10-IBNI ABBASLA BAŞQALARI ARASINDA olan IXTILAF

Əbdür-Rəzzaqın «Müsənnəf» kitabında deyilir: (Ibni) Səf­van dedi: «Bu Ibni Abbas zinaya dair fətva verir.» Ibni Ab­bas dedi: «Mən zinaya fətva vermirəm! Məgər (Ibni) Səfvan Üm­mü Ərakəni unutmuşdurmu? Allaha and olsun ki, o qadı­nın övladı müt`ədən dünyaya gəlmişdir! Məgər o zina etmiş­dir­mi? Bəni Cəməh qəbiləsindən bir kişi onunla müvəqqəti izdi­vac etmişdi.»[1]

Başqa bir rəvayətdə Tavusun belə dediyi nəql olunur: «Ib­ni Səfvan zinaya dair fətva vermişdir? Ravi deyir: Ibni Ab­bas müt`ədən dünyaya gələn bir neçə adamın adını çəkdi. O de­yir: Mən onları eşitdim, yalnız Mə`bəd ibni Üməyyənin adı­nı xatırlayıram.»[2]

Mə`bəd ibni Səlmə ibni Üməyyə Kimdir?

Rəvayətlərin birində qeyd olunduğu kimi Ibni Abbas demişdir: Ümmü Ərakədən başqa bir kəs mö`minlərin əmiri Öməri bu cür reaksiya göstərməyə vadar etməmişdi. O, hamilə halında çölə çıxdı və Ömər bunun səbəbini soruşduqda, belə cavab dedi: «Səlmət ibni Üməyyə ibni Xələf məni müvəqqəti olaraq əqdinə keçirmişdir.» Buna görə də Ibni Səfvan Ibni Abbasın nəzərini xoşagəlməz sayanda Ibni Abbas ona dedi: «Öz əmindən soruş!»[3]

«Cəmhərətul-ənsab» kitabında Ibni Həzm yazır: Üməyyə ibni Xələf Cəməhinin Əli, Səfvan, Rəbiə, Məs`ud və Səlmət adlı övladları var idi ki, Mə`bəd ibni Səlmət həmin Səlmət ibni Üməyyə ibni Xələfin oğludur. Onun anası da Ümmü Ərakə olmuşdur. Səlmə Ömərin, yaxud Əbu Bəkrin xilafəti dövründə onunla müvəqqəti evlənmiş və Mə`bəd ibni Səlmə də bu izdivacdan dünyaya gəlmişdir.»[4]

Müəllif: Bizim nəzərimizcə, Səfvan ibni Üməyyə elə Ibni Səfvanın atasıdır. Səfvan Səlmət ibni Üməyyənin qardaşı olduğuna görə Ibni Abbas ona demişdir ki, «əmindən soruş!» Həmçinin, demişdir: «Ümmü Ərakəni unutmusanmı? Allaha and olsun, onun övladı-yə`ni Mə`bəd ibni Səlmət Ibni Səf­vanın əmisi-müvəqqəti evlənmədən dünyaya gətirdiyi övladdır. O zina etmişdirmi?» Müt`ə yolu ilə dünyaya gələn övladları saydıqda, bu Mə`bədi də onlardan biri hesab etmişdir.