شنبه 30 فروردين 1393 - السبت 19 جمادى الثاني 1435  
فهرست مطالب
 آرشیو ویژه نامه ها
در محضر استاد
 
روش پيامبر با مردم مكه پس از فتح مكه‏

گرچه مردم مكه از ترس شمشير اردوى اسلام به تحصن در مسجد الحرام كشيده شدند، ولى مهرورزى رهبر اسلام و پيشواى متخلق به اخلاق الله آنان را در آغوش مهر پيامبر آورد و غرق در گريه شوق آميخته با شفقت و حسرت نمود، مهرورزى پيامبر با اهل مكه كه سيزده سال از هيچ نوع آزارو شكنجه نسبت به پيامبر دريغ نكرده بودند در حدى بود كه انصار را كه از مدي
سخنرانیهای مکتوب
 
اندیشه در اسلام - جلسه چهاردهم- (متن ...
1. حركت عقلى
حكمت جنگ‌های مسلمانان با كفار
حكايت قاضى بلخ با فرد زرتشتى
2. اصلاح قلب
3. اصلاح نفس
سفارش پيامبر (ص) به ترك گناهان
حكايت روزى حلال با پرهيز از حرام
مناسبت

رحلت « شیخ عبدالله مازندرانی» ازمبارزان مشروطه (1320ق)/وفات عالم بزرگ آیت الله « سید حسین موسوی بجنوردی» (1395ق)

اشعار عرفانی استاد
دل ار در عشق دلبر غرق غرق است
ميــان دلبر و دل پس چه فرق است
گمـــانم دلبــر و دل روح و جسمند
به دل دلبـــر مثــال نور برق است
  مقالات دینی و اخلاقی
1391/10/17 18:29:19 ارسال به دوستان    چاپ کد مطلب : 56488

محبت مؤمنان به حق‏

 

منابع مقاله:

کتاب   : تفسير حكيم جلد پنجم

نوشته : حضرت آیت الله حسین انصاریان

 

در مسئله بسيار مهم محبت مؤمنان به حق، و عشق دلدادگان به جمال ازل و ابد، يقيناً معرفت به محبوب و به ويژه صفات او، و جلوه‏هاى كمال بى‏مثالش كاربرد اساسى دارد.

البته اين معرفت بايد از طريق وحى، و نبوت انبيا و امامت امامان و مطالعه عميق در آثار رحمت و فعل و اراده حضرت حق تحصيل شود، تا از سرزمين معرفت شكوفه محبت بشكفد و گل عشق در صبح صادق دل رخ نشان دهد، و بوى خوش اين حالت ملكوتى سراسر وجود انسان را تحت تأثير قرار دهد، و وى را براى رسيدن به وصال محبوب به عمل صالح و اخلاق حسنه بيارايد، و زمينه شكل‏گيرى از صفات معشوق را براى عاشق دلداده فراهم سازد.

محبت و عشق بدون معرفت هرگز ظهور و بروز ندارد، و بدون آگاهى به جمال محبوب و به خصوص صفات او چراغ عشق در چراغدانى چون قلب روشن نمى‏شود.

تعبيرات عجيبى در كتاب‏هاى اهل حال از عشق شده است از جمله:

«العشق نارالله الموقدة يحترق بها اشواق الافئدة:» «1»

عشق آتش شوق الهى است كه شوق ما سوى الله را مى‏سوزاند و نابود مى‏كند.

هر كه در اين آتش بسوزد، و به مقام فناء فى الله برسد در هيچ آتشى در دنيا و آخرت نخواهد سوخت.

ابراهيم خليل را گفتند: چرا به آتش نمرود نسوختى گفت:

«لان المحترق لا يحترق:»

زيرا سوخته نمى‏سوزد.

اهل ايمان هر نوع محبتى از چيزى و يا از شخصى در دل دارند، آن را زير مجموعه محبت به خدا قرار مى‏دهند، و تا جائى كه محبت به غير با محبت به حق تضاد نداشته باشد آن را حفظ مى‏كنند و به آثارش ملتزم مى‏شوند، و اگر محبت به غير در تضاد با محبت به حق باشد اگر بتوانند آن را از دل مى‏زدايند وگرنه به هر قيمتى تمام شود به آثارش ملتزم نخواهند شد، گرچه محبت به غير محبت به پدر و مادر، زن و فرزند، اقوام و خويشان و ساير مردم باشد.

آرى عاشقى كه با كمك معرفت و با چشم محبت به مشاهده محبوب نايل آيد، محبتش كامل و تمام و عشقى بسيار شديد است، و چون اين محبت در رابطه با خدا و براى خدا و محض كشش معشوق نسبت به عاشق است از ثبات و دوام برخوردار است، و زوال و تغييرى در آن پديد نمى‏آيد، اين عشق كه از ثبات و دوام برخوردار است به خاطر اين است كه معشوق آن معشوقى كامل و زوال ناپذير است، و زوال يا تغيير عشق نسبت به معشوق‏هاى غير او به سبب اين است كه معشوق‏هاى غير او كامل نيستند و زوال و فنا و تغيير امور بر آنان حاكم است.

«عشق از نزديك‏ترين معانى به قلب، و گواراترين حقيقت در نفس انسانى است.

عشق، بستگى و رابطه محكمى است كه موجودات را با يكديگر ربط مى‏دهد، و به وسيله آن هر سازنده و صانعى مصنوعش را جذب مى‏كند، عشق چنانچه مثبت باشد راهى به سوى كمال است، به عشق زندگى با سعادت تحقق مى‏يابد، و هر موجودى در سايه آن زندگى مى‏كند و مى‏كوشد.

همه ملكوتيان، و آسمان‏هاى هفت‏گانه، و جنبندگان زمين، و وحوش بيابان‏ها، و ماهيان درياهاى عميق و پر آب، و خلاصه همه موجودات پيچيده به عشق‏اند، و عشق آنان ثمره‏ى شناختى است كه از خالق خود دارند، و همه به خالق خود عشق مى‏ورزند و در درياى محبت به او غرق‏اند.

با حقيقت عشق است كه آفريده شده آفريدگارش را درك مى‏كند، و از اين طريق است كه خالق نسبت به مخلوقش مهر مى‏ورزد، زندگى براى موجودات جز بر پايه محبت نيست، و سعادت جز با مايه عشق رخ نشان نمى‏دهد.

عشق از معانى وجدانى است كه هر كسى آن را درك مى‏كند، گرچه دست عقول از دريافت كُنه آن كوتاه است.

در هر صورت عشق اختصاص به انسان ندارد، بلكه همه موجودات از آن بهره و نصيب دارند، دانش جديد مسئله بسيار مهم جاذبيت و مجذوبيت را در همه موجودات چه واجب، چه ممكن ثابت كرده است، در رابطه با حب خدا نسبت به انسان و حب انسان نسبت به خدا در قرآن مجيد مى‏خوانيم.

قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ: «2»

بگو اگر خدا را دوست داريد از من پيروى كنيد تا خدا شما را دوست داشته باشد.

عشق و محبت حضرت حق به موجوداتش ثمره رحمت واسعه اوست.

 

محبت ساير موجودات به حضرت حق.

دليل نقلى دارد، و گروهى از فلاسفه اسلامى آن را با براهين و دلايل استوار ثابت كرده‏اند و من در اين زمينه نياز به بحث علمى نمى‏بينم.

صدرالمتألهين در كتاب با ارزش اسفار اربعه مى‏گويد: همه موجودات بدون استثنا عاشق جمال حضرت اويند، و در اثبات عشقشان به حق همين بس كه همه به سوى كمال مطلق روانند، و اگر عشق به او نبود، حركت به سوى كمال مطلق معنا نداشت عشق به حضرت حق پس از معرفت به او و شناخت صفات حضرتش با تخليه باطن از رذائل و تطهير قلب از آنچه كه او را از خدا منصرف مى‏كند، و آراسته شدن به ارزش‏ها به دست مى‏آيد.

از رسول حق روايت شده است:

«ليس الايمان الا الحب فى الله و البغض فى الله:»

ايمان جز عشق نسبت به خدا، و كينه ورزى به خاطر خدا نيست.

به عبارت ديگر ايمان حبّ به خدا و احكام و قوانين او محبت نسبت به محبان اوست، و نيز ايمان عبارت از كينه و بغض نسبت به دشمنان حق و محرمات الهيه است و اينگونه محبت برترين نوع محبت و سبب سعادت انسان در دنيا و آخرت است. «3» اهل تحقيق و سالكان مسلك محبت، و علمداران كشور عشق، و مستغرقان جمال محبوب، «عشق را يكى از كيفيات نفسانى دانسته، و در تعريف آن گفته‏اند:

عشق استعداد و قابليت حبّ و محبت كامل به محبوب است.

ميان لغت حب و عشق تفاوت و فرقى نيست‏

«عباراتنا شتى و حسنك واحد»

چون حب در اثر شدت تسلط فكر در حسن و زيبائى‏هاى معشوق و تكرار مشاهده جهات زيبائى به حدى رسد كه عاشق چيزى جز محبوب نداند و نخواهد و نبيند، آن حالت محبت شديد را عشق گويند.

وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ. «4»

زنان مصر درباره همسر عزيز در شهر شايع كردند:

قَدْ شَغَفَهَا حُبّاً: «5»

عشق نوجوان كنعانى در درون قلبش نفوذ كرده و وى را به شدت شيفته و فريفته خود ساخته است.

قرآن درباره زنان مصرى كه از جانب بانوى كاخ براى تماشاى يوسف به ميهمانى دعوت شده بودند مى‏فرمايد:

فَلَمَّا رَأَيْنَهُ أَكْبَرْنَهُ وَ قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ وَ قُلْنَ حاشَ لِلَّهِ ما هذا بَشَراً إِنْ هذا إِلَّا مَلَكٌ كَرِيمٌ: «6»

هنگامى كه يوسف را ديدند او را از نظر حسن و زيبائى بزرگ و بى‏نظير يافتند، و چنان شيفته جمالش شدند كه به جاى ميوه دستان خود را بريدند و گفتند: تبارك الله كه اين نوجوان بشر نيست، بلكه فرشته بزرگ حسن و زيبائى است.

در اين آيات به مفهوم و معناى علاقه و محبت اشاره شده و به بخشى از آثار آن توجه داده شده است، البته لفظ عشق در آيات قرآن مجيد ذكر نشده ولى نيست فرقى در ميان حب و عشق شام در معنى نباشد جز دمشق ولى در روايات و احاديث لفظ عشق كم و بيش وارد شده است.

كتاب شريف اصول كافى در باب عبادت از حضرت صادق (ع) از رسول خدا نقل مى‏كند:

«افضل الناس من عشق العبادة فعانقها و احبها بقلبه و باشرها بجسده و تفرغ لها فهو لا يبالى على ما اصبح من الدنيا على عسر ام على يسر:»

برترين مردم كسى است كه به عبادت و بندگى حق عشق ورزد، و آن را در آغوش جان گيرد، و با قلبش دوست بدارد، و با جسمش آن را بپذيرد و خود را وقف آن كند، پس او به آنچه از دنيا برخورد مى‏كند اعتنائى ننمايد چه بر سختى و چه بر آسانى.

اميرمؤمنان (ع) هنگام عبور از سرزمين كربلا اشاره به نقطه‏اى كرد و فرمود:

«هذا مصارع عشاق و مناخ ركاب .....»

اينجا محل افتادن عاشقان و فرود آمدن سواران است حضرت صادق (ع) فرمود:

«ان العباد ثلاثة: قوم عبدوا الله خوفاً فتلك عبادة العبيد، و قوم عبدوا الله طلبا للثواب فتلك عبادة الاجراء و قوم عبدوا الله حبا فتلك عبادة الاحرار:»

به راستى بندگان سه دسته‏اند: گروهى خدا را به خاطر ترس از دوزخ عبادت مى‏كنند، پس آن عبادت بردگان است، و گروهى خدا را به خاطر رسيدن به بهشت عبادت مى‏كنند پس آن عبادت تاجران است، و گروهى خداوند را به خاطر عشق و محبت به او عبادت مى‏كنند پس آن عبادت آزادگان است.

 

 

پی نوشت ها:

 

______________________________

(1)- توحيد در نهج‏البلاغه 487.

(2)- آل‏عمران 31.

(3)- مواهب الرحمن 248.

(4)- بقره 164.

(5)- يوسف 30.

(6)- يوسف 31.

 

نظرات کاربران
نام و نام خانوادگی
پست الکترونیکی
comment *

کوچک و یا بزرگ بودن حروف اهمیتی ندارد
 مطالب مرتبط 
 بیشترین بازدید از مجموعه " مقالات دینی و اخلاقی "  
Copyright © 2004-2011 ERFAN.IR