab verir: «Onun dediyi «Ayişə mütəal Allahın hökmü ilə müxalifət etmiş və Qur`anın buyurduğu "vəqərnə fi buyutikunnə və la təbərrəcnə təbərrücəl-ca­hi­liyyətil-ula" ayəsinin hökmünü görməməzliyə vurmuşdur»[1] ira­dı da yersizdir. Çünki o, rəziyəllahu ənha, əvvəlki cahi­liy­yət dövranında olduğu kimi özünü göstərməmişdir, evində qal­ması və aramlaşma fərmanı da məsləhət üzündən olan qi­yam­la ziddiyyətli deyildir.[2] Əgər Peyğəmbər qadınlarının məs­ləhət üzündən olan səfəri Ayişə üçün caiz olsa, o, tə`­vil və ictihad etmiş və bu səfəri müsəlmanların məs­ləhə­ti­­nə bilmişdir. Xətakar müctehidin xətası bağış­landı­ğı­na görə müctehid Ayişə üçün də bəxşiş və bağışlanmaq ona, öz evində qərarlaşmadığına görə daha layiqdir. Bu izahla Ayi­şə rəziyallahu ənhanın qiyamına cavab verilir. Əgər müc­tehid xətakar olsa, bu xəta Allahın Kitabında və Pey­ğəm­bərin sünnəsində bağışlanır.»[3]

Qurtubi deyir: «O, haqqa çatan və düz iş görən bir müc­te­hid idi, onun etdiyi tə`bir və ictihadda ona savab veri­lir. Çünki əhkamlarda müctehid olan hər şəxs haqqa çatır və əməli salehdir.»[4]

d) Müaviyə ibni Əbu Süfyan

«O əvəz çıxmayan bir müctehid və həddini aşmayan bir alim­dir!»[5]

e) Müaviyənin vəziri Əmr ibni As

Ibni Həzm «Əl-fəsl» kitabında yazır: «Müaviyə və onun yoldaşları əcr alan xətakar müctehidlər idilər ki, bir əcr və savab qazanırlar.»[6]

O bir daha Müaviyə ilə Əmr Ası xatırlayıb deyir: «Bu iki şəxs qan və qan axıdılması kimi məsələlərdə ictihad et­mişlər. Necə ki, bu barədə fətva verənlər ictihad edir­di­lər. Fətva verənlərin bə`ziləri sehrkarı qətlə yetirməyi va­cib bildiyi, bə`ziləri isə belə bir nəzərə malik olma­dıq­la­rına görə bu ictihadlarla Müaviyə, Əmr As və başqa­la­rı­nın ictihadları arasında – əgər cəhalət və qəlbin kor­luğu, eləcə də bilməməzlik üzündən qarışıqlıq baş verərsə – onda nə fərqi var?![7]»

Ibni Teymiyyə də Müaviyə və onun gördüyü tədbirlərə üzr və bəhanə gətirərək belə deyir: «O, müctehid idi.» Sonra deyir: «O, bu barədə eynilə Əli ibni Əbitalib kimidir.»

Ibni Kəsir deyir: «Müaviyə müctehiddir və ona savab verilib, inşaallah.»[8]

Əmr ibni As ilə Əbu Musa Əş`əri arasında baş verən həkəmiyyət hadisəsini qeyd etdikdən sonra deyir: «Əmr Müaviyəni hökumətdə saxladı. Çünki onu məsləhət bilirdi. Ictihad da həm xataya gedə bilər, həm də düz çıxa bilər.»[9]

Ibni Həcər Heysəmi «Səvaiq» kitabında yazır: «Əhli-sün­nət və cəmaətin əqidəsi budur ki, Müaviyə Əlinin döv­ra­nında xəlifə deyildi. Əksinə, sultanlardan biri idi və ic­ti­hadına görə bir savab qazanır. Lakin Əliyə iki savab verilir: Biri ictihadına görə, biri isə haqqı düzgün ayırd etdiyinə görə verilən savab.»

O, digər bir kitabı olan «Təthirul-cinan vəl-lisan ənil-xuturi vət-təfəvvuhii bi səlbi səyyidina Müaviyət ibni Əbi Süfyan»[10] adlı kitabında deyir: «Müaviyə ictihad et­di­yinə görə ona savab veriləcək. Çünki hədisdə deyilir ki, müctehid hər vaxt ictihad edib haqqa çatsa, iki savab qa­za­n­ır. Əgər ictihad edib xətaya yol versə, bir savab qaza­nır.» Müaviyə şübhəsiz, müctehid idi, əgər bu ictihadında xəta­ya yol vermiş olarsa, ona bir savab verilir və ona heç bir irad yoxdur.»[11]

O, öz kitabında Müaviyənin ictihadını isbat etmək üçün uzun bir fəsil gətirmişdir.

«Baği» (iğtişaşçı, qiyamçı) kəlməsinin tə`vil və mə`na­sın­da deyir:

«Əl-ənvar» kitabında son zamanın alimlərinin kitab­la­rın­dan nəqlən belə deyilir: «Bağilər və qiyamçılar fasiq və ka­fir deyildirlər, lakin tutduqları yol və rəftarda xəta­kar­dırlar, Müaviyəni tənqid edib eyblərini demək caiz deyildir, çünki o böyük səhabələrdən idi.»[12]

Şeyx Əbdül-Vəhhab Əbdül-Lətif «Təthirül-lisan» kita­bı­na yazdığı haşiyədə – «Dirasatül-ləbib» kitabından nəql et­dik­dən sonra – demişdir: «Səhabələrdən çoxu Müaviyənin bid`­ət­lərini rədd edərək yersiz hesab etmişlər» sonra deyir: «O, nümunə üçün, elə hadisələri və fətvaları xatırlat­mış­dır ki, onların hamısının qayıdış yeri müctehidlərin fət­va və nəssə elmli olmamaları ilə əlaqədar ixtilaflara qayı­dır. Bunun da oxşarı həm səhabə, həm də qeyrilərəri üçün baş verir ki, bu da Müaviyəni müctehidlik cərgəsindən xaric et­mir.»[13]

i) Əmmarın qatili müctəhid Əbül Ğadiyə

Ibni Həzm «Əl-fəsl» kitabında yazır: «Əbül Ğadiyənin əli ilə qətlə yetirilən Əmmar Bey`əti-Rizvanın iştirakçı­la­rın­dan, Allahın batini niyyətlərini təsdiqləyib Öz aram­lı­ğı­nı onlara nazil etdiyi və onlardan razı olduğu şəxslərdən idi. Əbül Ğadiyə də (rəziyəllahu ənh) da mütəəvvil müctehid idi ki, səhv üzündən ona zülm etmişdi və eyni zamanda Allah dər­gahında mükafata layiqdir. O, Osmanın qatilləri kimi deyil­dir. Çünki onlar Osmanı qətlə yetirməkdə ictihad maca­lı tapmamışdılar.[14]

Ibni Həcər də «Əl-isabə» kitabında Əbül Ğadiyənin tər­cü­meyi-halında eynilə belə demiş və onu müctehid səhabələri sıra­sında qeyd etmişdir.

k) Ümumi şəkildə olan müctehidlər

Ibni Teymiyyə Əllamə Hillinin dediyi «Bu camaata vuru­lan tə`nələr elədir ki, bütün alimlər onun bir çox hissələ­ri­ni nəql etmişdir. Kəlbi[15] səhabələrin eybləri barəsində xü­su­si bir kitab yazmışdır. Həmin halda, Əhli-beytdən bir iş­kal (eyb) belə, onlarda gəlməmişdir» sözünün cavabında deyir: «On­lardan baş verən bu işlərin çoxunda üzr və bəhanə var­dır ki, onu günah dairəsindən çıxararaq ictihadi hallar cər­gəsində qərar verir. Elə bir ictihad ki, əgər müctehid on­da haqqa çatarsa, iki mükafat, əgər səhvə yol verərsə, bir müka­fat alacaq. Raşidin xəlifələri barəsində nəql olunan­ların hamısı da bu qəbildəndir.»

O, «Minhacus-sünnə» kitabının 3-cü hissəsinin 19-30-cu sə­hi­fə­lərində bu barədə uzun-uzadı bəhs aparmışdır. Daha son­ra isə Əllamənin böyük səhabələrə tutduğu iradlara cavab verə­rək deyir: «Bunların hamısı ictihad hallarındandır.»[16]

Ibni Həcər Əbül Ğadiyənin tərcümeyi-halında yazır: «Bü­tün bu müharibələrdə səhabələr barəsində bizim gümanımız bu­dur ki, onlar tə`vil (və ictihad) əhli olmuşlar, səhvə yol ve­rən müctehid bir savab alır. Əgər bu qayda camaatın hər bi­ri­nin haqqında sübuta yetərsə, onun səhabələr barəsində sübu­ta yetməsi daha layiqdir.»[17]

Şeyx Əbdül-Vəhhab Əbdül-Lətif «Səvaiq»in haşiyəsində yazır: «Əlinin dövründə olan bütün səhabələr ya onunla bir­likdə döyüşdülər, ya da onun əleyhinə çıxdılar, yaxud da hər iki ordudan kənara çəkilib bitərəf oldular və onunla müha­ri­bə etmədilər. Belə ki, Ibni Məs`udun səhabələri, Sə`d ibni Əbi Vəqqas və sairləri onunla müharibə aparmaqdan imtina etdilər. Hüzeyfə, Ibni Məsləmə, Əbuzər, Imran ibni Həsin, Əbu Musa Əş`əri kimilər də hər iki dəstədən kənara çəkildilər. Onların hamısı da tə`vil (ictihad) əhli idilər, onlardan baş verən işlər onları ədalətdən çıxarmır.»[18]

Bəli, xüləfa məktəbinin ardıcılları beləcə ikinci hic­ri əsrindən bu günkü günə (on beşinci əsrin əvvəllərinə) qə­dər bu məsələ barəsində fikir birliyində olub deyirlər: «Bü­tün səhabələr adildir və sübhan olan Allah, onların etdiyi hər bir işə: düşmənçilik, kin-küdurət, bir-birini qırmaq və qan axıtmaqla əlaqədar onların hamısına mükafat verəcək­dir!» Yə`ni Allah nəinki onların günahlarını əməl dəftə­ri­nə yazmır, əksinə, onların pis işlərinə də mükafat verir!!

Onların təsəvvürlərinə görə bu Allah necə də ədalətli qazi­dir! Bizi günahlarımıza görə cəzalandırır, onları isə günah­larına görə mükafatlandırır!!!

Onlar səhabələrin haqqında olan bu sözlər barəsində – Mü­a­viyənin əsrinə qədər – fikir birliyində olmuş, onlardan bə`­zi­ləri demişdir: «Bu qayda Yezidin əsrinə qədər də cərə­yan­dadır.» Belə ki, Ibni Xəldun Yezidin dövründəki səha­bə­lər barəsində yazır: «Onlardan bə`ziləri Yezidin işini nala­yiq bir əməl kimi qiymətləndirir, bə`ziləri onunla müharibə apar­mağı vacib bilirdilər...» Sonra yazır: «Və bu bütün mü­səl­manlara layiq bir iş idi, hamısı müctehid idilər, iki qrup­dan heç birinə irad gəlmir, onların yaxşılıq etməkdə və haqqı axtarmaqda olan hədəfləri mə`lumdur. Allah-taala on­lara iqtida etməkdə bizə tovfiq versin.»[19]

Mən bilmirəm: Əgər onların hamısı Peyğəmbərlə yoldaş ol­du­ğuna görə müctehiddirlərsə, onda Osmanın qatillərinin və­ziy­y­əti necə olar?! Nə üçün onlar müctehid hesab olun­mur­lar?! Ibni Həzm Əmmarın qatili Əbül Ğadiyənin ictihadı barə­sində yuxarıda da qeyd olunduğu kimi, belə deyir: «Və bu (Əbül Ğadiyə) Osmanın qatilləri kimi deyildir. Çünki Os­ma­nın öldürülməsində ictihad üçün heç bir macal olma­mışdı. Ona görə ki, o nə bir kəsi öldürmüş, nə bir kəslə müharibə apar­mış, nə möhsinə zina etmiş, nə də mürtəd olmuşdur ki, onu öldürməkdə tə`vil və ictihada caiz olsun. Əksinə, onlar fa­siq cəngavərlər idilər ki, qəsdən və heç bir tə`vil olma­dan zülm və sitəmlə, haram olan bir qanı axıtdılar. Belə isə onlar fasiq və məl`unlardır!»[20]

Ibni Həcər Heysəmi yazır: «Alimlərdən çoxunun əqidəsi bu­dur ki, Osmanın qatilləri qiyamçılar deyil, inadkar zalım­lar idilər. Onların şübhələri heç bir yola yozulası deyildi və onlar şübhənin kəşf edilməsindən, haqqın aşkar olun­ma­sından sonra batil yola israr etdilər. Belə deyildir ki, hər kəs bir şübhəni görüb dərk etdisə, onun vasitəsilə müctehid ola;, çünki, şübhə o kəsə ariz olur ki, ictihad dərəcəsinə çatmaqdan bacarıqsızdır.»[21]

Mən bilmirəm: Əgər belədirsə, onda necə olur ki, Imam Əli -ın qatili müctehid mütəəvvil olur və o həzrəti Ku­fə məscidinin mehrabında namaz halında şəhadətə çatdırır?!

k) Müctehid mütəəvvil – Imamın qatili Əbdür-Rəhman ibni Mülcəm

Ibni Həzm «Əl-mühəlla» kitabında, Ibni Türkmani «Əl-cöv­hərün-nəqiyy» kitabında, yuxarıda da qeyd olunduğu kimi, be­lə yazır: «Ümmət övladlarından heç kəsin şəkki yoxdur ki, Əb­dür-Rəhman ibni Mülcəm Əli -ı öldürərkən mütəəvvil və müctehid olmuşdur. O belə təsəvvür edirdi ki, düz yola ge­dir; buna görə də Imran ibni Həttan onun barəsində deyir:

ياَ ضَرْبَةً مِنْ تَقِيٍّ مَا اَرَادَ بِهَا               اِلَّا لِيَبْلُغَ مِنْ ذِي الْعَرْشِ رِضْوَانًا

اِنِّي لَاَذْكُرُهُ يَوْمًا فَاَحْسبُهُ                   اَوْفَى الْبَرِيَّةِ عِنْدَ اللّهِ مِيزَانًا[22]

Mən bilmirəm: Əbdür-Rəman ibni Mülcəm səhabə olma­dığı halda necə müctehid oldu?!

Bunu da başa düşə bilmirəm ki, səhabələrdən sayılmayan Yəzid necə müctehid oldu?!

q) Yezid ibni Maviyə – xəlifə və imam!

Əbül Xeyr Şafei Yezidin barəsində yazır: «O, imam və müc­tehid idi.» Ibni Kəsir Əbül Fərəc ibni Covzinin[23] Yezidi lə`­nət­ləməyin caiz olmasını nəql etdikdən sonra deyir: «Baş­qa bir qrup da bu işi nəhy etmiş və onlar da bu barədə ki­tab yazmışlar ki, Yezidi lə`nətləmək onun atasının və ya sə­ha­bə­lərdən birinin lə`nətlənməsinə gətirib çıxarmasın. Onun yaramaz işlərinə və gördüyü cinayətlərə bəraət qazan­dır­maq barəsində belə demişlər: «O ictihad edərək səhvə yol ver­mişdir.»

Demişlər: Bununla belə, o, fasiq bir imamdır. Imam fa­siq olarsa, sadəcə onun fisqinə görə – alimlər arasında iki nə­zə­riyyədən daha düzgününə əsasən – o xilafətdən götü­rül­mür, hətta onun əleyhinə qiyam etmək də caiz deyildir. Çünki bu iş ümmətdə fitnə-fəsadın, hərc-mərçliyin yaranmasına və ha­ram qan axıdılmasına səbəb olur.»

Amma camaatın bə`zilərinin dediyi «Yezid Mədinə əh­li­nin başına gələn əhvalatları, Müslüm ibni Əqəbənin vasi­tə­silə törədilən «hirrə» cinayətini eşitdikdə çox şiddətlə se­vinc hissi keçirdi» - sözünə gəldikdə isə, bunun səbəbi o idi ki, o özünü imam hesab edirdi, onlar da Yezidin itaə­tin­dən çıxmışdılar və başqa birisini özlərinə əmir seçmiş­di­lər. Yezidin onlarla müharibə aparmağa və nəticədə öz ita­ə­tinə vadar edib camaatla bir səviyyədə saxlamağa haqqı var idi.»[24]

Ibni Həcər «Səvaiq» kitabında Ğəzzalidən və Mütə­vəl­li­dən[25] nəql edərək demişdir: «Yezidi lə`nətləmək və onu kafir he­sab etmək caiz deyildir, çünki o mö`minlərin cərgəsindədir və onun axır-aqibəti Allahın məşiyyət və iradəsinə bağlı­dır: əgər istəsə, ona əzab verər, istəməsə, onu bağış­layar.»[26]



[1] Yə`ni: "Ey Peyğəmbərin qadınları! Öz evlərinizdə qalın və əvvəlki cahiliyyət dövranında olduğu kimi, özünüzü göstərməyin.»

[2] Əllamə Hilli – Əbu Mənsur Cəmaluddin Həsən ibni Yusif Mütəhhəri Hilli. Onun kitablarından biri də «Minhacul-kəramət»dir ki, Ibni Teymiyyə ona rədd cavabı yazmış və onu «Minhacus-sünnə» adlandırmışdır. Biz bu bəhsdə onun 1322-ci il «Əmiriyyə» çapına müraciət etmişik

[3] «Minhacus-sünnə», Ibni Teymiyyə, 3-cü cild, səh.190

[4] «Təfsiri Qurtubi», 14-cü cild, səh.182, «Və la təbərrəcnə» ayəsinin təfsirində.

[5] Bu sifətləri Ibni Həcər Heysəmi «Təthirul-lisan» kitabında (səh.22) ona aid etmişdir.

[6] Yenə orada 4-cü cild, səh.89

[7] «Minhacus-sünnə», 3-cü cild, səh.261, 257-276, 284, 288-289.

[8] «Tarixi Ibni Kəsir», 7-ci cild, səh.279

[9] Yenə orada, 7-ci cild, səh.283

[10] Yə`ni: canın və qəlbin bizim ağamız Müaviyə ibni Əbu Süfyan barəsində eyb axtarmaqdan təmizlənməsi.

[11] «Təthirul-cinan», səh.15.

[12] «Əs-səvaiqül-muhriqə», səh.221.

[13] Şeyx Əbdül-Vəhhab Qahirədə şəriət institutunun müəllimi idi və onun yazdığı haşiyə Ibni Həcərin «Təthirul-lisan» kitabının 18-ci səhifəsində və Muin ibni Əminin yazdığı «Dirasatul-ləbib» kitabında qeyd olunmuşdur ki, yuxarıda bəyan etdiyimiz dirasatus-saniyə hissəsidir.

[14] «Əl-fəsl», 4-cü cild, səh.161.

[15] Əllamənin Kəlbi dedikdə məqsədi Hişam ibni Məhəmməd ibni Saib Kəlbidir. Zəhəbi «Əl-ibər» kitabının 1-ci cildinin 346-cı səhifəsində yazır: «O, yüz əllidən artıq kitab yazmışdır.» Əhməd Zəki «Əl-əsnam» kitabına yazdığı haşiyədə onların sayını 141 qeyd etmişdir. Əhməd Zəkinin qələmindən düşənlərin çoxunun adı «Ricalu Nəcaşi» kitabında Hişamın tərcümeyi-halında qeyd edilmişdir. Xüləfa məktəbinin alimlər Hişamı şiəlikdə həddi aşmağa və rafizliyə nisbət vermişlər. O 204, yaxud 206-cı hicri ilində vəfat etmişdir. Onun tərcümeyi-halı «Təbəqatül-hüffaz», «Ənsabu səm`ani» kitablarında qeyd olunmuşdur.

[16] «Minhacus-sünnə», 3-cü cild, səh.19-dan sonra.

[17] «Əl-isabə», 4-cü cild, səh.151

[18] «Səvaiq»in haşiyəsi, səh.209. Bu sözü «Əl-müxtəsər» kitabında tə`kid etmişdir, halbuki ibni Məs`udun bu fitnədən kənara çəkilən səhabələrini tanımırıq. Belə ki, Hüzeyfə də o zamanda Mədinədə deyil, Mədaində idi və orada vəfat etdi. Vəfatından qabaq vəsiyyət etmişdi ki, Imam Əliyə tabe olsunlar. Əbuzər də hakimlərin qoyduğu bid`ətlərlə aşkar mübarizə aparırdı, nəhayət şəhərdən-şəhərə sürgün olundu və Osmanın xilafətinin axırlarında, 32-ci hicri ilində sürgün olunduğu Rəbəzədə vəfat etdi. Sə`d ibni Vəqqas da Imam Əliyə kömək etmədiyi üçün peşmançılıq hissi keçirirdi. Imran ibni Həsin də bu hadisədən qabaq vəfat etmişdir.

[19] Ibni Xəldunun müqəddiməsi, darul-kitabil-Lobnan, 1956-cı il, səh.380. Əbdür-Rəman ibni Xəldun (732-808) Misri Sufiyə qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur. «Yezidə qarşı müharibə aparmağı vacib bilən kəslər» dedikdə onun məqsədi Hirrə vaqiəsində Mədinə camaatı və Məkkə şəhərində olan Əbdülah ibni Zübeyr idilər.

[20] «Əl-fəsl», 4-cü cild, səh.161.

[21] «Əs-səvaiqil-muriqə», səh.215

[22] «Əl-mühəlla», 10-cu cild səh.484; «Əl-cövhərun-nəqiyy», «Sünəni Beyhəqi»nin haşi­yə­sində, 8-ci cild, səh.58-59. Onun müəllifi Əlauddin Əli ibni Osmandır ki, Ibni Türk­mani Hənəfi adı ilə məşhurdur (750-ci ildə vəfat edib). O, kitabın müqəd­di­məs­in­də deyir: «Bunlar elə faydalı məsələlərdir ki, bu böyük «Sünən» kitabının haşiyəsində bə­yan edirəm. Hacı Xəlifə «Kəşfuz-zunun» kitabının 2-ci cildinin 1007-ci səhi­fə­sin­də «Sünəni Beyhəqi»nin barəsində yazır: «Onun misli-bərabəri islamda yazılmamışdır.»

[23] Əbül Fərəc ibni Covzi Əbdür-Rəhman ibni Əli ibni Məhəmməd Bikri Hənbəli, məş­hur vaiz, mühəddis və müfəssirdir (597-ci ildə vəfat edib). Kitablarından «Ər-rəd­du əla Əbdil-Muğis ibni Züheyr Hənbəli»dir ki, o da «Fəzailu Yezid» kitabını yazmış­dır.

[24] «Tarixi ibni Kəsir», 8-ci cild, səh.223-224.

[25] Əbu Səid Əbdür-Rəman ibni Əbi Məhəmməd Mə`mun ibni Əli Mütəvəlli, Bağ­da­dın «Nizamiyyə» mədrəsəsinin müəllimi, Şafei fiqhinin fəqihi və üsulçusu olmuş­dur (478-ci ildə vəfat edib). Onun tərcümeyi-halı «Əl-kuna vəl-əlqab», 3-cü cild, səh.119-da qeyd olunmuşdur.

[26] «Əs-səvaiqul-muhriqə», səh.221; həmçinin «Ehyau ülumid-din» Ğəzzali (505-ci ildə vəfat edib), 3-cü cild, səh.125.

  669
  0
  0
امتیاز شما به این مطلب ؟

latest article

      Nigeriya xalqı Şeyx Zəkzəkiyə azadlıq tələbilə növbəti mitinqini keçirdi – Foto
      Ərəbistan qırıcıları Yəməndə uşaqları daşıyan avtobusu hədəfə alıblar
      İMAMLARDAN ŞƏFAƏT İSTƏMƏK
      Səudiyyə təcavüzkarları ağır tələfata məruz qalıblar
      Qüdsə səfər edən Mikayıl Cabbarov işğalçı sionist rejimilə işbirliyi qurur
      Təqlid mərcələri Ümumdünya Qüds Gününə çağırış etdilər
      İnqilab Rəhbəri: Atom Enerjisi Təşkilatı tez bir zmaanda 190 min su istehsalına çatmağa ...
      İmam Əlinin(ə) şəhadəti münasibəti ilə matəm mərasimi islam inqilabının böyük ...
      Təqlid mərcələri Qüds günü yürüşündə geniş iştiraka çağırıblar
      Almaniya pivə şirkətindən İslama qarşı sayğısızlıq: Pivə şüşələrinin qapaqlarına ...

 
user comment